Η Ρωσία χτίζει την πολεμική μηχανή του αύριο - Και τη χρησιμοποιεί ήδη

Η νέα εποχή του πολέμου, κορεσμένου από drones και αυτοματισμούς, δεν είναι θεωρητικό σενάριο..

Η Μόσχα, σύμφωνα με αυξανόμενο αριθμό αναλύσεων στη Δύση, αναδιαμορφώνει ήδη το μέλλον του πολέμου, χτίζοντας συστήματα διοίκησης και ελέγχου με τεχνητή νοημοσύνη και αναπτύσσοντας, όπως εκτιμάται, πλήρως αυτόνομα όπλα χωρίς τους ηθικούς περιορισμούς που δεσμεύουν τις δυτικές ένοπλες δυνάμεις.

Επί μακρόν στη Δύση επικρατούσε η εντύπωση ότι ο ρωσικός στρατός είναι βαρύς, άκαμπτος, γραφειοκρατικός και αργός στην προσαρμογή. Αυτό όμως έχει αλλάξει. Ύστερα από τέσσερα χρόνια πολέμου στην Ουκρανία, η Ρωσία έχει διαμορφώσει ένα νέο μοντέλο στρατιωτικής καινοτομίας: λιγότερο κομψό, περισσότερο πρακτικό. Λιγότερο θεωρητικό, περισσότερο αποτελεσματικό. Προτεραιότητα δεν έχει αυτό που εντυπωσιάζει στα χαρτιά, αλλά αυτό που λειτουργεί στο πεδίο μάχης, αυτό που παράγεται μαζικά και αυτό που αποδίδει άμεσα επιχειρησιακά αποτελέσματα.

Η Μόσχα, σύμφωνα με αυξανόμενο αριθμό αναλύσεων στη Δύση, αναδιαμορφώνει ήδη το μέλλον του πολέμου, χτίζοντας συστήματα διοίκησης και ελέγχου με τεχνητή νοημοσύνη και αναπτύσσοντας, όπως εκτιμάται, πλήρως αυτόνομα όπλα χωρίς τους ηθικούς περιορισμούς που δεσμεύουν τις δυτικές ένοπλες δυνάμεις.

Οι συνέπειες δεν περιορίζονται στην ουκρανική σύγκρουση. Οι ΗΠΑ έχουν ήδη έρθει αντιμέτωπες με αυτή τη νέα πραγματικότητα στη σύγκρουση με το Ιράν. Μη επανδρωμένα αεροσκάφη τύπου Shahed, που χρησιμοποιούνται από την Τεχεράνη με ρωσική υποστήριξη, έχουν πλήξει αμερικανικό εξοπλισμό και εγκαταστάσεις στη Μέση Ανατολή.

Καθώς η Ρωσία προχωρά σε ακόμη πιο εξελιγμένες μορφές αυτόνομου πολέμου, τέτοιες επιθέσεις θα μπορούσαν να γίνουν πιο φονικές, πιο ακριβείς και δυσκολότερα αντιμετωπίσιμες. Για την Ουάσιγκτον, η κατανόηση του ρωσικού μοντέλου έχει πλέον επείγοντα χαρακτήρα.

Οι τέσσερις αποφάσεις που άλλαξαν τη Ρωσία

Η Ρωσία δεν μπήκε στον πόλεμο ως τεχνολογικός ηγέτης. Όμως έμαθε γρήγορα. Και αυτό οφείλεται σε τέσσερις κρίσιμες επιλογές.

Η πρώτη: μετέτρεψε τα μη επανδρωμένα συστήματα και την τεχνητή νοημοσύνη σε εθνική προτεραιότητα. Το Κρεμλίνο έχει θέσει ως στόχο έως το 2030 να εργάζονται ένα εκατομμύριο ειδικοί στον τομέα των drones και των αυτόνομων συστημάτων. Παράλληλα, επιδιώκει θεαματική αύξηση των αποφοίτων σε κλάδους τεχνητής νοημοσύνης και σχεδόν καθολική ετοιμότητα των βασικών βιομηχανιών για εφαρμογές ΑΙ.

Η λογική είναι απλή: οι πολιτικές βιομηχανίες παράγουν δεδομένα, λογισμικό και ανθρώπινο δυναμικό που διοχετεύονται στην άμυνα, ενώ ο στρατός λειτουργεί ως συνεχές πεδίο δοκιμών.

Η δεύτερη: αδιάκοπη πειραματική προσέγγιση. Το drone Shahed είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα. Αφού η Ρωσία απέκτησε το σχέδιο από το Ιράν το 2022, προχώρησε –σύμφωνα με σχετικές έρευνες– σε περισσότερες από 36 σημαντικές τροποποιήσεις μέσα σε λιγότερο από τρία χρόνια: πλοήγηση, επικοινωνίες, φορτίο μάχης και τακτική χρήσης.

Οι αλλαγές δεν προήλθαν μόνο από στρατιωτικούς μηχανικούς, αλλά και από φοιτητές που εργάζονται σε μονάδα παραγωγής κοντά στην πόλη Γελαμπούγκα του Ταταρστάν. Εκεί, το εργοστάσιο λειτουργεί ως σχολείο και το σχολείο ως εργαστήριο έρευνας και ανάπτυξης.

Τα drones που αποφασίζουν μόνα τους

Η τρίτη εξέλιξη αφορά την αυτονομία των όπλων. Ουκρανικές υπηρεσίες πληροφοριών υποστηρίζουν ότι η Ρωσία χρησιμοποιεί πλέον drones που μπορούν να επιχειρούν χωρίς εξωτερική επικοινωνία: να πλοηγούνται, να εντοπίζουν στόχους και να πλήττουν αυτόνομα, αξιοποιώντας υπολογιστικά συστήματα επί του αεροσκάφους.

Πρόκειται για τα λεγόμενα V2U drones, τα οποία φαίνεται να έχουν περάσει από το στάδιο των τηλεκατευθυνόμενων ή προγραμματισμένων όπλων σε πλήρως αυτόνομα συστήματα, ικανά να συνεχίσουν την αποστολή τους ακόμη και όταν ο αντίπαλος παρεμβάλει τα σήματα επικοινωνίας. Δεν είναι αλάνθαστα όμως. Ουκρανοί αξιωματικοί έχουν αναφέρει ότι ορισμένα έπληξαν πολιτικούς αντί στρατιωτικούς στόχους.

Ωστόσο, το βασικό μήνυμα είναι άλλο: η Μόσχα δεν περιμένει την τελειότητα, ούτε μπλοκάρεται από ηθικά διλήμματα. Αναπτύσσει τα όπλα τώρα και τα βελτιώνει σε πραγματικό χρόνο.

Λογισμικό αντί για μεγάλες θεωρίες

Η τέταρτη επιλογή της Ρωσίας είναι ότι αποφεύγει τις υπερφιλόδοξες αρχιτεκτονικές και επικεντρώνεται σε πρακτικές λύσεις. Ενώ οι ΗΠΑ επενδύουν επί χρόνια σε τεράστια διακλαδούμενα δίκτυα διοίκησης και ελέγχου, που ακόμη δεν έχουν υλοποιηθεί πλήρως, η Ρωσία δημιουργεί λογισμικό που λύνει άμεσα προβλήματα μάχης.

Παράδειγμα αποτελεί το σύστημα Glaz/Groza. Το λογισμικό Glaz εξάγει με ένα κλικ τις συντεταγμένες στόχου από εικόνα drone και τις μεταφέρει αμέσως στο Groza, ένα κέντρο ελέγχου πυρός που λειτουργεί ακόμη και από φορητό υπολογιστή ή tablet.

Αυτό μειώνει τον χρόνο από τον εντοπισμό στόχου έως το πλήγμα πυροβολικού από ώρες σε λίγα λεπτά. Το σύστημα ήδη διδάσκεται σε ρωσικές στρατιωτικές ακαδημίες και χρησιμοποιείται στην πρώτη γραμμή.

Οι «γκαραζιέρηδες» του πολέμου

Ίσως η σημαντικότερη αλλαγή είναι η ενσωμάτωση της ιδιωτικής πρωτοβουλίας. Ιδιωτικές σχολές drones, εθελοντικά δίκτυα εκπαίδευσης και ομάδες πολιτών έχουν γίνει κρίσιμο κομμάτι του ρωσικού οικοσυστήματος.

Το Project Archangel και παρόμοιες πρωτοβουλίες ξεκίνησαν ως μικρές κοινότητες ενθουσιωδών και εξελίχθηκαν σε εθνικά δίκτυα που εκπαιδεύουν χειριστές, δοκιμάζουν τεχνολογίες και προσαρμόζουν τακτικές συχνά ταχύτερα από τους επίσημους στρατιωτικούς θεσμούς.

Το κράτος, σύμφωνα με αναλυτές, δεν ελέγχει πλήρως αυτό το οικοσύστημα. Παρατηρεί, επιλέγει ό,τι λειτουργεί και το επεκτείνει. Ο ρώσος υπουργός Άμυνας Αντρέι Μπελούσοφ έχει επαινέσει ακόμη και την «επιπέδου γκαράζ» παραγωγή και συναρμολόγηση drones και συστημάτων ηλεκτρονικού πολέμου.

Το μήνυμα προς τις ΗΠΑ

Το αποτέλεσμα αμφισβητεί την παλιά βεβαιότητα ότι η Ρωσία είναι ο γραφειοκρατικός γίγαντας και οι ΗΠΑ το ευέλικτο κέντρο καινοτομίας.

Στον πόλεμο των drones, η ρωσική καινοτομία εμφανίζεται όλο και πιο αποκεντρωμένη και προσαρμοστική, ενώ οι ΗΠΑ εξακολουθούν να περιορίζονται από αργές διαδικασίες προμηθειών, πολύπλοκες απαιτήσεις και αργή ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών στις μονάδες.

Η Ουάσιγκτον επενδύει δισεκατομμύρια σε drones και τεχνητή νοημοσύνη. Όμως η τεχνολογία από μόνη της δεν αρκεί. Πρέπει να ενταχθεί στις στρατιωτικές μονάδες, να συνδεθεί μέσω λογισμικού και να εξελίσσεται συνεχώς μέσα από εκπαίδευση και επιχειρησιακή εμπειρία.

Η νέα εποχή του πολέμου, κορεσμένου από drones και αυτοματισμούς, δεν είναι θεωρητικό σενάριο. Είναι ήδη παρούσα 
στην Ουκρανία και στη Μέση Ανατολή.

πηγή: ΣοφοκλέουςIn                                                                                                                        editor: Σπύρος Γκανής