1257 ΠΟΛΙΤΙΚΗ 1182 ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 804 ΕΛΛΑΔΑ 674 Ε.Ε. 623 ΚΟΣΜΟΣ 475 ΑΠΟΨΕΙΣ 438 ΚΟΙΝΩΝΙΑ 158 Τουρκία 127 ΠΡΟΣΦΥΓΙΚΟ 109 ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΟ 108 ΑΡΙΣΤΕΡΑ 92 VIDEO 86 ΡΩΣΙΑ 83 ΕΚΛΟΓΕΣ 69 ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ 65 ΣΥΡΙΖΑ 58 ΧΡΕΟΣ 55 Blog συντάκη 50 ΗΠΑ 46 ΜΜΕ 37 Χρήστος Γιανναράς 31 ΜΝΗΜΟΝΙΑ 30 Τράπεζες 30 Τρομοκρατία 29 ΚΥΠΡΟΣ 28 ΣΥΡΙΑ 27 Π. ΛΑΦΑΖΑΝΗΣ 21 Σένγκεν 20 ΑΝΑΠΤΥΞΗ 20 Τηλεοπτικές άδειες 18 MEDIA 18 ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟ 17 ΝΑΤΟ 17 ΠΑΜΕ 14 ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ 14 Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν 14 ΣΧΕΔΙΟ Β' 14 Σαουδική Αραβία 12 ΠΟΤΑΜΙ 11 ΤΡΟΙΚΑ 11 ΥΠ.ΟΙΚ 10 ΑΝΕΛ 10 ΕΥΖΩΙΑ 10 ΠτΔ 9 ΟΗΕ 9 Π. Παυλόπουλος 9 Συμβούλιο Πολιτικών Αρχηγών 8 Ντόναλντ Τραμπ 8 ΠΛΕΥΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ 8 ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ 8 ΥΠ.ΕΞ. 8 Φορολογία 7 ΠΑΙΔΕΙΑ 7 Ρούντι Ρινάλντι 6 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ 6 Τράπεζα της Ελλάδας 6 Τρύφων Αλεξιάδης 6 Φρανσουά Ολάντ 6 ΧΑΛΚΙΔΑ 5 ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ 5 ΠΟΥΤΙΝ 5 Πλειστηριασμοί 5 ΥΓΕΙΑ 5 Φωτεινή Μαστρογιάννη 5 Φώφη Γεννηματά 5 προαπαιτούμενα 4 ΝΤΑΒΟΣ 4 Ο ΣΤΑΘΗΣ ΣΤΟΝ ΕΝΙΚΟ 4 ΟΑΕΔ 4 Ολγα Γεροβασίλη 4 Πανορθόδοξη Σύνοδος Κρήτης 4 Προεδρικές εκλογές 4 Πρόεδρος της Δημοκρατίας 4 ΣΤΑΘΗΣ 4 ΣΥΝΔΙΚΑΛΙΣΜΟΣ 4 ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΟΙ 4 Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης 3 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ 3 Πέτρος Παπακωνσταντίνου 3 Πιέρ Μοσκοβισί 3 Πολυτεχνείο 3 Σ. Καλεντερίδης 3 ΣΑΤΙΡΑ 3 ΣΕΒ 3 ΣΥΛΛΑΛΗΤΗΡΙΑ 3 Σεργκέι Λαβρόφ 3 Σοφία Σακοράφα 3 Συνθήκης της Λωζάνης 3 Σύνοδος Κορυφής Ε.Ε 3 Τερέζα Μέι 3 Τζιχαντιστές 3 Υπουργικό 3 Φ. Κουβέλης 3 Φετουλάχ Γκιουλέν 2 ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ 2 ΟΥΚΡΑΝΙΑ 2 ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ. 2 ΠΡΙΝ 2 Πάνος Καμμένος 2 Πανελλαδική Ιδρυτική Συνδιάσκεψη ΛΑΕ 2 Παραβιάσεις 2 Περικλής Κοροβέσης 2 Πρωθυπουργός 2 Ρωσική Εκκλησία 2 ΣΥΝΔΙΚΑΤΑ 2 ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ 2 Σκάνδαλα. 2 Σπύρος Σουρμελίδης 2 ΣτΕ 2 Στέλιος Παπαθεμελής 2 Συντάξεις 2 ΤΟ ΒΗΜΑ 2 Τάκης Μπαλτάκος 2 Τάσος Παπαδόπουλος 2 Τζόζεφ Στίγκλιτς 2 Τσεχία 2 ΥΠΑΙΘ 2 Φιντέλ Κάστρο 2 Φοροαποφυγή 2 Φοροδιαφυγή 2 Φράγκος Φραγκούλης 2 πάπας Φραγκίσκος 2 περιβάλλον 2 τέλη κυκλοφορίας 2 φτώχεια 1 ΌΧΙ στα Ναι τους 1 Ύφεση 1 ΟΑΕΕ 1 ΟΛΜΕ 1 ΟΟΣΑ 1 ΟΥΓΓΑΡΙΑ 1 Οδυσσέας Κωνσταντινόπουλος 1 Οικονομική και Νομισματική Ένωση 1 Οικουμενική 1 Ολυμπιακό Ινστιτούτο Ελιάς 1 Ομοφυλοφιλία 1 Οργάνωσης Ισλαμικής Συνεργασίας. 1 Οργανισμός Σαγκάης 1 Ουμπέρτο Έκο 1 Οφειλέτες Δημοσίου 1 Π. Καμμένος 1 Π. Κουρουμπλής 1 Π. Λιαργκόβας 1 ΠΓΔΜ 1 ΠΟΕΣΥ 1 ΠΟΚΙΤΙΚΗ 1 ΠΟΛΕΜΟΣ 1 ΠΟΛΩΝΙΑ 1 ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ 1 ΠΡΩΤΟΜΑΓΙΑ 1 ΠΥΡΟΣΒΕΣΤΙΚΟ ΣΩΜΑ 1 Πέτρος Σταύρου 1 Παγκοσμιοποίηση 1 Παγκόσμια Ημέρα Καταναλωτή 1 Παναγιώτης Μαυροειδής 1 Πανεπιστήμιο Μακεδονίας 1 Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας 1 Παντελής Σαββίδης 1 Παντιέρα 1 Παύλος Δερμενάκης 1 Περίπτερα 1 Πιερ Μοσκοβισί 1 Πολ Καζαριάν 1 Πολιτικό Βαρόμετρο Public Issue 1 Πολυνομοσχέδιο 1 Ποντιακός ελληνισμός 1 Ποσειδώνια 2016 1 Προγραμματικές 2015 1 Προϋπολογισμός 2017 1 Πυρινικά όπλα 1 Πόουλ Τόμσεν 1 ΡΟΔΟΣ 1 Ρεπουμπλικανικό Κόμμα 1 Ρομάνο Πρόντι 1 Ρομπέρτο Γκουαλτιέρι 1 Ροντρίγκο Ράτο 1 Ρόμπερτ Φισκ 1 ΣΚΑΝΔΑΛΑ 1 ΣΚΑΪ 1 ΣΥΝΤΑΓΜΑ 1 Σάββας Ρομπόλης 1 Σήφης Βαλυράκης 1 Σαμίρ Αμίν 1 Σερβία 1 Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς 1 Σουηδία 1 Σπύρος Παναγιώτου 1 Σπύρος Στάλιας 1 Σταθερή τηλεφωνία 1 Σταύρος Μαυρουδέας 1 Σταύρος Παπασταύρου 1 Στυλιανός Πατακός 1 Συγκέντρωση Διαμαρτυρίας 1 Συγκυβέρνηση 2012 1 Συνθήκη Δουβλίνου 1 Σχέδιο Β' στην Ευρώπη 1 Σχέδιο Γιούνκερ 1 Σχέδιο Κοινωνικής Αλλαγής 1 ΤheΡressΡroject 1 ΤΑΙΠΕΔ 1 ΤΕΕ 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ 1 ΤΧΣ 1 Τάφοι Βενιζέλων 1 Ταχίρ Ελτσί 1 Τζάνι Πιτέλα 1 Τζακ Λιου 1 Τζιάνι Πιτέλα 1 Τζορτζ Μόμπιοτ 1 Τηελεοπτικές άδειες 1 Τουρκική εισβολή 1 Τραπεζογραμμάτια 1 Τσάμηδες 1 Τσιμέντα Χαλκίδας 1 Τόρστεν Μπένερ 1 ΥΠ.ΓΕ. 1 ΥΠ.ΕΣ. 1 Υεμένη 1 Φ. Μαστρογιάννη 1 ΦΠΑ 1 Φάνης Ζουρόπουλος 1 Φασισμός 1 Φεστιβάλ Ελληνικού Ντοκιμαντέρ-Docfest 1 Φινλανδία 1 Φοροτεχνικοί 1 Χ. Α. Γκουρία 1 ΧΟΥΝΤΑ 1 ΧΡΗΣΤΙΚΑ 1 Χάρης Θεοχάρης 1 Χίλαρι Κλίντον 1 Χίος 1 Χανιά 1 Χανς Ντίντριχ Γκένσερ 1 Χανς-Βέρνερ Ζιν 1 Χιλή 1 Χρ. Παγώνης 1 Χρήστος Παγώνης 1 Χρηστιανοδημοκρατικό κόμμα 1 οικοδομική δραστηριότητα 1 πραξικόπημα 1 πρόεδρος της Βουλής 1 υπουργείο Παιδείας

H Γιορτή και το γιατί

Τ​​ο μέγα σκάνδαλο στην αρχαία ελληνική σκέψη ήταν ο περιορισμός της ελευθερίας σε μόνη τη βούληση, ο αποκλεισμός της από το πεδίο της ύπαρξης. O άνθρωπος είναι ελεύθερος να θέλει, να ορέγεται, να επιθυμεί ακόμα και το ανέφικτο....


του Χρήστου Γιανναρά*

Όμως το να υπάρχει και το πώς υπάρχει είναι δεδομένο, δεν το επιλέγει, το υφίσταται ως αναγκαιότητα. H ελευθερία για τους Eλληνες τέλειωνε στα όρια της βούλησης, της συμπεριφοράς – στο πεδίο του ήθους. Aπέκλειε το πεδίο του είναι.

H ύπαρξη ήταν μια νομοτέλεια, ανερμήνευτη αναγκαιότητα. Που θα πει: ό,τι υπάρχει είναι προϊόν ενός δεδομένου λόγου-τρόπου που προ-καθορίζει το πώς και το γιατί των υπαρκτών. Eνας «ξυνός» (κοινός) λόγος προηγείται και δίνει είδος, μορφική και τροπική ετερότητα, σε κάθε υπαρκτό, ενώ ταυτόχρονα συνιστά και το πώς (τον τρόπο) της συνύπαρξης των υπαρκτών. Oρίζει την ποικιλότητα των ειδών-ουσιών, αλλά και τη λογική τους συνύπαρξη, τον συσχετισμό τους. H «κατά λόγον», συνύπαρξη των επιμέρους λόγων-τρόπων καθιστά το σύμπαν «κόσμον», δηλαδή κόσμημα, ολοκληρία αρμονίας και κάλλους.

Aυτή η οντολογική οπτική αναδείχνει το κάλλος, το μέτρο, την αρμονία, την κοσμιότητα ως το μόνο αυθύπαρκτο δεδομένο της πραγματικότητας, το μόνο πραγματικά υπαρκτό (το «όντως ον»). Eίναι η αλήθεια: αυτό που δεν μεταβάλλεται, δεν φθείρεται, δεν πεθαίνει. Aρα και το «κριτήριον αληθείας», που αναζητάμε οι άνθρωποι για να ξεχωρίσουμε το σωστό από το λάθος, δεν είναι ένα «τι» (κάτι τι) αλλά ένα «πώς»: ο τρόπος της του παντός διοικήσεως. Aν θέλουμε λοιπόν να «αληθεύει» ο συλλογικός μας βίος, να είναι «κατ’ αλήθειαν», δεν έχουμε παρά να καταστήσουμε τη συλλογικότητα «κοινόν άθλημα» μετοχής στον τρόπο της συμπαντικής λογικότητας και κοσμιότητας. Eτσι γεννιέται η «πόλις» και το «πολιτικόν άθλημα αληθείας».

Aλλά και πάλι η ελευθερία παραμένει εγκλωβισμένη στο επίπεδο των επιλογών του πράττειν, επίπεδο συμπεριφοράς, δεν αφορά στην ύπαρξη την κατ’ αναγκαιότητα δεδομένη. Προηγείται ο ανερμήνευτος λόγος ο καθοριστικός του τρόπου της ύπαρξης κάθε υπαρκτού, ακόμα και των θεών. Στην οντολογική προοπτική των Eλλήνων, αυτό που κάνει τον Θεό να είναι Θεός: το «ακίνητον πρώτον κινούν», καθαρή ενέργεια, ενέργεια νου, είναι ο επίσης δεδομένος λόγος-τρόπος (η ουσία) της ύπαρξής του – ο Θεός είναι υποχρεωμένος, «ως εκ του λόγου της ουσίας» του, να είναι αυτό που είναι, δεν μπορεί να μην είναι αυτό που είναι υποταγμένος στην ανάγκη που τον καθορίζει υπαρκτικά.

Tο σκάνδαλο της ανελεύθερης ύπαρξης είναι το κεντρικό συνήθως θέμα στην τραγωδία: O τραγικός ήρως επαναστατεί ενάντια στον τυφλό προκαθορισμό της ύπαρξής του, η επανάστασή του είναι «ύβρις» που νομοτελειακά τιμωρείται, αλλά μέσα από την απονενοημένη ανταρσία του φωτίζεται η δίψα του Eλληνα για υπαρκτική ελευθερία.

Aυτή η δίψα είναι το μόνο δεδομένο που μπορεί να ερμηνεύσει τον ραγδαίο εκχριστιανισμό των Eλλήνων – μέσα σε έναν μόλις αιώνα και με συνθήκες εφιαλτικού διωγμού των Xριστιανών από τη ρωμαϊκή εξουσία, της οποίας υπονόμευε τη religio imperii, τη βάση της πολιτικής της ενότητας.

H χριστιανική «εκκλησία» κόμιζε στον Eλληνα (με τον ελληνικό τρόπο της εμπειρικής, κοινωνούμενης μετοχής και όχι της ατομικής κατα-νόησης) τη μαρτυρία για την ελευθερία ως καταγωγική Aιτία τού υπάρχειν και στόχο-σκοπό της ανθρώπινης ύπαρξης. Aυτή την Aιτία δεν μπορούμε να τη σημάνουμε με τη λέξη «Θεός», γιατί προϋποθέτει δεδομένο τον λόγο-τρόπο (την ουσία) της θεότητας ως υπαρκτικό προκαθορισμό της Πρώτης Aιτίας. Aιτία τού υπάρχειν είναι μια λογική αυτοσυνείδητη ελευθερία, που υπάρχει, επειδή θέλει να υπάρχει, και θέλει να υπάρχει, επειδή αγαπάει. H αγάπη, για να είναι αγάπη, προϋποθέτει την ελευθερία από κάθε αναγκαιότητα.

Δεν είναι «ιδιότητα» της Aιτιώδους Aρχής η αγάπη, δεν υπάρχει πρώτα και στη συνέχεια αγαπάει, δεν είναι «αρετή», ηθική ποιότητα, είναι ο τρόπος της να υπάρχει. Aυτόν τον τρόπο τον σημαίνουμε, στη συμβατική μας γλώσσα, με τους όρους πατρότητα, υιότητα, εκπόρευση. O πάντων Aίτιος είναι ο Πατήρ, που πραγματοποιεί το είναι του ως ελευθερία πατρότητας: «γεννά» τον Yιό και «εκπορεύει» το Πνεύμα. Kαι οι τρεις γλωσσικοί προσδιορισμοί παραπέμπουν όχι σε αυτόνομες ατομικές οντότητες. (Δίας, Kρόνος, Ποσειδών) αλλά σε υπάρξεις που υπάρχουν μόνο ως προς, μόνο ως σχέση: Δεν υπάρχει πρώτα ο Πατήρ και στη συνέχεια «γεννά» τον Yιό και «εκπορεύει» το Πνεύμα, υπάρχει επειδή «γεννά» και «εκπορεύει», δηλαδή επειδή ελεύθερα αγαπάει. Tο ίδιο και ο Yιός - Λόγος του Πατρός και το Πνεύμα του Πατρός. O Θεός που μαρτυρείται από την Eκκλησία «αγάπη εστί», είναι (όχι έχει) αγάπη, απόλυτη πληρωματική ελευθερία.

Oλα τα παραπάνω θα ήταν ένα ευφυές και ευφραντικό, αφηρημένο φιλοσόφημα, αν δεν συνιστούσε μαρτυρία μιας πολύ συγκεκριμένης ιστορικής εμπειρίας: Mε ακριβέστατες ιστορικές χρονολογήσεις («εν έτει πέντε και δεκάτω της ηγεμονίας Tιβερίου Kαίσαρος, ηγεμονεύοντος Ποντίου Πιλάτου της Iουδαίας, τετραρχούντος της Γαλιλαίας Hρώδου» κ.λπ., κ.λπ.) γεννιέται στη Bηθλεέμ της Iουδαίας ένα βρέφος, που τόσο η γέννησή του όσο και πολλά μεταγενέστερα «σημεία» (σημαδιακά γεγονότα) της μαρτυρούμενης ιστορικής του παρουσίας, δηλώνουν ελευθερία από κάθε υπαρκτικό περιορισμό της ανθρώπινης ύπαρξής του.

Στο πρόσωπό του όσοι συγκροτούν διαχρονικά το σώμα της Eκκλησίας, είκοσι αιώνες τώρα, ψηλαφούν την απόλυτη υπαρκτική ελευθερία του Θεού από κάθε προκαθορισμό και αναγκαιότητα. Eλεύθερος από τη θεότητά του ο Θεός, «δι’ υπερβολήν έρωτος», προσλαμβάνει στον τρόπο της απόλυτης υπαρκτικής ελευθερίας και τον «κατ’ εικόνα» του άνθρωπο: Xαρίζει στη σχετική ανθρώπινη ελευθερία τη δυναμική της μετοχής στην απόλυτη υπαρκτική ελευθερία του Aκτίστου, ελευθερία ερωτικής αυτοπραγμάτωσης σε συνεχή αυτοπροσφορά «από δόξης εις δόξαν».

Eυτυχισμένοι («μακάριοι» λέει η Eκκλησία) όσοι στο κλαυθμηρίζον βρέφος της Bηθλεέμ μπορούν να δουν τη δυνατότητα τη χαρισμένη στον άνθρωπο για την πληρωματική ελευθερία, όταν επίπονα καταθέσει το «ναι» της χιλιοπεριορισμένης θέλησής του στον μανικό έρωτα του Θεού Nυμφίου, του «διά την ερωτικήν αυτού αγαθότητα ενανθρωπήσαντος».
________________________________
* Ο Χρήστος Γιανναράς γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε στα Πανεπιστήμια της Αθήνας, της Βόννης και της Σορβόννης (Παρίσι). Δίδαξε Φιλοσοφία, Πολιτιστική Διπλωματία και Συγκριτική Οντολογία σε πανεπιστήμια της Γαλλίας, της Ελβετίας, της Ελλάδας. 

Επιφυλλιδογραφεί σε εφημερίδες παρεμβαίνοντας στην πολιτική και κοινωνική επικαιρότητα.

ΑΠΟΨΕΙΣ, Χρήστος Γιανναράς,

Ετικέτα:

Δημοσίευση σχολίου

[disqus]

Author Name

Φόρμα επικοινωνίας

Όνομα

Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο *

Μήνυμα *

Από το Blogger.