Μάρκο Ρούμπιο στην Πνύκα: Υποδειγματικός και απαραίτητος σύμμαχος η Ελλάδα – Ύμνοι για το αρχαιοελληνικό πνεύμα.
Με φόντο την Ακρόπολη από την ιστορική Πνύκα, ὁ Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο παρουσίασε την αρχαία Αθήνα ως τον τόπο όπου εκφράστηκαν ολοκληρωμένα τα χαρακτηριστικά που θα διαμόρφωναν τη Δύση: η ατομικότητα, η φιλοδοξία, η τόλμη της εξερεύνησης και της εφεύρεσης, η επιθυμία για ανακάλυψη και η ακόρεστη περιέργεια για τον κόσμο.
Για χιλιάδες χρόνια, είπε, ο πολιτισμός που δημιούργησε αυτό που στέκεται πίσω μου έχει αιχμαλωτίσει τη φαντασία του δυτικού κόσμου. Γενιές πολιτικών, καλλιτεχνών και φιλοσόφων μας τον έχουν κοιτάξει – τον έχουν κοιτάξει με θαυμασμό και τον έχουν κοιτάξει με δέος.
Τώρα ο χρόνος έχει την τάση να αμβλύνει τις αισθήσεις: μεγάλες νίκες και καταστροφικές ήττες, φαίνεται να συρρικνώνονται και να γίνονται σαν υποσημείωση σε ένα σχολικό βιβλίο, ένα ακόμη γεγονός που οι μαθητές μας πρέπει να απομνημονεύουν και να ξεχνούν. Αλλά οι Έλληνες της αρχαιότητας, φαίνεται να έχουν μια σχεδόν μυστικιστική επιρροή στη μνήμη μας. Μας καλούν πίσω σε αυτούς, ξανά και ξανά.480 χρόνια πριν από τον Χριστό, οι στρατοί του Ξέρξη έφτασαν στην πόλη και πυρπόλησαν τα ιερά της. Οι περισσότεροι Αθηναίοι είχαν μέχρι τότε φύγει με πλοία σε ένα κοντινό νησί. Αλλά υπήρχαν λίγοι που αρνούνταν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους. Έτσι, αντ' αυτού, οχυρώθηκαν στο βραχώδες φρούριο της Ακρόπολης για να δώσουν μια εξαιρετική έσχατη αντίσταση, ρίχνοντας τεράστιες πέτρες από τους βράχους πάνω στους Πέρσες εισβολείς και κρατώντας τη μεγαλύτερη αυτοκρατορία της εποχής σε απόσταση για μέρες. Τελικά κατατροπώθηκαν. Οι Πέρσες λεηλάτησαν τους ναούς, έκαψαν τα ιερά και ισοπέδωσαν την Ακρόπολη, αλλά όταν οι Αθηναίοι επέστρεψαν, μάζεψαν τα σπασμένα ερείπια της παλιάς Ακρόπολης και τα έθαψαν στον λόφο όπου βρισκόταν. Και δεκαετίες αργότερα, υπό τον Περικλή, ανήγειραν τον Παρθενώνα.
Για 25 αιώνες από τότε, ο Παρθενώνας στέκει όρθιος. Αυτοκρατορίες έχουν ανέλθει και έχουν πέσει κάτω από τη σκιά του. Και οι απόγονοι των ανδρών που τον έχτισαν - οι γιοι της Αθήνας και της Ρώμης - έχουν μεταφέρει τον πολιτισμό τους μαζί τους στα πέρατα της Γης.
Δυόμισι αιώνες μετά την ίδρυση της αμερικανικής δημοκρατίας στην άλλη άκρη του κόσμου, από εκεί που στέκομαι τώρα – στέκομαι εδώ σήμερα ως Υπουργός Εξωτερικών αυτής της δημοκρατίας και δισέγγονος αποίκων που έφτασαν στον νέο κόσμο από την Ισπανία – στέκομαι εδώ για να καταθέσω ένα χρέος που κανένα πέρασμα του χρόνου, καμία απόσταση του χώρου δεν μπορεί ποτέ να σβήσει.
Η ιστορία της Αμερικής, η ιστορία της χώρας μου, είναι καλυμμένη με τα δακτυλικά αποτυπώματα της αρχαιότητας. Η Ελλάδα είναι κυριολεκτικά χαραγμένη στην αρχιτεκτονική της κυβέρνησής μας: στους πανύψηλους κίονες, στους θόλους και στα μνημεία σε όλη την πρωτεύουσά μας. Η πόλη όπου γεννήθηκε το Σύνταγμά μας - η Φιλαδέλφεια - είναι από μόνη της ένα ελληνικό όνομα.
Βίντεο τις ομιλίας Μάρκο Ρούμπιο στην Πνύκα
Αναλυτικά η ομιλία Μάρκο Ρούμπιο
«Υπάρχουν μεγάλα ερείπια (αρχαιότητες) σε όλο τον κόσμο. Σε πολλές περιπτώσεις, πρόκειται για μέρη όπου η ιστορία φαίνεται να έχει εξαντληθεί: απομεινάρια μακρινών πολιτισμών που έχουν περάσει προ πολλού από τη ζωντανή μνήμη.
Αλλά η Ακρόπολη είναι διαφορετική.
Για χιλιάδες χρόνια, ο πολιτισμός που δημιούργησε αυτό που στέκεται πίσω μου έχει αιχμαλωτίσει τη φαντασία του δυτικού κόσμου. Γενιές πολιτικών, καλλιτεχνών και φιλοσόφων μας τον έχουν κοιτάξει – τον έχουν κοιτάξει με θαυμασμό και τον έχουν κοιτάξει με δέος.
Τώρα ο χρόνος έχει την τάση να αμβλύνει τις αισθήσεις: μεγάλες νίκες και καταστροφικές ήττες, φαίνεται να συρρικνώνονται και να γίνονται σαν υποσημείωση σε ένα σχολικό βιβλίο, ένα ακόμη γεγονός που οι μαθητές μας πρέπει να απομνημονεύουν και να ξεχνούν. Αλλά οι Έλληνες της αρχαιότητας, φαίνεται να έχουν μια σχεδόν μυστικιστική επιρροή στη μνήμη μας. Μας καλούν πίσω σε αυτούς, ξανά και ξανά.
480 χρόνια πριν από τον Χριστό, οι στρατοί του Ξέρξη έφτασαν στην πόλη και πυρπόλησαν τα ιερά της. Οι περισσότεροι Αθηναίοι είχαν μέχρι τότε φύγει με πλοία σε ένα κοντινό νησί. Αλλά υπήρχαν λίγοι που αρνούνταν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους. Έτσι, αντ' αυτού, οχυρώθηκαν στο βραχώδες φρούριο της Ακρόπολης για να δώσουν μια εξαιρετική έσχατη αντίσταση, ρίχνοντας τεράστιες πέτρες από τους βράχους πάνω στους Πέρσες εισβολείς και κρατώντας τη μεγαλύτερη αυτοκρατορία της εποχής σε απόσταση για μέρες. Τελικά κατατροπώθηκαν. Οι Πέρσες λεηλάτησαν τους ναούς, έκαψαν τα ιερά και ισοπέδωσαν την Ακρόπολη, αλλά όταν οι Αθηναίοι επέστρεψαν, μάζεψαν τα σπασμένα ερείπια της παλιάς Ακρόπολης και τα έθαψαν στον λόφο όπου βρισκόταν. Και δεκαετίες αργότερα, υπό τον Περικλή, ανήγειραν τον Παρθενώνα.
Για 25 αιώνες από τότε, ο Παρθενώνας στέκει όρθιος. Αυτοκρατορίες έχουν ανέλθει και έχουν πέσει κάτω από τη σκιά του. Και οι απόγονοι των ανδρών που τον έχτισαν - οι γιοι της Αθήνας και της Ρώμης - έχουν μεταφέρει τον πολιτισμό τους μαζί τους στα πέρατα της Γης.
Δυόμισι αιώνες μετά την ίδρυση της αμερικανικής δημοκρατίας στην άλλη άκρη του κόσμου, από εκεί που στέκομαι τώρα – στέκομαι εδώ σήμερα ως Υπουργός Εξωτερικών αυτής της δημοκρατίας και δισέγγονος αποίκων που έφτασαν στον νέο κόσμο από την Ισπανία – στέκομαι εδώ για να καταθέσω ένα χρέος που κανένα πέρασμα του χρόνου, καμία απόσταση του χώρου δεν μπορεί ποτέ να σβήσει.
Η ιστορία της Αμερικής, η ιστορία της χώρας μου, είναι καλυμμένη με τα δακτυλικά αποτυπώματα της αρχαιότητας. Η Ελλάδα είναι κυριολεκτικά χαραγμένη στην αρχιτεκτονική της κυβέρνησής μας: στους πανύψηλους κίονες, στους θόλους και στα μνημεία σε όλη την πρωτεύουσά μας. Η πόλη όπου γεννήθηκε το Σύνταγμά μας - η Φιλαδέλφεια - είναι από μόνη της ένα ελληνικό όνομα.
Οι άνδρες που ίδρυσαν τη χώρα μου γοητεύτηκαν από την κληρονομιά που κληρονομήσαμε από τη δική σας. Ήταν εξαιρετικά μορφωμένοι στην ιστορία - είχαν έντονη επίγνωση της μοναδικής τους θέσης σε αυτήν - αλλά καμία άλλη εποχή του παρελθόντος δεν τράβηξε την προσοχή ή τη φαντασία τους όπως αυτή της αρχαιότητας. Πολλοί, πολλοί άνθρωποι εκπλήσσονται όταν μαθαίνουν ότι ο συγγραφέας που αναφέρεται πιο συχνά στα Ομοσπονδιακά Έγγραφα δεν ήταν φιλόσοφος ή πολιτικός θεωρητικός του Διαφωτισμού. Όχι, ο συγγραφέας που αναφέρεται πιο συχνά στα Ομοσπονδιακά Έγγραφα ήταν ο Πλούταρχος, ο Έλληνας βιογράφος της Ελλάδας και των μεγάλων ανδρών της Ρώμης.
Πολλά έχουν γραφτεί και ειπωθεί για την επιρροή της αρχαίας Ελλάδας στις ιδέες των Αμερικανών Ιδρυτών - και, μάλιστα, σε όλους τους Δυτικούς φιλοσόφους και πολιτικούς που προηγήθηκαν αυτών. Οι περισσότεροι από εμάς είμαστε εξοικειωμένοι με τη βασική ιστορία. Η Αθήνα μας έδωσε τη δημοκρατία. Ο Πλάτωνας και ο Αριστοτέλης μας έδωσαν τη δυτική φιλοσοφία. Οι ιδέες μας για το δίκαιο, την αρετή, την ιθαγένεια και τη δημοκρατική διακυβέρνηση διαμορφώθηκαν στις ελληνικές πόλεις-κράτη. Ακόμη και μεγάλο μέρος του πολιτικού μας λεξιλογίου - λέξεις όπως δημοκρατία, τυραννία, η ίδια η λέξη «πολιτική» - βρήκε την προέλευσή του εδώ.
Τώρα, όλα αυτά είναι αλήθεια. Αλλά αυτά που οφείλουμε σε αυτόν τον τόπο - ως Αμερικανοί και ως Δυτικοί - είναι στην πραγματικότητα πολύ πολύ βαθύτερα. Αυτοί οι θεσμοί και οι ιδέες - αυτοί οι θεσμοί και οι ιδέες ήταν η εξωτερική έκφραση πιο θεμελιωδών ιδιοτήτων που βλέπουμε στους αρχαίους Έλληνες - ιδιοτήτων που δεν μπορούν να αναχθούν σε κανένα συγκεκριμένο πολιτικό σύστημα ή θεωρία.
Εδώ, στην Αθήνα, βρήκαμε την πρώτη πλήρη συνειδητοποίηση όλων των ουσιωδών χαρακτηριστικών που θα όριζαν τη Δύση: έντονη ατομικότητα και αδιάκοπη φιλοδοξία· τολμηρή εξερεύνηση και εφευρετικότητα· λαχτάρα για ανακάλυψη, για περιπέτεια, ρίσκο και δόξα. Μια ακόρεστη περιέργεια για τον κόσμο και τις αρχές με τις οποίες λειτουργεί, μια δίψα να γνωρίσουμε τα μυστήρια της φύσης και να κατανοήσουμε τα μυστικά του σύμπαντος. Μια ανυπομονησία με την έννοια του αδύνατου, μια αγωνία για όλα τα όρια και τα όρια, μια προσπάθεια να κοιτάξουμε στα βάθη του αγνώστου.
Αυτά δεν ήταν απλώς οι τύποι ή οι αρχές μιας συγκεκριμένης φιλοσοφικής σχολής. Ήταν το χαρακτηριστικό ενός λαού – που εκφραζόταν στις παραδόσεις του, στις ιστορίες του, στη φαντασία του· στις ιδιότητες που απαιτούσε από τους πολίτες του· στα πράγματα για τα οποία έζησε, αγωνίστηκε και πέθανε.
Το να τους γνωρίζουμε σημαίνει να γνωρίζουμε τον εαυτό μας.
Αυτό που άνθισε εδώ σε αυτό το μέρος ήταν η επιθυμία της Δύσης να αποκαλύψει όλα όσα η άγνοια, το σκοτάδι και η απόσταση είχαν κρατήσει κρυμμένα από το μυαλό του ανθρώπου. Οι Έλληνες δεν διαμόρφωσαν απλώς την ιστορία. Οι Έλληνες μας έδωσαν την ίδια την ιστορία. Πολλά από αυτά που γνωρίζουμε για πολλούς αρχαίους πολιτισμούς προέρχονται σχεδόν εξ ολοκλήρου από τα αρχεία Ελλήνων εξερευνητών και ιστορικών, εξερευνητών και ιστορικών που δεν κατέγραψαν απλώς τις ιστορίες του δικού τους λαού, αλλά τόλμησαν να παρατηρήσουν και να καταγράψουν τα έπη ξένων λαών και πολιτισμών σε όλο τον κόσμο.
Ενώ οι άλλοι κοίταζαν προς τα μέσα, οι Έλληνες ήταν οι πρώτοι που έστρεψαν την προσοχή τους προς τα έξω, κυνηγώντας τον ενθουσιασμό και τη δόξα του να βλέπουν όλα όσα ήταν παράξενα και καινούργια. Ήταν αυτό το χαρακτηριστικό - ήταν αυτό το χαρακτηριστικό που ώθησε τη Δύση να δημιουργήσει και να κατασκευάσει πράγματα που άλλοι δεν μπορούσαν, ξεχωρίζοντάς μας από τόσους άλλους πολιτισμούς και πολιτισμούς όπου η σταθερότητα και η επιβίωση ήταν οι ύψιστοι στόχοι της ζωής.
Αλλά δεν είναι μόνο η φιλοδοξία να εξερευνήσουμε το άγνωστο που κληρονομούμε από τους Έλληνες. Είναι η πεποίθηση ότι το άγνωστο μπορεί να γίνει γνωστό. Η πεποίθηση ότι ο κόσμος μπορεί να χαρτογραφηθεί, να μετρηθεί, να χαρτογραφηθεί και να κατανοηθεί - και ότι υπάρχει μια ορθολογική τάξη στο σύμπαν, που διέπεται από ορισμένους θεμελιώδεις νόμους, νόμους που οι άνθρωποι μπορούν να τηρήσουν και το μυαλό μπορεί να κατανοήσει.
Αυτό ήταν το θεμέλιο του δυτικού νου: τα μαθηματικά μας, η επιστήμη μας, η ιατρική μας. Η φιλοσοφία, η ηθική και η θρησκεία μας. Άνοιξε τον δρόμο για να βρει το ευαγγέλιο του Ιησού Χριστού γόνιμο έδαφος στην Ευρώπη και να ακμάσει στην αυτοκρατορία του Χριστιανισμού. Ήταν το θεμέλιο του πλούτου της χριστιανικής θεολογίας - του Αυγουστίνου και του Ακινάτη και ολόκληρης της παράδοσης του φυσικού δικαίου.
Γέννησε έναν πολιτισμό που χαρακτηριζόταν όχι μόνο από μια κοινή κουλτούρα, αλλά και από μια κοινή ανθρωπολογία - μια κοινή άποψη για τον άνθρωπο και τη θέση του στο σύμπαν. Οι απόγονοί του θα μοιράζονταν όχι μόνο την ιδέα μιας φυσικής τάξης, αλλά και μια ξεχωριστή κατανόηση της αρετής, του πεπρωμένου και της μοίρας, της αλήθειας, της καλοσύνης και της ομορφιάς, ενός κώδικα που υπαγορεύει πώς πρέπει να ζουν οι άνθρωποι, των αντικειμενικών προτύπων και ιδανικών προς τα οποία πρέπει να αγωνίζονται.
Για τους Έλληνες της αρχαιότητας, η επιδίωξη της αριστείας ήταν η ίδια η αρχή της ύπαρξης του ανθρώπου. Οργάνωσαν όλη την πολιτική ζωή γύρω από τον ανταγωνισμό, τη φιλοδοξία, τον ανταγωνισμό: στη φιλοσοφία και την ποίηση, στη γλυπτική και το δράμα, στον αθλητισμό και την τέχνη, στον πόλεμο και την πολιτική. Η κλασική ελληνική πόλη ήταν μια αρένα για τους μεγάλους άνδρες για να δοκιμάσουν και να αποδείξουν τον εαυτό τους, να βελτιώσουν τις δυνατότητές τους μέσα από τον αέναο αγώνα - να είναι οι καλύτεροι, οι ισχυρότεροι, οι πιο όμορφοι, προσπαθώντας να πλησιάσουν όλο και περισσότερο την τελειότητα.
Τώρα ξέρω ότι στα σύγχρονα αυτιά, αυτό που μόλις περιέγραψα, αυτός ο τρόπος ζωής, μπορεί να ακούγεται περίεργο. Μπορεί ακόμη και να ακούγεται σκληρό. Το ιδανικό πολλών ιδεολογιών στην εποχή μας έχει, ειλικρινά, γίνει ένας κόσμος απόλυτης ασφάλειας, απαλλαγμένος από κίνδυνο ή αποτυχία, χωρίς ούτε τη δόξα της νίκης ούτε την ντροπή της ήττας. Πολύ συχνά στις μέρες μας, χτίζουμε προς τα κάτω. Σχεδιάζουμε τα πρότυπά μας για να διασφαλίσουμε ότι κανείς δεν θα χάσει. Ασχολούμαστε περισσότερο με την άνεση του χειρότερου παρά με τις δυνατότητες του καλύτερου. Κρατάμε τα πιο εξαιρετικά πράγματα ανάμεσά μας ομήρους του μέσου, του συνηθισμένου, του μέτριου.
Οι άνθρωποι που έφτιαξαν τον Παρθενώνα, έχτισαν προς τα πάνω. Πίστευαν ότι η υψηλότερη και πιο ευγενής φιλοδοξία στη ζωή ήταν να ξεπεράσουν όλους τους άλλους, να προσπαθήσουν να είναι οι καλύτεροι σε όλα. Οι αρχαίες ελληνικές πόλεις-κράτη ήταν γεμάτες. Ήταν γεμάτες έντονο πάθος και αντιπαλότητα και φατρίες και συγκρούσεις. Αλλά από αυτόν τον συνεχή αγώνα για διάκριση - από αυτό προήλθε η μεγάλη άνθηση της τέχνης και της φιλοσοφίας και της πολιτικής και πνευματικής ενέργειας που θα μετέτρεπε ένα σύνολο μεσογειακών πόλεων στη γενέτειρα του μεγαλύτερου πολιτισμού στον κόσμο.
Ο θούμος , όπως τον αποκαλούσαν οι αρχαίοι Έλληνες - η φωτιά του πάθους, της δύναμης, του θάρρους, της υπερηφάνειας - είναι η καρδιά του μεγάλου πολιτισμού. Και χωρίς αυτόν; Χωρίς αυτόν, τα έθνη χάνουν τη θέλησή τους για μάχη, τη θέληση για προσπάθεια, τη θέληση για επιβίωση.
Σήμερα, πάρα πολύ μεγάλο μέρος της Δύσης έχει ξεχάσει αυτή την ιδιότητα. Με την πάροδο του χρόνου, εμείς στη Δύση αρχίσαμε να ντρεπόμαστε για τα ίδια τα πράγματα που μας έκαναν εξαιρετικούς. Νιώθαμε αμηχανία που τα επιτεύγματά μας μας ξεχώριζαν από τον υπόλοιπο κόσμο. Η ευημερία μας κατά κάποιο τρόπο έγινε πηγή ενοχής. Δεν πιστεύαμε πλέον ότι το αξίζαμε και το είχαμε κερδίσει.
Η λέξη «εθνικισμός» έγινε μια βρώμικη λέξη. Έτσι γκρεμίσαμε τα μνημεία μας. Καταδικάσαμε την ιστορία μας. Και σε πάρα πολλά μέρη, διδάξαμε στα παιδιά μας να ντρέπονται για τις χώρες που θα κληρονομούσαν. Στη διαδικασία, ανοίξαμε τα σύνορά μας και αναθέσαμε σε τρίτους τη βιομηχανία μας, και επιτρέψαμε στους στρατούς μας να μαραθούν και να αποσυντεθούν.
Και με κάθε χρόνο που περνούσε, φαινόταν να αναθέτουμε σε τρίτους όλο και περισσότερο την κυριαρχία μας, μεταφέροντας τις αποφάσεις μας σε παγκόσμιες γραφειοκρατίες πολύ πέρα από τον έλεγχό μας.
Αλλά άλλοι ήταν πολύ χαρούμενοι που γέμισαν το κενό που αφήσαμε – το κενό που άφησε πίσω της η αδυναμία μας. Και καθώς η αυτοπεποίθηση της Δύσης κλονιζόταν, οι αντίπαλοί της και οι αντίπαλοί της γίνονταν όλο και πιο δυναμικοί, οικοδομώντας τον δικό τους πλούτο και τη δική τους δύναμη στη θέση μας.
Και τώρα, σήμερα, βρισκόμαστε σε ένα σταυροδρόμι. Επειδή η επόμενη δεκαετία και οι αποφάσεις που θα λάβουμε θα γράψουν την ιστορία του επόμενου αιώνα. Η πορεία που θα ακολουθήσουμε θα καθορίσει αν η Δύση θα διατηρήσει τη θέση της στην κορυφή του κόσμου ή αν θα παραδοθεί σε ένα μέλλον ατροφίας, δουλείας και παρακμής. Είτε θα επιλέξουμε να δράσουμε τώρα είτε θα χάσουμε την επιλογή να δράσουμε καθόλου.
Υπό τον Πρόεδρο Τραμπ, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν κάνει την επιλογή τους. Επιλέγουμε την αμετακίνητη επιδίωξη της εθνικής ισχύος: να ανακτήσουμε τον έλεγχο των κρίσιμων αλυσίδων εφοδιασμού μας, να επαναβιομηχανοποιήσουμε την οικονομία μας, να ανοικοδομήσουμε την άμυνά μας, να αγωνιστούμε για την κυριαρχία στις τεχνολογίες και τις βιομηχανίες του μέλλοντος.
Επιλέγουμε να διεισδύσουμε σε νέα σύνορα: στην προηγμένη κατασκευή και την υπερ-νοημοσύνη· στα drones, τα όπλα και τον πόλεμο· στα τσιπ, τα ορυκτά, τον κυβερνοχώρο και σε κάθε άλλο τομέα των ανθρώπινων δυνατοτήτων. Να απελευθερώσουμε την ενέργειά μας, να ανοικοδομήσουμε τα εργοστάσιά μας, να επιστρέψουμε τους αστροναύτες μας στη Σελήνη και να ξεκινήσουμε μια νέα εποχή εξερεύνησης στο διάστημα.
Τώρα, παρά τα υψηλά ιδανικά τους, οι αρχαίοι Έλληνες δεν ήταν αφελείς. Κατανοούσαν ότι τα έθνη έχουν συμφέροντα. Κατανοούσαν ότι η πολιτική τέχνη απαιτεί σύνεση και διπλωματία, αλλά καταλάβαιναν επίσης ότι απαιτεί την ικανότητα να ασκεί κανείς βία όταν η σύνεση και η διπλωματία αποτυγχάνουν. Κατανοούσαν ότι η δύναμη απαιτεί όχι μόνο να έχεις τα μέσα για να υπερασπιστείς τον εαυτό σου, αλλά και την αξιοπιστία ότι είσαι διατεθειμένος να τη χρησιμοποιήσεις.
Αυτή είναι η κλασική κατανόηση της πολιτικής και της πολιτικής τέχνης που η κυβέρνηση Τραμπ ελπίζει να ανακτήσει – να ανακτήσει όχι μόνο για τη χώρα μας, αλλά για ολόκληρο τον πολιτισμό μας.
Πιστεύουμε ότι η Ευρώπη μπορεί να ξυπνήσει από τον μακρύ λήθαργό της και να αναζωπυρώσει τη φωτιά που άναψε εδώ πριν από χιλιετίες.
Υπάρχουν ήδη σημάδια.
Σε όλη την ήπειρο, γινόμαστε μάρτυρες αυτού που ελπίζουμε ότι θα αποτελέσει την αρχή μιας γενεαλογικής αλλαγής: ραγδαία αύξηση των αμυντικών δαπανών, μια πληθώρα νέων συνεργασιών και προγραμμάτων, διευρυμένη μεταποίηση και παραγωγή, σε συνέχεια των ιστορικών αμυντικών δεσμεύσεων που αναλήφθηκαν πέρυσι στη Χάγη.
Η Ελλάδα βρίσκεται στο επίκεντρο αυτής της μετατόπισης. Ο λαός αυτού του έθνους έχει αποδείξει για άλλη μια φορά ότι είναι ένας απαραίτητος φίλος για την Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες, σε όλα, από την ενέργεια μέχρι τη μετανάστευση και την άμυνα, όπου η Ελλάδα υπήρξε ένας πρότυπος σύμμαχος.
Και ελπίζουμε ειλικρινά ότι όλη η Ευρώπη θα ακολουθήσει το παράδειγμά σας.
Αν και τα πάθη μπορεί, κατά καιρούς, να έχουν τεντώσει τους δεσμούς αγάπης μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ευρώπης, δεν πρέπει να τους σπάσουμε. Μαζί, πρέπει να ενισχύσουμε μια συμμαχία ικανή να αντιμετωπίσει τις απειλές της εποχής μας.
Και μπορούμε. Επειδή δεν πιστεύουμε ότι η διατλαντική φιλία πρέπει να είναι μηδενικού αθροίσματος. Ακριβώς το αντίθετο: το όραμά μας είναι μια συμμαχία της οποίας η δύναμη είναι μεγαλύτερη από το άθροισμα των μερών της. Είναι ένα όραμα που είδαμε στην πράξη μόλις τον περασμένο μήνα, σε μια άνευ προηγουμένου νέα συμφωνία μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών, της Δανίας και της Γροιλανδίας - μια συμφωνία που θα αναδιαμορφώσει την Αρκτική και θα ενισχύσει την ασφάλεια ολόκληρου του ΝΑΤΟ. Και οι τρεις εταίροι σε αυτή τη συμφωνία βγήκαν νικητές. Όλη η Ευρώπη - και το ΝΑΤΟ και οι Ηνωμένες Πολιτείες βγήκαν ασφαλέστερες, ισχυρότερες και πιο ασφαλείς χάρη σε αυτήν.
Θέλουμε να κερδίσουμε μαζί. Πρέπει να κερδίσουμε μαζί.
Σήμερα έχει γίνει της μόδας να πιστεύουμε ότι η φωτισμένη εξωτερική πολιτική σημαίνει να δίνεις προτεραιότητα στην παγκόσμια κοινότητα έναντι του ίδιου του λαού σου. Και νομίζω ότι και εδώ έχουμε πολλά να μάθουμε από τους άντρες της αρχαίας Ελλάδας, επειδή γνώριζαν ότι δεν υπήρχε τίποτα εγωιστικό ή λάθος στην αφοσίωση στο έθνος σου, ούτε τίποτα εγωιστικό ή λάθος στο να αγωνίζεσαι για την υπεράσπιση των συμφερόντων του πάνω απ' όλα.
Πίστευαν – ένθερμα – στο ιδανικό του σπουδαίου ανθρώπου: του εξαιρετικού ατόμου που αποκτά την αθανασία μέσα από τις δικές του πράξεις. Αλλά πίστευαν ότι η δόξα και η φήμη, αυτά τα πράγματα, κατακτούνταν μέσα από τον αγώνα, τις θυσίες και τα μεγάλα επιτεύγματα για κάτι μεγαλύτερο από τον εαυτό σου. Ο επαναλαμβανόμενος ήρωας του αρχαίου ελληνικού κόσμου ήταν ο άνθρωπος που ήταν πρόθυμος να πληρώσει οποιοδήποτε κόστος για έναν σκοπό άξιο της αφοσίωσής του.
Το βλέπουμε αυτό στον Σωκράτη, ο οποίος αρνήθηκε να εγκαταλείψει την έρευνα για την αλήθεια ακόμη και με κόστος τη ζωή του. Το βλέπουμε στη θρυλική αντίσταση 300 Σπαρτιατών - περικυκλωμένων και απελπιστικά αριθμητικά λιγότεροι από τους τεράστιους στρατούς της Περσίας - οι οποίοι αρνήθηκαν την ευκαιρία να σωθούν, επιλέγοντας να πολεμήσουν μέχρι τον τελευταίο άνδρα παρά να εγκαταλείψουν τη θέση τους ή το καθήκον τους. Και το βλέπουμε στον επικό μύθο του Αχιλλέα, στον οποίο προσφέρεται η επιλογή να επιστρέψει στην πατρίδα του και να ζήσει μια μακρά και ειρηνική ζωή - αλλά επιλέγει αντ' αυτού να παραμείνει στην Τροία και να χαθεί κυνηγώντας την αιώνια δόξα.
Αυτές – αυτές είναι οι ιδιότητες που θα διαμόρφωναν τη δυτική ηθική φαντασία. Από τον Χριστιανό μάρτυρα που αρνήθηκε να προδώσει την πίστη του μέχρι τον πατριώτη που έδωσε τη ζωή του για την πατρίδα του· από τον Άγιο Θωμά Μορ μέχρι τη Μάχη του Άλαμο, που διατρέχει τα αθάνατα τελευταία λόγια της Διακήρυξης της Ανεξαρτησίας των Ηνωμένων Πολιτειών, η οποία λέει: «Υποσχόμαστε αμοιβαία ο ένας στον άλλον τη ζωή μας, την τύχη μας και την ιερή μας τιμή».
Από τους Έλληνες κληρονόμησε η Δύση το αίσθημα του καθήκοντος – μια άρρηκτη αφοσίωση στον κώδικά του, στον σκοπό του, στη χώρα του. Οι ήρωές μας, οι ήρωες της Δύσης, είναι εκείνοι που επιλέγουν να παραμένουν πιστοί στο καθήκον τους ακριβώς όταν είναι πιο δύσκολο και επώδυνο να το κάνουν: ο άνθρωπος που δεσμεύεται από τον λόγο του, ο στρατιώτης που δεν εγκαταλείπει τη θέση του, ο καπετάνιος, ο παροιμιώδης καπετάνιος, που βυθίζεται με το πλοίο του.
Αυτό είναι εντελώς διαφορετικό από αυτό που βλέπουμε, ακόμη και τώρα, για παράδειγμα από φανατικούς όπως οι ριζοσπάστες μουλάδες του Ιράν, των οποίων η λατρεία του θανάτου εξυμνεί τα παιδιά-βομβιστές αυτοκτονίας ως εθνικούς ήρωες και παρουσιάζει το μαρτύριο ως αυτοσκοπό.
Οι ήρωές μας – οι ήρωές μας μπορεί να είναι πρόθυμοι να πεθάνουν για τον σκοπό τους· αλλά οι ήρωές μας δεν λατρεύουν τον θάνατο. Ακριβώς επειδή εκτιμούμε τη ζωή, αναγνωρίζουμε τον ηρωισμό σε εκείνους που προτιμούν να τη θυσιάσουν παρά να προδώσουν τις αρχές τους. Τώρα, θεωρούμε δεδομένη την αντίληψη της Δύσης για αυτά τα πράγματα – ηρωισμό, τιμή, καθήκον – τα θεωρούμε δεδομένα. Υποθέτουμε ότι αυτά είναι κατά κάποιο τρόπο καθολικά για όλους τους ανθρώπους σε όλες τις εποχές και σε όλους τους τόπους. Δεν είναι. Είναι το προϊόν ενός ξεχωριστού χαρακτήρα, ενός ξεχωριστού χαρακτήρα που προέκυψε εδώ και διαμόρφωσε ολόκληρη την ιστορία του πολιτισμού που ακολούθησε. Ένας πολιτισμός που πρέπει να αγωνιστούμε για να υπερασπιστούμε σήμερα με το ίδιο πάθος όπως και οι πρόγονοί μας.
Τους άνδρες που έχτισαν τον Παρθενώνα διαδέχτηκαν οι αρχιτέκτονες της ευρωπαϊκής χριστιανοσύνης, οι οποίοι ανήγειραν τους καθεδρικούς ναούς του Μιλάνου, της Κολωνίας και της Φλωρεντίας. Η αναζήτηση της τελειοποίησης της ανθρώπινης μορφής που συγκίνησε τους αρχαίους Έλληνες γλύπτες βρήκε μια νέα έκφραση στον Μιχαήλ Άγγελο. Η αναζήτηση των Ελλήνων φιλοσόφων για τη δομή του σύμπαντος κληρονομήθηκε από τον Κοπέρνικο, έπειτα από τον Γαλιλαίο, έπειτα από τον Κέπλερ και στον Νεύτωνα.
Η δίψα για νέα γνώση, αυτή ήταν που γέννησε την πρώτη αποστολή του Μαγγελάνου σε όλο τον κόσμο, την ανακάλυψη της Αμερικής από τον Κολόμβο και, τελικά, το ταξίδι του Απόλλωνα 11 στη Σελήνη. Και οι ιδιότητες που οδήγησαν τον Αλέξανδρο να κατακτήσει ολόκληρο τον γνωστό κόσμο επανεμφανίστηκαν στον Καίσαρα, στη συνέχεια στον Καρλομάγνο και στον Κορτές.
Και στην Αμερική, η ίδια παράδοση ανακάλυψε ξανά τον εαυτό της. Μια ανοιχτή και άγρια γη έγινε ο τόπος μιας μεγάλης αναβίωσης της δυτικής φαντασίας και φιλοδοξίας. Η ελληνική φιλοδοξία για νέους ορίζοντες έγινε το αμερικανικό πνεύμα των συνόρων. Ο πολιτισμός της Αθήνας και της Ρώμης μετέτρεψε μια νεοσύστατη παράκτια δημοκρατία σε μια ηπειρωτική αυτοκρατορία.
Οι σπουδαιότεροι Αμερικανοί κάθε γενιάς έφεραν τα αδιαμφισβήτητα χαρακτηριστικά των προγόνων τους - γεννημένοι στην Αθήνα, σχηματισμένοι από τη Ρώμη, βαπτισμένοι στη Χριστιανοσύνη, σκληραγωγημένοι στο καμίνι της μεσαιωνικής Ευρώπης, προικισμένοι με την αγγλική ιδιοφυΐα για την ελευθερία και στη συνέχεια μεταφέρθηκαν στην άλλη άκρη του Ατλαντικού για να αναγεννηθούν στις ακτές ενός νέου κόσμου.
Μαζί, πρέπει τώρα να ανακαλύψουμε ξανά αυτό το πνεύμα. Βρισκόμαστε σε ένα σημείο καμπής – ένα σημείο καμπής όχι μόνο στην ιστορία του έθνους μου, αλλά ένα σημείο καμπής σε ολόκληρο τον πολιτισμό μας.
Οι απειλές που αντιμετωπίζουμε σήμερα είναι εξίσου πραγματικές όσο ήταν και στη δραματική σκηνή της αρχαιότητας.
Τα εθνικά συμφέροντα δεν εξαφανίστηκαν μπροστά στους διεθνείς θεσμούς. Ο πόλεμος δεν εξαφανίστηκε απλώς και μόνο επειδή προτιμήσαμε την ειρήνη. Άλλα κράτη συνέχισαν να εξοπλίζονται, να επιδιώκουν επιρροή, να ανταγωνίζονται για εδάφη, τεχνολογία, πόρους, αγορές, ενέργεια και ισχύ.
Και τώρα, υπάρχει ξανά πόλεμος. Υπάρχει ξανά νέος ανταγωνισμός μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων. Υπάρχει ξανά ευαλωτότητα, επιθετικότητα, τρομοκρατία, ένα ολόκληρο σύμπαν νέων απειλών και επιθέσεων.
Και έτσι πρέπει να ανοικοδομήσουμε τους θεσμούς μας και τις συμμαχίες μας για να αντιμετωπίσουμε αυτές τις απειλές από κοινού - κατανοώντας ότι ο σκοπός αυτών των πραγμάτων δεν είναι η κατάργηση της κυριαρχίας των εθνών που τα αποτελούν, αλλά η υπεράσπισή τους. Και ότι τα έθνη δεν χρειάζεται να εγκαταλείψουν τις ξεχωριστές ταυτότητές τους προκειμένου να αναγνωρίσουν τα κοινά τους συμφέροντα.
Έχουμε χτίσει ένα τέτοιο μοντέλο με τους εταίρους μας εδώ στην Ελλάδα. Στις αμυντικές μας συνεργασίες, στην ενέργεια και την τεχνολογία, στην κοινή μας φιλοδοξία να ασφαλίσουμε τα σύνορα της Ευρώπης από τις απειλές της μαζικής μετανάστευσης.
Η φιλία μας χρονολογείται από τα πρώτα χρόνια του έθνους μου. Όταν η Ελλάδα επαναστάτησε το 1821 για να ανακτήσει την ανεξαρτησία της μετά από αιώνες οθωμανικής κυριαρχίας, οι Αμερικανοί αναγνώρισαν κάτι οικείο σε αυτόν τον αγώνα. Τρία χρόνια αργότερα, ο μεγάλος Αμερικανός πολιτικός Ντάνιελ Γουέμπστερ, εκφώνησε μια διάσημη ομιλία στο Κογκρέσο, βοηθώντας στην παρουσίαση της υπόθεσης της Ελληνικής Επανάστασης ενώπιον των εκπροσώπων της νεαρής αμερικανικής δημοκρατίας.
Και ξεκίνησε επισύροντας την προσοχή τους σε όλα όσα τους περιέβαλλαν. Να τι είπε στην ομιλία του: «Αυτή η ελεύθερη μορφή διακυβέρνησης, αυτή η λαϊκή συνέλευση... αυτή η πρακτική της ελεύθερης συζήτησης και της δημόσιας συζήτησης, ο ανταγωνισμός μεταξύ νου με νου... ακόμη και το οικοδόμημα στο οποίο συναθροιζόμαστε, αυτές οι αναλογικές κολώνες, αυτή η διακοσμημένη αρχιτεκτονική, όλα μας υπενθυμίζουν ότι η Ελλάδα υπήρξε και ότι εμείς, όπως και η υπόλοιπη ανθρωπότητα, είμαστε σε μεγάλο βαθμό οφειλέτες της».
Αυτά τα λόγια είναι εξίσου αληθινά σήμερα όσο ήταν και όταν τα είπε. Και όλοι μας - όχι μόνο οι Αμερικανοί, αλλά και οι Ευρωπαίοι και οι φίλοι μας σε όλη τη Δύση - πρέπει να ξαναμάθουμε τα μαθήματα που πήραν οι πρόγονοί μας από αυτόν τον τόπο και την ιστορία του.
Η ιστορία της Ελλάδας – η ιστορία της Ελλάδας δεν μας προσφέρει απλώς μια γεύση – δεν προσφέρει μια γεύση από τους θεσμούς μας στις πρώτες τους μορφές. Η ιστορία της Ελλάδας μας δείχνει μια εικόνα του εαυτού μας.
Μας δείχνει ότι η κληρονομιά μας ανήκει σε μεγάλους ήρωες και ότι πρέπει να είμαστε περήφανοι – ότι πρέπει να είμαστε έντονα περήφανοι – για την προέλευσή μας. Πρέπει να θαυμάσουμε όσα σμίλευσαν οι πρόγονοί μας σε αυτή την ύπαιθρο. Η ιστορία του πολιτισμού μας είναι η σπουδαιότερη ιστορία που έχει γνωρίσει ποτέ ο άνθρωπος. Και ξεκίνησε εδώ, με τους πρώτους άνδρες και γυναίκες της Δύσης. Από αυτούς – από αυτούς – μπορούμε να ανακαλύψουμε ξανά τις αρετές, το θάρρος και τη δύναμη να αντιμετωπίσουμε τους κινδύνους που αντιμετωπίζουμε στην εποχή μας.
Σας ευχαριστώ.»
πηγή: U.S. Department of State
επιμέλεια Σπύρος Γκανής
