Αφιέρωμα / 74 χρόνια η Αυγή της Αριστεράς και της ενημέρωσης

Στις 24 Αυγούστου του 1952 κυκλοφόρησε η εφημερίδα ΑΥΓΗ, περίπου έναν χρόνο μετά την ίδρυση της ΕΔΑ, για να εκφράσει αγώνες λαϊκούς, για να εκφράσει την Αριστερά, στις συνθήκες του κράτους που στήθηκε μετά τον Εμφύλιο.

    Το 1956 τη διεύθυνση της εφημερίδας αναλαμβάνει ο Μανώλης Γλέζος για να τον αντικαταστήσει το 1958 ο Λεωνίδας Κύρκος και μετά ο Πότης Παρασκευόπουλος. Τον Απρίλιο του 1967 η ΑΥΓΗ έκλεισε βίαια (όπως και άλλες δημοκρατικές εφημερίδες), για να κυκλοφορήσει και πάλι το 1974. - Μεταξύ των πρώτων συντακτών οι Τάσος Βουρνάς, Κωστής Βάρναλης, Γιάννης Αγγελόπουλος, Ηρακλής Τζάθας, Νίκος Παπαπερικής, Ασημάκης Γιαλαμάς, Κώστας Σταματίου, Χαρ. Μάνος, Μιχ. Μπιωτάκης, Γερ. Σταύρου, Στάθης Δρομάζος και πλήθος άλλων.

Σπύρος Σουρμελίδης *

Τον τίτλο ΑΥΓΗ σκέφτηκε ο πρόεδρος της ΕΔΑ Γιάννης Πασαλίδης. «Θα σηματοδοτεί ένα καινούργιο ξεκίνημα» έλεγε. Στις 24 Αυγούστου του 1952 η ΑΥΓΗ κυκλοφόρησε ως εβδομαδιαία, και ως καθημερινή στις 19 Οκτωβρίου του ίδιου έτους.

Τα παλιά γραφεία της ΑΥΓΗΣ, Ακαδημίας 52

Μεταξύ των πρώτων συντακτών οι Τάσος Βουρνάς, Κωστής Βάρναλης, Γιάννης Αγγελόπουλος, Ηρακλής Τζάθας, Νίκος Παπαπερικής, Ασημάκης Γιαλαμάς, Κώστας Σταματίου, Χαρ. Μάνος, Μιχ. Μπιωτάκης, Γερ. Σταύρου, Στάθης Δρομάζος και πλήθος άλλων.

Το 1956 τη διεύθυνση της εφημερίδας αναλαμβάνει ο Μανώλης Γλέζος για να τον αντικαταστήσει το 1958 ο Λεωνίδας Κύρκος και μετά ο Πότης Παρασκευόπουλος. Τον Απρίλιο του 1967 η ΑΥΓΗ έκλεισε βίαια (όπως και άλλες δημοκρατικές εφημερίδες), για να κυκλοφορήσει και πάλι το 1974.

Έχουν περάσει 74 χρόνια από τον Αύγουστο του 1952. Η ΑΥΓΗ στάθηκε όλες τις προηγούμενες δεκαετίες στις επάλξεις της δημοσιογραφικής ενημέρωσης, ήταν η άλλη φωνή, απέναντι σε καθεστώτα αυταρχικά.

Η ΑΥΓΗ υπάρχει και στον 21ο αιώνα· συνεχίζει να δίνει τη μάχη της ενημέρωσης μακριά από τα ισχυρά οικονομικά κατεστημένα, παρά τις δυσκολίες που αντιμετώπισε και αντιμετωπίζει. Συνεχίζει να εξελίσσεται στις συνθήκες του διαδικτύου με την ιστοσελίδα avgi.gr και στο περιβάλλον που δημιουργήθηκε με τα λεγόμενα κοινωνικά δίκτυα. 

Η ΑΥΓΗ σε πείσμα των καιρών θα είναι παρούσα στις εξελίξεις που έρχονται, πάντα στην πλευρά των πολλών, της προόδου και της Αριστεράς. 

Νικήτας Κακλαμάνης, πρόεδρος της Βουλής των Ελλήνων

Η δημοκρατία μας έχει ανάγκη την πολυφωνική ενημέρωση

Η συμπλήρωση 74 χρόνων από την έκδοση της εφημερίδας ΑΥΓΗ αποτελεί έναν σημαντικό σταθμό για την ελληνική δημοσιογραφία και τον δημόσιο διάλογο, ιδιαίτερα στη σημερινή εποχή, που η πολυποίκιλη διαδικτυακή ενημέρωση παραμορφώνει πολλές φορές την αλήθεια.

Από το 1952, η ΑΥΓΗ έχει διανύσει μια μακρά και ιδιαίτερη διαδρομή, σε σημαντικές στιγμές της σύγχρονης πολιτικής και κοινωνικής ιστορίας της χώρας. Μέσα από τις σελίδες της εκφράστηκαν απόψεις, προβληματισμοί και πολιτικές θέσεις που συνέβαλαν στον πλουραλισμό και στην αντιπαράθεση των ιδεών.

Η δημοκρατία μας έχει ανάγκη από ελεύθερη, ανεξάρτητη και πολυφωνική ενημέρωση. Η διαφορετική άποψη, ακόμη και όταν είναι έντονα κριτική, αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο του δημοκρατικού διαλόγου. Είναι και κάτι που προσωπικά έχω υπερασπιστεί πολλάκις στην πολύχρονη πολιτική μου πορεία. 

Με αφορμή τη συμπλήρωση 74 ετών, εύχομαι στην ΑΥΓΗ και στους ανθρώπους της δύναμη, δημιουργικότητα και συνέχιση της δημοσιογραφικής τους πορείας, ξεπερνώντας τις όποιες πρόσφατες αντιξοότητες συνάντησαν. Πάντοτε όμως με σεβασμό στην ενημέρωση των πολιτών, στις αρχές της δημοκρατίας και της ελευθερίας του Τύπου.

Ρένα Δούρου, πρόεδρος της Κ.Ο. του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ.

Η ιστορία και η ψυχή της προοδευτικής παράταξης

Για την ΑΥΓΗ μας... Τα 74 χρόνια ζωής έκλεισε η ΑΥΓΗ που κάθε Κυριακή και καθημερινά με την ιστοσελίδα της, παραμένει, παρά τις δυσκολίες και τα προβλήματα, στις επάλξεις. Για την υπεράσπιση «των λαϊκών συμφερόντων, της Δημοκρατίας, της Ειρήνης και της προκοπής του τόπου», όπως σημείωνε χαρακτηριστικά, στις 24 Αυγούστου του 1952, το πρωτοσέλιδο του πρώτου φύλλου της εβδομαδιαίας ΑΥΓΗΣ. Ένα εκδοτικό εγχείρημα στους δύσκολους για την Αριστερά και τους ανθρώπους της μετεμφυλιακούς και ψυχροπολεμικούς καιρούς. Ήταν η εποχή που Δεξιά, παλάτι και παρακράτος έβαζαν με αντιδημοκρατικό και βίαιο τρόπο τη σφραγίδα τους στη χώρα, σε βάρος του λαϊκού κινήματος, των αναγκών της κοινωνίας, της εθνικής ανεξαρτησίας.

Εβδομήντα τέσσερα χρόνια μετά, τα ίδια διακυβεύματα παραμένουν επίκαιρα με μια Δεξιά κυβέρνηση, με στυλοβάτες υπουργούς προερχόμενους από την Ακροδεξιά, να εφαρμόζει, σε συνθήκες βαθιάς σήψης και διαφθοράς, νεοφιλελεύθερες πολιτικές - από την επιβολή εργασιακού Μεσαίωνα έως την ιδιωτικοποίηση, κατά παράβαση του Συντάγματος, της ανώτατης εκπαίδευσης, την εμπορευματοποίηση της υγείας, του πολιτισμού, του νερού. Υπονομεύοντας παράλληλα το Κράτος Δικαίου και την ελευθερία του Τύπου. «Συνηθισμένα τα βουνά στα χιόνια» για την εφημερίδα που η ύπαρξή της έχει συνδεθεί άρρηκτα με την Ιστορία, τις διώξεις και τους αγώνες της ανανεωτικής, ριζοσπαστικής Αριστεράς. Με τους αγώνες κατά κάθε απόπειρας χειραγώγησης της ενημέρωσης. Τους αγώνες για κοινωνική δικαιοσύνη, ισότητα, αλληλεγγύη. Τους αγώνες για τον πολιτισμό και τους ανθρώπους του. Τους αγώνες για να πάψει η Μεσόγειος να είναι νεκροταφείο ψυχών. Τους αγώνες για το περιβάλλον σε μια συγκυρία που οι πολίτες της Ευρώπης βιώνουν την κλιματική κρίση και την υπερθέρμανση του πλανήτη - θέματα που πραγματεύομαι κάθε Κυριακή στη στήλη «Πράσινα και Αριστερά», ένα τιμητικό μετερίζι που κρατώ από τον Μάιο του 2020. Αυτοί οι αγώνες της ΑΥΓΗΣ του σήμερα φέρνουν πάνω τους τη σφραγίδα εκείνων που προηγήθηκαν. Και στους οποίους πρωταγωνίστησαν από την πρώτη στιγμή της έκδοσής της άνθρωποι του Τύπου, διανοητές, αγωνιστές όπως ο Μανώλης Γλέζος, ο Λεωνίδας Κύρκος, ο Γρηγόρης Γιάνναρος, ο Λευτέρης Βουτσάς, ο Κώστας Φιλίνης, ο Σοφιανός Χρυσοστομίδης, ο Βασίλης Κωνσταντινίδης, ο Δημήτρης Αλεξόπουλος, ο Άγγελος Ελεφάντης, ο Φίλιππος Ηλιού, ο Κώστας Κάρης... Κάποιους τους γνώρισα μέσα από τις ιστορικές σελίδες της εφημερίδας. Άλλοι, όπως ο Μανώλης Γλέζος ή ο Άγγελος Ελεφάντης, με τίμησαν με τη φιλία τους. Όλοι τους άφησαν το δικό τους αποτύπωμα στην εφημερίδα μας. Που είναι κάτι παραπάνω από ένα έντυπο ή μια ιστοσελίδα. Γιατί η ΑΥΓΗ είναι η ιστορία και η ψυχή της προοδευτικής παράταξης, πυξίδα σε καιρούς εικονικής πραγματικότητας, «εναλλακτικών γεγονότων» και deep fake news. Ένας τόπος όπου η Αριστερά συναντά τον πολιτισμό, τη σκέψη και την αμφισβήτηση· όπου οι βεβαιότητες δοκιμάζονται και οι νέες ιδέες βρίσκουν χώρο να γεννηθούν. Γιατί η αληθινή παράδοση της ΑΥΓΗΣ δεν είναι η ακινησία ούτε οι αγκυλώσεις. Είναι η πίστη στο πνεύμα μιας Αριστεράς που αναζητά, αμφισβητεί, εξελίσσεται και ξανακοιτάζει τον κόσμο με τα μάτια στραμμένα πάντοτε στον άνθρωπο. Κι ίσως γι’ αυτό, ύστερα από 74 χρόνια, το όνομά της εξακολουθεί να κουβαλά τον ίδιο συμβολισμό, το φως που έρχεται ύστερα από τη νύχτα. Είναι η υπόσχεση πως ακόμη και στους πιο δύσκολους καιρούς υπάρχει ένας καινούργιος ορίζοντας που αξίζει να αναζητήσουμε.

Η ΑΥΓΗ κουβάλησε στις λέξεις της τις ήττες και τις νίκες μιας ολόκληρης Αριστεράς, τους διωγμούς, τις εξορίες, τις μικρές και μεγάλες κατακτήσεις· κι έγινε το χαρτί πάνω στο οποίο γράφτηκε, με πόνο και ελπίδα, η αδιάκοπη πίστη πως κανένας αγώνας για ελευθερία, δημοκρατία και κοινωνική δικαιοσύνη δεν πηγαίνει πραγματικά χαμένος. 

Νίκος Παππάς, γραμματέας της Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. 

Ποιος μπορεί να φανταστεί τις μάχες που έρχονται χωρίς την ΑΥΓΗ

74 χρόνια ΑΥΓΗ. Από τις 24 Αυγούστου 1952, στα δύσκολα μετεμφυλιακά χρόνια, η ΑΥΓΗ έγινε φωνή των αγώνων της Αριστεράς, της Δημοκρατίας και της κοινωνικής δικαιοσύνης.

Της έδωσαν ανάσα, δύναμη και τεράστια πολιτική και πνευματική ακτινοβολία προσωπικότητες όπως ο Βασίλης Εφραιμίδης, ο Μανώλης Γλέζος, ο Λεωνίδας Κύρκος, ο Κώστας Βάρναλης, η Έλλη Αλεξίου, ο Τάσος Λειβαδίτης, ο Τίτος Πατρίκιος, ο Άρης Αλεξάνδρου.

Την έβαλε στον γύψο η Χούντα. Επέστρεψε μαζί με τη Δημοκρατία και πορεύτηκε μέσα από τις μεγάλες μάχες, τις αναζητήσεις, τις ανανεώσεις και τις αντιφάσεις της Αριστεράς.

Δεν υπήρξε ποτέ απλώς μια εφημερίδα. Είναι μνήμη, ιδέες, πολιτισμός, συλλογικότητα. Είναι το νήμα που ενώνει διαφορετικές γενιές και διαφορετικές εκδοχές της Αριστεράς. Ένα νήμα που απλώνεται στο κοινό μας μέλλον.

Ποιος μπορεί να φανταστεί τις μάχες που έρχονται, για δικαιοσύνη, δημόσια αγαθά, Δημοκρατία και αξιοπρέπεια, χωρίς την ΑΥΓΗ μας;

Την ΑΥΓΗ της Αριστεράς.

Γιάννης Μπουλέκος, οργανωτικός γραμματέας της Κ.Ε., υπεύθυνος για τα ΜΜΕ του ΣΥΡΙΖΑ Π.Σ.

74 χρόνια: Η ιστορία συνεχίζεται

Υπάρχουν εφημερίδες που καταγράφουν την Ιστορία. Και υπάρχουν εφημερίδες που γίνονται μέρος της. Η ΑΥΓΗ, 74 χρόνια μετά την πρώτη της έκδοση, ανήκει αναμφίβολα στη δεύτερη κατηγορία.

Μία από τις ιστορικότερες εφημερίδες της Ελλάδας, έζησε διώξεις, λογοκρισία, δικτατορία, μεγάλες κοινωνικές και πολιτικές αναμετρήσεις. Έμεινε όμως σταθερή στις αξίες της και στη δική της φωνή.

Για εμάς, ανεξαρτησία του Τύπου δεν σημαίνει απουσία ιδεών. Η ΑΥΓΗ είναι και παραμένει εφημερίδα της Αριστεράς και του προοδευτικού κόσμου. Ανεξαρτησία σημαίνει δημοσιογραφία που δεν υποτάσσεται σε οικονομικά συμφέροντα, προσωπικές στρατηγικές ή κέντρα εξουσίας. Που ελέγχει την εξουσία, αντί να την υπηρετεί.

Τα τελευταία χρόνια περάσαμε μία δύσκολη περίοδο. Αντέξαμε, σταθήκαμε όρθιοι και σήμερα κοιτάζουμε ξανά μπροστά.

Με σεβασμό στην ιστορία μας, αλλά με το βλέμμα στραμμένο στο μέλλον, η ΑΥΓΗ φιλοδοξεί να είναι ξανά εκεί όπου επιβάλλει η ιστορία της: στην καρδιά της Αριστεράς και της προοδευτικής ενημέρωσης.

74 χρόνια ΑΥΓΗ. Δεν είναι μόνο Ιστορία. Είναι ευθύνη. Είναι συνέχεια. Είναι υπόσχεση για το μέλλον.

 

Νίκος Βούτσης πρώην πρόεδρος της Βουλής 

Ευχές και προβληματισμοί για την ΑΥΓΗ και την Αριστερά

Εύχομαι, από καρδιάς, μακροημέρευση για την κυριακάτικη πλέον ΑΥΓΗ, όπως βεβαίως και για την Εποχή, τις ιστοσελίδες των δύο εφημερίδων και για όλες -τις λίγες πλέον- εκδοτικές προσπάθειες στον ευρύτερο χώρο της Αριστεράς και της Πολιτικής Οικολογίας.

Η ΑΥΓΗ, με την ιδιαίτερη προσπάθεια των συντακτών της, προσπάθησε κατά το δυνατόν μετά την εκλογική ήττα του ’23 να μείνει αλώβητη μέσα στο δραματικό κλίμα πολυδιάσπασης του χώρου μας, που συνεχίζεται μέχρι σήμερα ως αποτέλεσμα λαθεμένων στρατηγικών και πολιτικών επιλογών. Μέσα σε ένα κλίμα γεγονότων και φαινομένων, ξένων για τη δικιά μας αριστερή ανανεωτική παράδοση, πολιτικής τοξικότητας, προσωπικής και πολιτικής απαξίωσης, θεσμικής «γελοιοποίησης».

Γεγονότα, πρακτικές και πρόσωπα που ενέτειναν το κλίμα αφερεγγυότητας και έλλειψης αξιοπιστίας μέσα στην κοινωνία. Προσωπικές στρατηγικές και τακτικισμοί που τραυματίζουν τις σχέσεις εμπιστοσύνης αλλά και τις προσδοκίες και ελπίδες ενός μεγάλου μέρους της κοινωνίας μας, που αισθάνονται αριστερές και αριστεροί, για κοινωνικούς αγώνες και πολιτική αλλαγή.

Δεν υπάρχει συνταγή για να ζήσει καλύτερες μέρες η Αριστερά της ανανεωτικής ριζοσπαστικής παράδοσης όσο επιβιώνουν ακόμη και προτάσσονται απόψεις εναντίον της ενότητας και της προγραμματικής σύγκλισης στα κινήματα και στην πολιτική. Λογικές ξένες με τη στρατηγική και την κουλτούρα της δικιάς μας Αριστεράς.

Η ΑΥΓΗ όμως μπορεί να συμβάλλει αποφασιστικά στην ανάδειξη μεγάλων κοινωνικών προβλημάτων και τη διεκδίκηση της λύσης τους μέσα από την ήττα επιμέρους πολιτικών και της συνολικής καθεστωτικής κυβερνητικής πολιτικής Μητσοτάκη. Επίσης, μπορεί και πρέπει να συμβάλλει στην καλλιέργεια προγραμματικών αναζητήσεων και συγκλίσεων με ριζοσπαστικό πρόσημο ως προϋπόθεση για μια εναλλακτική κυβερνητική προοπτική.

Πάνω σε μια τέτοια ατζέντα μπορούν να συνεισφέρουν με αλληλοσεβασμό για τον διακριτό τους ρόλο δυνάμεις της Αριστεράς και της Πολιτικής Οικολογίας.

Η προσπάθεια αυτή θα πρέπει να είναι ανοικτή σε απόψεις και προτάσεις πλειάδας προσωπικοτήτων που έχουν τα τελευταία χρόνια δημόσια παρουσία και ενεργητική συμμετοχή στην αποκάλυψη ακραίων νεοφιλελεύθερων και άθλιων πρακτικών της κυβέρνησης. Σε όλους και όλες επίσης που αφουγκράζονται τις νέες ανάγκες και τους κώδικες για τις αναζητήσεις των νέων και της κοινωνικής πλειοψηφίας.

Η ανάκτηση του κύρους και της αξιοπιστίας θα διαμορφώσει μια νέα σχέση με αναγνώστες, άντρες και γυναίκες, μια νέα πνοή για στράτευση στις ημέρες μας που μπορεί να δώσει νόημα με προοπτική σε συνεργασίες με αριστερό πρόγραμμα, συλλογικές αποφάσεις, δράσεις και εκπροσωπήσεις με ενσωματωμένη διακριτή και αυτούσια την πολιτική οικολογική προβληματική.

Η αυτονομία και η αυτοτέλεια των εντύπων της Αριστεράς και της προσπάθειας αναθεμελίωσής της προϋποθέτει μεν σαφείς οριοθετήσεις με όσες δυνάμεις δεν διατίθενται να κινηθούν σ’ αυτή την κατεύθυνση αλλά δεν συστήνεται στην κοινωνία της Αριστεράς εξαντλούμενη σε μετωπική αντιπαράθεση με αυτές.

Δράττομαι της ευκαιρίας μέσω αυτής της, επετειακής, επικοινωνίας με τους αναγνώστες της εφημερίδας για να σημειώσω ως προσωπική πεποίθηση, όχι απαραίτητα με την ιδιότητα του μέλους της Νέας Αριστεράς, δύο απόψεις που νομίζω ότι βρίσκονται στον πυρήνα της συζήτησης για την αναθεμελίωση της Αριστεράς της δικιάς μας παράδοσης. Δεν συμφωνώ με την ορολογία, που έχει και ουσία, περί κυβερνητικής και κυβερνώσας Αριστεράς, πόσο μάλλον όταν αυτή αντιδιαστέλλεται με την Αριστερά δήθεν της διαμαρτυρίας. Είναι άποψη ανοικτή σε μια συστημική ερμηνεία για τη διακυβέρνηση πάση θυσία και με το πιο ισχνό αριστερό πρόσημο.

Επίσης, σημειώνω την αυτονόητη για άλλες εποχές ανάδειξη και δημόσια παρουσία αριστερών πολιτικών που συνομολογούν αριστερές θεωρήσεις και δράσεις για τη λύση κοινωνικών προβλημάτων και την αλλαγή της κοινωνίας. Όχι με τη μεταπολιτική άποψη για «πολιτικούς της Αριστεράς» που απλά μελετούν και προτείνουν λύσεις για τα προβλήματα της κοινωνίας και τις ανάγκες όλων των κοινωνικών ομάδων συλλήβδην αναλογιζόμενοι και αποφεύγοντας συνειδητά «ό,τι δεν φέρνει ψήφους» και ό,τι προσκρούει σε κατεστημένα κοινωνικά στερεότυπα. Δηλαδή χωρίς μάχη στο επίπεδο των ιδεών.

Εύχομαι και πάλι μακροημέρευση της σημερινής ΑΥΓΗΣ και ασφαλή και απρόσκοπτη εργασιακή συνθήκη για τους συντάκτες και όλο το προσωπικό της εφημερίδας.

Νίκος Κοτζιάς, πρόεδρος Πράττω, πρώην υπουργός ΥΠΕΞ

Να γίνει η εφημερίδα της πολύπλευρης κοινωνικής χειραφέτησης

Αντίκρυσα για πρώτη φορά την ΑΥΓΗ τυλιγμένη σφιχτά από τον θείο μου τον Τάσσο, παλιό αντάρτη, υπεύθυνος «διαφώτισης και προπαγάνδας» του Καπετάν Διαμαντή που είχε καταδικαστεί σε θάνατο, αλλά είχε βγει με αμνηστία και χωρίς υποχώρηση. Μέσα από αυτήν κατάλαβα ως μαθητής για τους δημοκρατικούς αγώνες και τη μάχη ενάντια στο Παλάτι, για τον Πατριωτισμό και τη μάχη του Κυπριακού λαού για ανεξαρτησία χωρίς δεσμεύσεις και χωρίς εγγυήσεις. Εύχομαι και ελπίζω, ότι η ΑΥΓΗ θα ξαναγίνει το αγαπημένο έντυπο των νέων ανθρώπων, όπως και των παλιών αγωνιστών. Θα ξεδιπλωθεί και πάλι ως η εφημερίδα της πολύπλευρης κοινωνικής χειραφέτησης, του διεθνισμού και του πατριωτισμού, όπως εκείνα τα χρόνια που την ανακάλυψα ως μαθητής. Ότι θα γίνει εφημερίδα όλου του κινήματος, μοχλός βοήθειας για τις απαραίτητες συμμαχίες, για την αναγκαία συμπόρευση, για το κτίσιμο της εναλλακτικής πολιτικής λύσης. Ελπίζω να προβάλλει ακόμα περισσότερα ζητήματα πολιτισμού και να μας «εκπολιτίζει» καθημερινά. Να δεθεί πιο άμεσα με τους τόπους δουλειάς και μόρφωσης, με τις γειτονιές και τα κινήματα χειραφέτησης και προστασίας του περιβάλλοντος. Οι καιροί είναι απαιτητικοί για το κίνημα και έντυπα όπως η ΑΥΓΗ χρειάζονται τη συμπαράστασή μας στη διάδοσή της και στα οικονομικά της, ώστε να μπορεί να μας ενημερώνει με αλήθειες, να μας διαφωτίζει στα δύσκολα που συναντάμε, να μας δίνει πνοή, ελπίδα και προσμονές. Να συμβάλλει στην οργάνωση των αγώνων. Εύχομαι στους ανθρώπους που εργάζονται σε αυτήν δύναμη, παρρησία και σθένος.

Φώτης Κουβέλης, πρόεδρος της Επιτροπής Δεοντολογίας του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ.

Η ΑΥΓΗ με την Ανανεωτική Αριστερά και την Κοινωνία

Η μακρά πορεία των εβδομηντατεσσάρων χρόνων της ΑΥΓΗΣ καταγράφεται με αδιαμφισβήτητη εγκυρότητα, από φίλους και αντιπάλους.

Μια πορεία, με συνέπεια, στην υπεράσπιση της ελευθερίας, της εθνικής ανεξαρτησίας, της Δημοκρατίας, των δικαιωμάτων των πολιτών. Μια πορεία στην ανάδειξη των ιδεών και της πολιτικής της ανανεωτικής Αριστεράς.

Η ΑΥΓΗ μπόρεσε και στάθηκε όρθια, με τους σημαντικούς ανθρώπους που διαχρονικά τη στελέχωναν, παρά τις διώξεις και τους περιορισμούς που της επέβαλε το κράτος της Δεξιάς. Άντεξε η ΑΥΓΗ, αντλώντας τη δύναμη και την αντοχή της από τις ιδέες και τις αξίες ενός βαθύτατου πολιτικού ανθρωπισμού της Αριστεράς. Στις πιο δύσκολες στιγμές της Αριστεράς, η ΑΥΓΗ κατάφερε να μεταδίδει το πολιτικό της μήνυμα, να μην σιωπήσει και να συνεχίσει την επικοινωνία της με τους πολίτες.

Η ΑΥΓΗ έγινε φωνή της δημοκρατικής κοινωνίας και της ανανεωτικής Αριστεράς. Η αναφορά στο δημοσιογραφικό δυναμικό της είναι ουσιαστική υποχρέωση. Διακεκριμένοι και άξιοι δημοσιογράφοι με αυταπάρνηση εργάσθηκαν για την ΑΥΓΗ. Το αναμφισβήτητο κύρος τους το αναγνώριζαν εχθροί και φίλοι. Αναγνώριζαν και το πάθος των ανθρώπων της Αριστεράς, που τους έβλεπαν να διακινούν την εφημερίδα τους ως άμισθοι πωλητές. Αυτούς τους ιδιότυπους «εφημεριδοπώλες», σεμνοί και αταλάντευτοι αγωνιστές, τιμούμε και σήμερα. Και η πολιτική υπόσχεσή μας είναι αναγκαία και υποχρεωτική: η ΑΥΓΗ πρέπει να δυναμώσει και να προχωρήσει την πολιτική του ΣΥΡΙΖΑ και η κοινωνία όλων των δυνάμεων της ανανεωτικής Αριστεράς τη χρειάζεται.

Ένας «εφημεριδοπώλης» από τους πολλούς της ΑΥΓΗΣ.

Γαβριήλ Σακελλαρίδης, γραμματέας της Κ.Ε. της Νέας Αριστεράς 

Χώρος πολιτικής αντιπαράθεσης, ιδεών και πολιτισμού

Μέσα σε 74 χρόνια, η ιστορία της ΑΥΓΗΣ έγινε αναπόσπαστο κομμάτι της ιστορίας της ελληνικής Αριστεράς. Από την ΕΔΑ και τους δύσκολους μετεμφυλιακούς αγώνες, μέχρι την απαγόρευση της έκδοσής της από τη δικτατορία και την επανέκδοσή της με τη Μεταπολίτευση, η εφημερίδα υπήρξε χώρος πολιτικής αντιπαράθεσης, ιδεών και πολιτισμού.

Η «ΑΥΓΗ», εκτός από εφημερίδα, αποτέλεσε το συλλογικό αποτύπωμα των αναζητήσεων, των αγώνων, των επιτυχιών αλλά και των αντιφάσεων της Αριστεράς. Στις σελίδες της γράφτηκαν σημαντικές στιγμές της πολιτικής και πνευματικής ζωής του τόπου και φιλοξενήθηκαν διαφορετικά ρεύματα της ανανεωτικής και ριζοσπαστικής σκέψης.

Πρώτη φορά αγόρασα την ΑΥΓΗ από ένα περίπτερο στη Νέα Σμύρνη, το 1998, πριν ακόμα οργανωθώ στη Νεολαία Συνασπισμού και θυμάμαι ότι το θεώρησα τότε μια σημαντική πολιτική πράξη. Μέσα από τα «Ενθέματα» του Ελεφάντη και του Μπουρνάζου εμβαθύναμε στις ιδέες και στις αναζητήσεις της Αριστεράς. Μέσα από τις «Αναγνώσεις» περιηγηθήκαμε στον κόσμο των βιβλίων. Μέσα από τις «Συναντήσεις» στα πρωτοσέλιδα διαβάζαμε τις πολιτικές αιχμές της συγκυρίας και όχι μόνο.

Η ΑΥΓΗ άλλαξε μέσα στα χρόνια και αυτό είναι λογικό. Άλλαξαν οι εποχές, άλλαξε η Αριστερά, άλλαξαν οι πολιτικές συνθήκες και οι άνθρωποι που έγραψαν και εργάστηκαν σε αυτή. Έτσι είναι οι ζωντανές εφημερίδες άλλωστε. Υπάρχει όμως κάτι που δεν πρέπει να αλλάξει: η αιρετικότητα, η αναζήτηση της αλήθειας, η κριτική ματιά, ακόμα και απέναντι στις δικές μας βεβαιότητες.

Η επέτειος των 74 χρόνων της ΑΥΓΗΣ, ας γίνει αφορμή να θυμηθούμε πόσο αναγκαία παραμένει η μαχητική, κριτική και ανεξάρτητη δημοσιογραφία. Αλλά και πόσο αναγκαία παραμένει μια Αριστερά που δεν φοβάται τον αναστοχασμό, την αμφισβήτηση και την αναζήτηση νέων δρόμων.

Κώστας Αρβανίτης, αντιπρόεδρος της ομάδας της Αριστεράς στο Ευρωκοινοβούλιο (LEFT)

Να παραμείνει πολύχρωμη, κόκκινη και ανυπότακτη 

Χρόνια πολλά ΑΥΓΗ. Η ΑΥΓΗ ήταν και είναι η πολύχρωμη κόκκινη αντίληψη της Αριστεράς. Μια εφημερίδα που γεννήθηκε μέσα από τους αγώνες της και έγινε κομμάτι της ιστορίας της, χωρίς να φοβάται τις διαφορετικές φωνές, τις αναζητήσεις και τις μεγάλες διαφωνίες της. Από τον Γιάννη Πασαλίδη, που εμπνεύστηκε το όνομά της, μέχρι τον Κώστα Βάρναλη και τον Τάσο Λειβαδίτη, από την ιστορική φωτογραφία του Νίκου Πλουμπίδη μέχρι τον Μανώλη Γλέζο, στις σελίδες της συναντήθηκαν η πολιτική, η Αντίσταση, οι κοινωνικοί αγώνες, ο πολιτισμός και το ανυπότακτο πνεύμα της Αριστεράς. Και μαζί, γενιές δημοσιογράφων. Γιατί η ΑΥΓΗ υπήρξε δημοσιογραφικό σχολείο για γενιές και γενιές. Δεν ήταν ποτέ μόνο ένα θεωρητικό ή κομματικό έντυπο. Βασίστηκε στην είδηση, στο ρεπορτάζ, στην έρευνα, στην αποκάλυψη όσων η εξουσία θα προτιμούσε να μένουν στο σκοτάδι. Σήμερα η ευχή είναι μία. Η ΑΥΓΗ με τη στήριξη όλων μας να μείνει ζωντανή. Να παραμείνει πολύχρωμη, κόκκινη και ανυπότακτη. Γιατί η Αριστερά χρειάζεται τη φωνή της και ο λαός την ΑΥΓΗ του.

Σταύρος Καπάκος, γενικός γραμματέας Δ.Σ. ΕΣΗΕΑ 

Εφημερίδα της πληθυντικής Αριστεράς

Η ΑΥΓΗ είναι μια διακριτή φωνή για ελεύθερη και πλουραλιστική ενημέρωση με κοινωνική ευαισθησία και πολιτική αναφορά στην ιστορική Αριστερά.

Στην πολυκύμαντη πορεία της, συχνά κάτω από αντίξοες συνθήκες, που την νοηματοδότησαν, αποτέλεσε και εύχομαι να συνεχίσει, μια ιστορική εφημερίδα γνώμης της Αριστεράς, της πληθυντικής Αριστεράς, που ενοποιεί και δεν χωρίζει. Που ενημερώνει και προβληματίζει. Που αμφισβητεί αυθεντίες και «ιερά κείμενα» ανοίγοντας νέους δρόμους. Όσες φορές έγινε προσπάθεια να γίνει «όργανο» πέρασε δύσκολες στιγμές, ενώ όσες φορές ανοίχτηκε στην πληθυντική Αριστερά διαδραμάτισε σπουδαίο ρόλο στη σύνθεση και συνεργασία των δυνάμεών της.

Και στη σημερινή ψηφιακή εποχή οι δυσκολίες είναι μεγάλες, αλλά η προσπάθεια για την υπέρβασή τους, με τη στήριξη και της Πολιτείας, δίνει νόημα στο παρόν και προετοιμάζει το μέλλον για ενημέρωση με αξιοπιστία, πλουραλισμό και δικαιώματα.

Νίκος Φίλης, πρώην διευθυντής της ΑΥΓΗΣ 

Η ΑΥΓΗ και η ανασύνθεση της Αριστεράς

Η εφημερίδα είναι ένα σύνθετο, συλλογικό, πολιτισμικό προϊόν. Ειδικότερα στον χώρο της Αριστεράς (από τότε που απομακρυνθήκαμε από τη λενινιστική αρχή πως η εφημερίδα είναι κομματικό όργανο διαφώτισης και οργάνωσης των μαζών) διαμορφώθηκαν οι συνθήκες για την Αριστερή εφημερίδα γνώμης. Ανοιχτή, με δημοσιογραφική ανεξαρτησία, με σεβασμό στον αναγνώστη, έντιμη στην πληροφόρηση και την αντιπαράθεση.

Δεν συνέβη πάντοτε έτσι. Ακόμη και η ΑΥΓΗ, μέσα στην πορεία της, είχε και κακές στιγμές που αντανακλούσαν αδιέξοδα του εκάστοτε κομματικού φορέα. Σήμερα η ΑΥΓΗ βρίσκεται σε μεταβατική φάση, αντιμέτωπη με τους κινδύνους επιβίωσης που αντιμετωπίζει η ανανεωτική και ριζοσπαστική Αριστερά. Το ζήτημα δεν είναι να γαντζωθεί γύρω από μια ηγεσία, μακριά από τις αγωνίες του απλού αριστερού πολίτη.

Η ΑΥΓΗ έχει μέλλον, αρκεί να πρωτοπορήσει. Να ανοίξει με θάρρος τη συζήτηση και τις αναζητήσεις για την ανασύνθεση της ριζοσπαστικής και ανανεωτικής Αριστεράς, με συνείδηση ότι ο σοσιαλισμός ή θα είναι πράσινος και δημοκρατικός ή δεν θα υπάρξει. Η κλιματική κρίση απειλεί τη ζωή και τον πλανήτη, η διάχυση του πολέμου διαλύει το μέλλον των κοινωνιών, περιβαλλοντική κρίση και πόλεμοι δημιουργούν νέες μεγάλες κοινωνικές ανισότητες, παροξύνουν το μεταναστευτικό πρόβλημα, εσωτερικεύουν αντιδημοκρατικές πρακτικές στις κοινωνίες στο όνομα της αντιμετώπισης του «εχθρού».

Η κλιματική κρίση δείχνει τα όρια ανάμεσα στην ανάπτυξη και το περιβάλλον, όπως χαρακτηριστικά μας είχε προειδοποιήσει στην τελευταία ομιλία του στην Ακαδημία Αθηνών ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς που προχθές χάσαμε. Η κλιματική κρίση θέτει επιτακτικά το ιστορικό αίτημα της υπέρβασης του καπιταλισμού, της αναζήτησης λύσεων που θα βελτιώνουν τη ζωή των ανθρώπων με ορίζοντα τον σοσιαλισμό με δημοκρατία. Αυτή τη μάχη ιδεών και αξιών καλούμαστε να δώσουμε με πνεύμα ενότητας, μακριά από αντιλήψεις άνευ όρων κυβερνητισμού (η περιβόητη καραμέλα για την «κυβερνώσα Αριστερά») καθώς και περιχαρακώσεις και μάλιστα δογματικού τύπου. Η ανασύνθεση της Αριστεράς οφείλει να έχει ως στόχο να αναδειχθεί σε δύναμη διακυβέρνησης και αγώνα. Τίποτα λιγότερο!

Η ΑΥΓΗ καλείται να ανοίξει αυτόν τον διάλογο, να αφουγκραστεί κινηματικές πρακτικές, να αναδείξει τις αγωνίες ιδιαίτερα των νέων γενιών, να συμπεριφερθεί χωρίς πατερναλισμό ως δύναμη κοινωνικής αλλαγής.

Άννα Φιλίνη, μέλος της Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. 

Να πρωταγωνιστεί ξανά στην ενημέρωση

24 Αυγούστου: Γενέθλια της εφημερίδας μας, της ΑΥΓΗΣ. Φωνή και ενωτικός ιστός στην αγωνιστική μας προσπάθεια. Η ύπαρξη της ΑΥΓΗΣ είναι δεμένη με τη ζωή των ανθρώπων της Αριστεράς, συχνά με διαφορετικούς τρόπους, ανάλογα με τις πολιτικές περιόδους αλλά και ανάλογα με τις διαφορετικές ηλικίες. Ως παιδί θυμάμαι τις εκλογές μέσα σε συνθήκες βίας και φόβου, όταν δεν είχαμε τις τηλεοράσεις κι ακούγαμε -οι παρέες αριστερών- το ραδιόφωνο στα σπίτια μας όλη τη νύχτα της Κυριακής κι ύστερα τρέχαμε την επόμενη μέρα με λαχτάρα στο περίπτερο για να δούμε γραμμένα τα πρώτα έγκυρα αποτελέσματα στην ΑΥΓΗ, με την ελπίδα να έχουμε κερδίσει το ποσοστό που θα σπάσει την τρομοκρατία στις ζωές μας. Ο Γιάννης Φιλίνης, χημικός αλλά και μαθηματικό κεφάλι, μετά την επιστροφή του από την εξορία στον Άη Στράτη στα τέλη του ΄50, έκανε για χρόνια μέχρι τον ερχομό της Χούντας τις προεκλογικές εκτιμήσεις και μετά τις αναλύσεις των εκλογικών αποτελεσμάτων στην ΑΥΓΗ. Η Χούντα τον έστειλε στο Λακί της Λέρου· πέθανε κάτω από άγριες συνθήκες κατά τη σύλληψή του από το καθεστώς Ιωαννίδη στις 25 Νοεμβρίου του 1973. Το όνομά του βρίσκεται κάθε χρόνο μέσα στην ανάγνωση των νεκρών του Πολυτεχνείου.

Στα πρώτα χρόνια της Μεταπολίτευσης, όταν η όξυνση της ιδεολογικής αντιπαράθεσης ήταν στο ψηλότερο σημείο της, για πολλούς από εμάς που βρισκόμασταν σε διαφορετικό αριστερό μετερίζι, η ΑΥΓΗ, ως εφημερίδα της ανανεωτικής Αριστεράς, ήταν αναφορά για δημοκρατική ενημέρωση, αλλά και για την προώθηση ενωτικών πρωτοβουλιών σε θέματα αυτοδιοίκησης, ανεξάρτητου συνδικαλισμού, όπως για τα εργοστασιακά σωματεία, σε θέματα ειρήνης, εναντίον όλων των πυρηνικών όπλων. Μετά την ένταξή μου στον Συνασπισμό το 1989, η αγορά και ανάγνωση της ΑΥΓΗΣ έγινε καθημερινή συνήθεια, πολύτιμη σε θέματα πολιτικής επικαιρότητας και σε αναλύσεις για ζητήματα περιβάλλοντος, πολιτισμού, όπου κάθε τόσο συνέβαλα με άρθρα κι εγώ. Με μεγάλο κόπο, ιδιαίτερα με τις θυσίες των εργαζόμενων, στην ΑΥΓΗ, στάθηκε δυνατό να σωθεί η εφημερίδα μας στη διάρκεια της τελευταίας κομματικής κρίσης, με συγκίνηση και νέα πνοή αισιοδοξίας στην πολιτική μας γραμμή διαβάζουμε τώρα κάθε Κυριακή τις ειδήσεις και τις αναλύσεις της.

Μας λείπει ακόμη η καθημερινή ΑΥΓΗ, αλλά θα το πετύχουμε κι αυτό, να έχουμε ξανά αυτό το καθημερινό στήριγμα για τον κόσμο της Αριστεράς, τη φωνή που αποτελεί ενοποιητικό ιστό στην κοινή προσπάθεια. Δεν ξεχνώ όταν στην εφηβεία αγόρασα για πρώτη φορά τη δική μου ΑΥΓΗ και τη διάβασα στο πλοίο πηγαίνοντας στην Αίγινα. Το είπα στον πατέρα μου Κώστα Φιλίνη με υπερηφάνεια στο επισκεπτήριο, στη φυλακή του παλιού καποδιστριακού ορφανοτροφείου, όταν τον είδα. Η ύπαρξη της διπλωμένης ΑΥΓΗΣ μέσα στις ελαφρές αποσκευές μου ήταν για μένα σ’ εκείνη την ηλικία κάτι πέρα από τις γραμμένες λέξεις, ήταν το απτό στοιχείο πως ήμουν κομμάτι όλου αυτού του κόσμου που αγαπούσε την ΑΥΓΗ, που αυτή μιλούσε μαζί του· η εφημερίδα μου ήταν το χέρι και η φωνή που με κρατούσε. Αυτό το συναίσθημα δεν μπορώ να το ξεχάσω ούτε να το αποχωριστώ μέχρι σήμερα. Μετά τις τελευταίες εξελίξεις στον ΣΥΡΙΖΑ είμαστε έτοιμοι όλοι να δούμε την ΑΥΓΗ να πρωταγωνιστεί ξανά στην ενημέρωση και στην πολιτική ζύμωση του κόσμου της Αριστεράς. 

Πάνος Σκουρλέτης, μέλος Π.Γ. της Νέας Αριστεράς

Η φωνή των αδικημένων

74 χρόνια η ΑΥΓΗ ήταν το φυτώριο των ιδεών και των αναζητήσεων της Ανανεωτικής αλλά και της ευρύτερης Αριστεράς. Φιλοξένησε κορυφαίες προσωπικότητες, ανέδειξε πρόσωπα, υπήρξε ένα ζωντανό εργαστήρι ιδεών από την μεριά αυτής της Αριστεράς, ήταν η φωνή των αδικημένων. Μέσα από τα φύλλα της παρακολούθησε όλη την περιπέτεια της Αριστεράς του τόπου μας. Τις ηρωικές της στιγμές, τις ήττες και τις δυσκολίες, αλλά και τις σαφώς λιγότερες νίκες.

Η ΑΥΓΗ παρά τη σαφή υποστήριξή της στον χώρο της Ανανεωτικής Αριστεράς και στα κόμματα που την εξέφραζαν διατήρησε σε πολύ μεγάλο βαθμό μια σχετική αυτονομία από τους αντίστοιχους πολιτικούς σχηματισμούς και αυτό της προσέδωσε κύρος και την κατέστησε σημείο αναφοράς για δυνάμεις έξω από τα όρια του χώρου της ανανέωσης. Όσες στιγμές υποχωρούσε αυτό το χαρακτηριστικό της, μειωνόταν το ειδικό της βάρος και η επιδραστικότητα της.

Τα τελευταία χρόνια ο χώρος της Ανανεωτικής και Ριζοσπαστικής Αριστεράς βιώνει μια βαθιά και πολύπλευρη κρίση. Λάθος επιλογές, αμφισβήτηση της αναγκαιότητας διατήρησης της Ανανεωτικής και Ριζοσπαστικής Αριστεράς ως αυτοτελούς και διακριτού ιδεολογικοπολιτικού ρεύματος, υιοθέτηση της κουλτούρας του μεσσιανισμού, αποϊδεολογικοποίηση και στροφή προς το κέντρο. Όλα αυτά μαζί απαξίωσαν τον χώρο, τον συρρίκνωσαν, με αποτέλεσμα σήμερα να τίθεται θέμα ύπαρξής του. Είμαι πεισμένος πως τα πράγματα δεν ήταν νομοτελειακό να γίνουν έτσι. Η ανάκτηση της αξιοπιστίας του χώρου και η αναστροφή της διαλυτικής πορείας περνάει μέσα από την κατανόηση των αιτιών που τον οδήγησαν ως εδώ, άλλα και από μια ειλικρινή διάθεση ανασύνθεσης της Αριστεράς.

Η επιβίωση της ΑΥΓΗΣ είναι συνυφασμένη με την επιβίωση και την ανάκαμψη του ρεύματος της Ανανεωτικής Αριστεράς και Ριζοσπαστικής Αριστεράς και αυτό εξαρτάται πρωτίστως από τους ανθρώπους της.
Η ΑΥΓΗ

                                ____________________________________________

(*) Ο Σπύρος Σουρμελίδης είναι δημοσιογράφος δ/ντής της ΑΥΓΗΣ, ξεκίνησε την καριέρα του το 1985 στην εφημερίδα "Το ποντίκι" και μεταξύ άλλων έχει εργαστεί στο "Έθνος", την "Ημερησία", την ΕΡΑ, το "Seven X" και το "Star". Υπήρξε διευθυντής της Κυριακάτικης kontranews, ενώ είχε και εκπομπή στον τηλεοπτικό σταθμό Kontra.

επιμέλεια: Σπύρος Γκανής 

Η ΕΛΑΣ αποδομεί το «success story» της ΝΔ με 20 σημεία – «Η κυβέρνηση παρουσιάζει μια μαγική εικόνα»

Βολές κατά της κυβέρνησης του Κυριάκου Μητσοτάκη εκτοξεύει η ΕΛΑΣ, απαντώντας στον απολογισμό του κυβερνητικού έργου για την επταετία 2019-2026.

    ΕΛΑΣ: Η κυβέρνηση παρουσιάζει μια “μαγική” εικόνα οικονομικού θαύματος. Εμείς λέμε κάτι πολύ απλό: η οικονομία δεν κρίνεται από τα power point του Μεγάρου Μαξίμου. Κρίνεται από το αν ζει καλύτερα ο εργαζόμενος, ο συνταξιούχος, ο μικρομεσαίος και η οικογένεια. Και εκεί τα στοιχεία λένε μια εντελώς διαφορετική ιστορία. Το success story δεν αντέχει στη σύγκριση με την πραγματικότητα. Η Ελλάδα δεν έγινε πιο ισχυρή, έγινε πιο άνιση. Δεν έγινε πιο δίκαιη, έγινε πιο πιεστική. Και αυτό είναι το αποτέλεσμα διακυβέρνησης από τη ΝΔ και τον Κ. Μητσοτάκη.

Η ΕΛΑΣ εκτοξεύει πυρά κατά της κυβέρνησης με αφορμή τον απολογισμό της επταετίας του κυβερνητικού έργου». «Η οικονομία δεν κρίνεται από τα power point του Μεγάρου Μαξίμου», επισημαίνει, φέρνοντας 20 παραδείγματα που απέτυχε η ΝΔ

Βολές κατά της κυβέρνησης του Κυριάκου Μητσοτάκη εκτοξεύει η ΕΛΑΣ, απαντώντας στον απολογισμό του κυβερνητικού έργου για την επταετία 2019-2026.

«Η κυβέρνηση παρουσιάζει μια “μαγική” εικόνα οικονομικού θαύματος. Εμείς λέμε κάτι πολύ απλό: η οικονομία δεν κρίνεται από τα power point του Μεγάρου Μαξίμου. Κρίνεται από το αν ζει καλύτερα ο εργαζόμενος, ο συνταξιούχος, ο μικρομεσαίος και η οικογένεια», επισημαίνει η ΕΛΑΣ, προσθέτοντας πως «το success story δεν αντέχει στη σύγκριση με την πραγματικότητα. Η Ελλάδα δεν έγινε πιο ισχυρή, έγινε πιο άνιση. Δεν έγινε πιο δίκαιη, έγινε πιο πιεστική. Και αυτό είναι το αποτέλεσμα διακυβέρνησης από τη ΝΔ και τον Κ. Μητσοτάκη».

Το κόμμα του Αλέξη Τσίπρα παραθέτει είκοσι σημεία, επιχειρώντας να αποδομήσει την οικονομική πολιτική της ΝΔ. «Η κυβέρνηση μάς ζητά να δούμε τρεις αριθμούς: ανάπτυξη, επενδύσεις και αναβαθμίσεις.  Εμείς ζητάμε να δούμε πέντε πραγματικότητες: Τον μισθό. Την ακρίβεια. Το ιδιωτικό χρέος. Τη στέγη. Τη φτώχεια», αντιπαραβάλει και καταλήγει λέγοντας ότι «αυτοί οι πέντε δείκτες δεν βελτιώθηκαν, επιδεινώθηκαν. Και το success story που θέλει να παρουσιάσει η κυβέρνηση επιστρέφεται ως απαράδεκτο από την κοινωνική πλειοψηφία».

Όσα αναφέρει η ΕΛΑΣ:

«Η Νέα Δημοκρατία έκανε εχθές τον απολογισμό του κυβερνητικού έργου για τα έτη 2019-2026.

Αν αυτό το power point, στο οποίο επιστρατεύονται ταχυδακτυλουργικά κόλπα, δηλαδή νούμερα αποκομμένα από την πραγματικότητα που τα περιβάλλει, αποτελεί για την κυβέρνηση ό,τι έχει να επιδείξει μετά από επτά ολόκληρα έτη διακυβέρνησης, τότε τα πράγματα είναι δυστυχώς πολύ χειρότερα απ’ ό,τι νομίζαμε.

Η κυβέρνηση παρουσιάζει μια “μαγική” εικόνα οικονομικού θαύματος. Εμείς λέμε κάτι πολύ απλό: η οικονομία δεν κρίνεται από τα power point του Μεγάρου Μαξίμου. Κρίνεται από το αν ζει καλύτερα ο εργαζόμενος, ο συνταξιούχος, ο μικρομεσαίος και η οικογένεια. Και εκεί τα στοιχεία λένε μια εντελώς διαφορετική ιστορία. Το success story δεν αντέχει στη σύγκριση με την πραγματικότητα. Η Ελλάδα δεν έγινε πιο ισχυρή, έγινε πιο άνιση. Δεν έγινε πιο δίκαιη, έγινε πιο πιεστική. Και αυτό είναι το αποτέλεσμα διακυβέρνησης από τη ΝΔ και τον Κ. Μητσοτάκη.

Τα τελευταία 7 χρόνια στην πραγματικότητα:

1. Έχουμε ανάπτυξη χωρίς αποτέλεσμα για την κοινωνία

Η ανάπτυξη είναι 2,3% το 2019 και 2,1% σήμερα. Με άλλα λόγια: επτά χρόνια διακυβέρνησης και η οικονομία μένει σχεδόν αμετακίνητη. Το αφήγημα της “εκτόξευσης” δεν φαίνεται στους αριθμούς παρά τα 70 δισεκατομμύρια του Ταμείου Ανάκαμαμψης.

2. Η ανταγωνιστικότητα χειροτερεύει

Το εμπορικό έλλειμμα από 1,7 δισ. εκτινάσσεται στα 11 δισ. ευρώ. Δηλαδή +9,3 δισ. Ακόμα και διεθνείς δείκτες δείχνουν πτώση της Ελλάδας στην ανταγωνιστικότητα.

3. Το πλεόνασμα χτίζεται πάνω στην ακρίβεια

Το πρωτογενές πλεόνασμα ανεβαίνει από 3,8% σε 4,9% του ΑΕΠ. Δεν είναι “επιτυχία διαχείρισης”. Είναι αποτέλεσμα υψηλότερων φόρων και ακρίβειας στην καθημερινότητα.

4. Ο ΦΠΑ πληρώνει το success story

Τα έσοδα ΦΠΑ αυξάνονται κατά +8,1 δισ. ευρώ. Αυτό δεν είναι ανάπτυξη· είναι ότι κάθε νοικοκυριό πληρώνει περισσότερο για τα ίδια αγαθά.

5. Οι φόροι αυξάνονται, ενώ λένε ότι μειώνονται

Τα έσοδα από φόρους εισοδήματος και περιουσίας ανεβαίνουν κατά +10,6 δισ. ευρώ. Άρα το “φορολογικό βάρος μειώνεται” δεν αντέχει στην πραγματικότητα.

6. Το χρέος δεν μειώνεται

Το δημόσιο χρέος ανεβαίνει από 339 σε 363 δισ. ευρώ. Η μείωση ως ποσοστό ΑΕΠ είναι λογιστική, όχι πραγματική απομείωση.

7. Το success story στηρίζεται στον πληθωρισμό

Η μείωση χρέους/ΑΕΠ από 183% σε 146% δεν είναι επιτυχία πολιτικής. Είναι αποτέλεσμα πληθωρισμού και αύξησης του ονομαστικού ΑΕΠ.

8. Το κράτος χρωστά περισσότερο στους πολίτες

Οι ληξιπρόθεσμες οφειλές του Δημοσίου αυξάνονται από 2 σε 3,3 δισ. ευρώ. Δηλαδή το κράτος που “νοικοκυρεύτηκε” και αύξησε τα έσοδα πληρώνει χειρότερα τους πολίτες.

9. Αυξάνεται η φτώχεια

Ο πληθυσμός σε κίνδυνο φτώχειας αυξάνεται από 18% σε 19,5%. Δηλαδή η ανάπτυξη δεν έφτασε ποτέ στην κοινωνία.

10. Η οικονομία δεν άλλαξε μοντέλο

Παρά τις επενδύσεις, η χώρα παραμένει εξαρτημένη από εισαγωγές και χαμηλής προστιθέμενης αξίας δραστηριότητες. Το παραγωγικό μοντέλο δεν άλλαξε.

11. Καταργήθηκε η προστασία της πρώτης κατοικίας

Ο Ν.4738/2020 έβαλε τέλος στην ουσιαστική προστασία της κύριας κατοικίας. Από προστασία, περάσαμε σε καθολική ρευστοποίηση.

12. Το ιδιωτικό χρέος εκτοξεύεται

Από 367 σε 407,6 δισ. ευρώ. Δηλαδή +40 δισ. Το πρόβλημα όχι μόνο δεν λύνεται, αλλά διογκώνεται.

13. Τα “κόκκινα δάνεια” απλώς μεταφέρθηκαν αλλού και έμειναν στις πλάτες των δανειοληπτών

Από 92 σε 82,6 δισ., αλλά μεγάλο μέρος μετακινήθηκε σε servicers. Δεν μειώθηκε το χρέος· άλλαξε διαχειριστή. Καθάρισαν μόνο οι ισολογισμοί των τραπεζών.

14. Οι πολίτες χρωστούν περισσότερο στο κράτος

Οι οφειλές προς την εφορία αυξάνονται από 105,6 σε 114,5 δισ. ευρώ. Δηλαδή η “κανονικότητα” παράγει νέα χρέη.

15. Η κοινωνική ασφάλιση είναι σε καθεστώς πίεσης

Οι οφειλές προς ΕΦΚΑ εκτοξεύονται από 35,4 σε 51,8 δισ. ευρώ. Αυτό δείχνει οικονομία με στραγγισμένα εισοδήματα.

16. Οι πλειστηριασμοί έγιναν μαζικό φαινόμενο

Από 29.100 σε 67.309 (+131%). Συνολικά περίπου 300.000 από το 2020. Αυτό είναι κοινωνική πίεση, όχι εξυγίανση.

17. Ο εξωδικαστικός δεν λύνει το πρόβλημα 42 δισ. αιτήματα και μόλις 5 δισ. ρυθμίσεις. Το εργαλείο δεν ανταποκρίνεται στο μέγεθος της κρίσης.

18. Οι ευάλωτοι μένουν απροστάτευτοι 560 αναστολές πλειστηριασμών. Δηλαδή η εξαίρεση είναι η μόνη μορφή προστασίας.

19. Η Ελλάδα δεν συγκλίνει με την Ευρώπη

Το κατά κεφαλήν ΑΕΠ ανεβαίνει ονομαστικά, αλλά η Ελλάδα παραμένει 32% κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Η απόκλιση παραμένει δομική. Μαζί με τη Βουλγαρία στην τελευταία θέση αγοραστικής δύναμης.

20. Οι μισθοί αυξάνονται στα χαρτιά – όχι στην τσέπη

Οι συντάξεις αυξάνονται 16,4%, αλλά ο πληθωρισμός 19,8%. Οι πραγματικοί μισθοί παραμένουν στάσιμοι. Η κοινωνία χάνει αγοραστική δύναμη ενώ η κυβέρνηση μιλά για επιτυχία.

Το μεγάλο συμπέρασμα

Η κυβέρνηση μάς ζητά να δούμε τρεις αριθμούς: ανάπτυξη, επενδύσεις και αναβαθμίσεις.

Εμείς ζητάμε να δούμε πέντε πραγματικότητες:

* Τον μισθό.

* Την ακρίβεια.

* Το ιδιωτικό χρέος.

* Τη στέγη.

* Τη φτώχεια.

Αυτοί οι πέντε δείκτες δεν βελτιώθηκαν, επιδεινώθηκαν. Και το success story που θέλει να παρουσιάσει η κυβέρνηση επιστρέφεται ως απαράδεκτο από την κοινωνική πλειοψηφία».

Αναδημοσίευση από in.gr

επιμέλεια: Σπύρος Γκανής

«Ελπίδα για τη Δημοκρατία» / «Όχι στην αδράνεια απέναντι στην τουρκική αναθεωρητική πολιτική – Η Ελλάδα να ασκήσει τα κυριαρχικά της δικαιώματα»

«Άμεση υλοποίηση ολοκληρωμένου σχεδίου για την άσκηση του δικαιώματος επέκτασης της ελληνικής αιγιαλίτιδας ζώνης έως τα 12 ναυτικά μίλια, σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, με την απαιτούμενη διπλωματική και επιχειρησιακή προετοιμασία.», ζητάει το κίνημα Ελπίδα για τη Δημοκρατία....

    Η κυβέρνηση οφείλει να παρουσιάσει στη Βουλή συγκεκριμένο, πολυετές εθνικό σχέδιο για την προστασία και άσκηση των ελληνικών θαλάσσιων δικαιωμάτων, με σαφές χρονοδιάγραμμα και νομικές, διπλωματικές, οικονομικές και αμυντικές ενέργειες, ζητάει στην ανακοίνωσή της η «Ελπίδα για τη Δημοκρατία»

Η ανακοίνωση του κινήματος «Ελπίδα για τη Δημοκρατία»

«Όχι στην αδράνεια απέναντι στην τουρκική αναθεωρητική πολιτική – Η Ελλάδα να ασκήσει τα κυριαρχικά της δικαιώματα

Η νέα τουρκική απόφαση για τη δημιουργία «θαλάσσιων πάρκων» σε περιοχές του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου, μεταξύ άλλων στην περιοχή Λήμνου–Σαμοθράκης και γύρω από το Καστελλόριζο, δεν αποτελεί απλώς περιβαλλοντική πρωτοβουλία.

Εντάσσεται στη σταθερή αναθεωρητική πολιτική της Άγκυρας και στην προσπάθεια εμπέδωσης της αντίληψης της λεγόμενης «Γαλάζιας Πατρίδας», η οποία αμφισβητεί ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα και αρμοδιότητες.

Το Κίνημα «Ελπίδα για τη Δημοκρατία» καταγγέλλει την επί μακρόν αδράνεια και ανοχή και τις εκ των υστέρων υποκριτικές αντιδράσεις της ελληνικής κυβέρνησης.

Η ελληνική κυβέρνηση δεν μπορεί διαρκώς να παρακολουθεί αδρανής τις τουρκικές κινήσεις και απλώς να τις καταγγέλλει εκ των υστέρων.

Απαιτείται άμεσα ανάπτυξη πρωτοβουλίας, στρατηγική και άσκηση των δικαιωμάτων μας.

Η «Ελπίδα για την Δημοκρατία» για τη προτείνει:

• Άμεση υλοποίηση ολοκληρωμένου σχεδίου για την άσκηση του δικαιώματος επέκτασης της ελληνικής αιγιαλίτιδας ζώνης έως τα 12 ναυτικά μίλια, σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, με την απαιτούμενη διπλωματική και επιχειρησιακή προετοιμασία.

• Ολοκλήρωση και ενεργής αξιοποίηση του ελληνικού Θαλάσσιου Χωροταξικού Σχεδιασμού, ώστε να μην αφήνονται κενά, τα οποία επιχειρεί να εκμεταλλευθεί η Τουρκία.

• Άμεση ενημέρωση και κινητοποίηση των θεσμικών οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, του ΟΗΕ και των συμμάχων της Ελλάδας, με πλήρη τεκμηρίωση των ελληνικών θέσεων και αξίωση σαφούς τοποθέτησης απέναντι σε μονομερείς ενέργειες που επιχειρούν να δημιουργήσουν τετελεσμένα.

• Ελληνική πρωτοβουλία για τη δημιουργία και προστασία θαλάσσιων πάρκων στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, με επιστημονική τεκμηρίωση και πλήρη σεβασμό στο Διεθνές Δίκαιο.

• Μόνιμη εθνική στρατηγική αντιμετώπισης της τουρκικής αναθεωρητικής πολιτικής, αντί της σημερινής ανύπαρκτης άκρως νωχελικής πολιτικής των αποσπασματικών και καθυστερημένων αντιδράσεων.

Δεν πρέπει να φοβόμαστε να ασκήσουμε τα δικαιώματά μας

Καμία μονομερής τουρκική διοικητική πράξη, χάρτης ή χωρική αποτύπωση που πλήττει τα δικαιώματα της Ελλάδος δεν δύναται να γίνει ανεκτή.

Η Ελλάδα διαθέτει δικαιώματα που απορρέουν από το Διεθνές Δίκαιο και οφείλει να τα ασκεί με σχέδιο, αποφασιστικότητα και διπλωματική προετοιμασία.

Η ειρήνη δεν διασφαλίζεται με αδράνεια. Διασφαλίζεται όταν η χώρα έχει στρατηγική, ισχυρές συμμαχίες και την αποφασιστικότητα να ασκεί τα δικαιώματά της.

Η «Ελπίδα για τη Δημοκρατία» καλεί την κυβέρνηση να περάσει από την πολιτική της διεκπεραιωτικής διαχείρισης των τουρκικών προκλήσεων στην πολιτική της ενεργητικής υπεράσπισης των εθνικών συμφερόντων.

Η κυβέρνηση οφείλει να παρουσιάσει στη Βουλή συγκεκριμένο, πολυετές εθνικό σχέδιο για την προστασία και άσκηση των ελληνικών θαλάσσιων δικαιωμάτων, με σαφές χρονοδιάγραμμα και νομικές, διπλωματικές, οικονομικές και αμυντικές ενέργειες.

Η Ελλάδα δεν απειλεί κανέναν. Δεν αποδέχεται όμως και κανένα σε βάρος της τετελεσμένο.»

Όχι στην αδράνεια απέναντι στην τουρκική αναθεωρητική πολιτική – Η Ελλάδα να ασκήσει τα κυριαρχικά της δικαιώματαhttps://t.co/DX7IyR1mk8 pic.twitter.com/RVFcMGTYdL

— Ελπίδα για τη Δημοκρατία (@elpidademocracy) August 22, 2026

πηγή:  elpidagiatidimokratia.com

ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ / Ρένα Δούρου: «Η Τουρκία επαναφέρει τις γκρίζες ζώνες με την κυβέρνηση σε ρόλο σχολιαστή/παρατηρητή»

Η αντίδραση της Τουρκίας στο νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο της Ελλάδας για τις ΑΠΕ, είναι αποκαλυπτική της επικίνδυνης ΙΧ εξωτερικής πολιτικής της κυβέρνησης'

    «Η πρόσφατη αντίδραση της Τουρκίας στο νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο της Ελλάδας για τις ΑΠΕ, η οποία επανέλαβε την παράνομη θεωρία της των «γκρίζων ζωνών», είναι αποκαλυπτική της επικίνδυνης ΙΧ εξωτερικής πολιτικής της κυβέρνησης Μητσοτάκη...», τονίζει σε δήλωσή της η πρόεδρος της ΚΟ του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ και τομεάρχισα Εξωτερικών Ρένα Δούρου.

Η αντίδραση της Τουρκίας στο νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο της Ελλάδας για τις ΑΠΕ, είναι αποκαλυπτική της επικίνδυνης ΙΧ εξωτερικής πολιτικής της κυβέρνησης

«Ηεπικίνδυνη εξωτερική πολιτική της δεξιάς κυβέρνησης, η απουσία συνεκτικής εθνικής στρατηγικής έναντι της Τουρκίας εδώ και επτά χρόνια, έχουν επιτρέψει στην Τουρκία να αμφισβητεί συστηματικά και προκλητικά τα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας μας. Χωρίς να κάνει βήμα πίσω από το παράνομο και αναθεωρητικό δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας», η Τουρκία επιχειρεί να παγιώσει τον έλεγχό της σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο, σε βάρος του διεθνούς δικαίου, με την ελληνική κυβέρνηση στο ρόλο του σχολιαστή / παρατηρητή».

Τα παραπάνω επισημαίνει σε δήλωσή της η πρόεδρος της ΚΟ του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ και τομεάρχισα Εξωτερικών Ρένα Δούρου.

Η δήλωση της Ρένας Δούρου

«Η πρόσφατη αντίδραση της Τουρκίας στο νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο της Ελλάδας για τις ΑΠΕ, η οποία επανέλαβε την παράνομη θεωρία της των «γκρίζων ζωνών», είναι αποκαλυπτική της επικίνδυνης ΙΧ εξωτερικής πολιτικής της κυβέρνησης Μητσοτάκη. Ούτε λίγο ούτε πολύ η Τουρκία, κλιμακώνοντας την ένταση - τα ήρεμα νερά στο Αιγαίο υφίστανται μόνο στην εσωτερικής χρήσης προπαγάνδα της ελληνικής κυβέρνησης - επιβάλλει να ζητά η Αθήνα την... άδειά της για κάθε κίνησή της στο Αιγαίο!», σημειώνει.

«Ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ παραμένει προσηλωμένος στις πάγιες θέσεις του για την ανάγκη ανοικτών διαύλων και διαλόγου με την Τουρκία, με σαφείς κόκκινες γραμμές, με διεκδίκηση επιβολής ευρωπαϊκών κυρώσεων στην Τουρκία που κλιμακώνει τις προκλήσεις της και με αξιοποίηση των συμμαχιών της χώρας μας προκειμένου η Τουρκία να δεσμευτεί μακροπρόθεσμα στον ελληνοτουρκικό και ευρωτουρκικό διάλογο», τονίζει η Ρένα Δούρου.

επιμέλεια Σπύρος Γκανής

ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ / Σύγκληση της Διαρκούς Επιτροπής Οικονομικών Υποθέσεων για την πρόωρη αποπληρωμή του χρέους

Η Κ.Ο. του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία ζητά, με σχετική επιστολή-αίτημα, την έκτακτη σύγκληση της Επιτροπής Οικονομικών Υποθέσεων της Βουλής, πριν η κυβέρνηση της Ν.Δ. προχωρήσει στην πρόωρη αποπληρωμή χρέους ύψους 13 δισ. ευρώ.

    Στη συνεδρίαση της Επιτροπής Οικονομικών Υποθέσεων της Βουλής ζητείται να κληθούν ο Κυριάκος Μητσοτάκης και ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης. Παράλληλα, ο ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. καλεί όλα τα κόμματα να τοποθετηθούν καθαρά απέναντι στη συγκεκριμένη κυβερνητική επιλογή και στην πρόταση να εξεταστεί διαφορετική αξιοποίηση των 13 δισ. ευρώ...

Η Κ.Ο. του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ ζητά παράλληλα την αναστολή της αποπληρωμής του φθηνού και ήδη ρυθμισμένου χρέους, έως ότου παρουσιαστούν στη Βουλή όλα τα δεδομένα

Η Κ.Ο. του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία, σύμφωνα με την ΑΥΓΗ,  ζητά, με σχετική επιστολή-αίτημα, την έκτακτη σύγκληση της Επιτροπής Οικονομικών Υποθέσεων της Βουλής, πριν η κυβέρνηση της Ν.Δ. προχωρήσει στην πρόωρη αποπληρωμή χρέους ύψους 13 δισ. ευρώ.

Ζητά, παράλληλα, από την κυβέρνηση να αναστείλει την αποπληρωμή του φθηνού και ήδη ρυθμισμένου χρέους, με μεσοσταθμικό επιτόκιο περίπου 1,5%, έως ότου παρουσιαστούν στη Βουλή όλα τα δεδομένα και εξεταστούν οι εναλλακτικές δυνατότητες αξιοποίησης των συγκεκριμένων πόρων.

Στη συνεδρίαση ζητείται να κληθούν ο Κυριάκος Μητσοτάκης και ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης. Παράλληλα, ο ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. καλεί όλα τα κόμματα να τοποθετηθούν καθαρά απέναντι στη συγκεκριμένη κυβερνητική επιλογή και στην πρόταση να εξεταστεί διαφορετική αξιοποίηση των 13 δισ. ευρώ.

Αναλυτικά το αίτημα έκτακτης σύγκλησης της Διαρκούς Επιτροπής Οικονομικών Υποθέσεων της Βουλής:

Προς τον Πρόεδρο της Διαρκούς Επιτροπής Οικονομικών Υποθέσεων της Βουλής

Θέμα: «Αίτημα έκτακτης σύγκλησης της Επιτροπής για την πρόωρη αποπληρωμή χρέους ύψους 13 δισ. ευρώ»

«Κύριε Πρόεδρε,

Ζητούμε την έκτακτη σύγκληση της Διαρκούς Επιτροπής Οικονομικών Υποθέσεων της Βουλής, με αντικείμενο την απόφαση της κυβέρνησης να προχωρήσει στην πρόωρη αποπληρωμή χρέους ύψους 13 δισ. ευρώ. Πρόκειται για δάνεια του πρώτου μνημονίου, τα οποία έχουν ήδη ρυθμιστεί και επιμηκυνθεί και φέρουν χαμηλό μεσοσταθμικό επιτόκιο, της τάξης του 1,5%.

Η επιλογή της κυβέρνησης να διαθέσει 13 δισ. ευρώ για την πρόωρη εξόφληση αυτού του φθηνού και ρυθμισμένου χρέους αποτελεί μείζονα οικονομική και πολιτική απόφαση. Πολύ περισσότερο όταν η ελληνική οικονομία και κοινωνία αντιμετωπίζουν τεράστιες ανάγκες και όταν οι συγκεκριμένοι πόροι θα μπορούσαν να κατευθυνθούν σε πολιτικές με ισχυρό κοινωνικό και αναπτυξιακό αποτύπωμα.

Για τον λόγο αυτό, καλούμε την κυβέρνηση να μην προχωρήσει στην πρόωρη αποπληρωμή πριν από τη συζήτηση του θέματος στη Βουλή και την πλήρη παρουσίαση των οικονομικών δεδομένων και των εναλλακτικών επιλογών αξιοποίησης των 13 δισ. ευρώ.

Ζητούμε στη συνεδρίαση της Επιτροπής να κληθούν ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, προκειμένου να παρουσιάσουν αναλυτικά:

• το συνολικό κόστος και τους όρους του χρέους που πρόκειται να αποπληρωθεί,
• τους λόγους για τους οποίους επιλέγεται η εξόφληση φθηνού, ρυθμισμένου χρέους αντί της αξιοποίησης των διαθέσιμων πόρων για άλλες κρίσιμες ανάγκες,
• τις εναλλακτικές δυνατότητες αξιοποίησης των 13 δισ. ευρώ και αν τις αναζήτησαν.
• την αποτίμηση του επιπρόσθετου βάρους σε τόκους που προκύπτει από τη μη αποπληρωμή ακριβού χρέους.

Μια απόφαση που αφορά 13 δισ. ευρώ δημόσιων πόρων δεν μπορεί να παρουσιάζεται ως τεχνική ή αυτονόητη επιλογή. Απαιτεί πλήρη ενημέρωση, διαφάνεια και ουσιαστικό κοινοβουλευτικό διάλογο για το ποια επιλογή υπηρετεί καλύτερα το δημόσιο συμφέρον».

 επιμέλεια: Σπύρος Γκανής

Προκόπης Παυλόπουλος / «Η ευθεία σύμπραξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην διαδικασία οριοθέτησης της Ευρωπαϊκής Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης

 «Είναι θεσμικώς αυτονόητο ότι η Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ) των Κρατών-Μελών είναι και ΑΟΖ της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ένωσης», τονίζει στο πρόλογο του άρθρου του ο πρώην πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας, Προκόπης Παυλόπουλος.

    Στο άρθρο που ακολουθεί ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Ακαδημαϊκός και Πανεπιστημιακός, Προκόπης Παυλόπουλος, προτείνει την σύμπραξης της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην όλη διαδικασία οριοθέτησης της ΑΟΖ κάθε Κράτους-Μέλους κυρίως με τρίτα προς αυτήν Κράτη, δοθέντος ότι δεν έχει, από πλευράς έννομων συνεπειών, την ίδια νομική σημασία και αξία η σύμπραξή της και στην διαδικασία οριοθέτησης της ΑΟΖ μεταξύ Κρατών-Μελών, όπως συνέβη προσφάτως με την συμφωνία μεταξύ Ελλάδας-Ιταλίας.

 

Προκόπης Παυλόπουλος*

Δικαίου της Θάλασσας του ΟΗΕ εις βάρος της Κυριαρχίας και των Κυριαρχικών Δικαιωμάτων της Ελλάδας η Χώρα μας όφειλε να θέσει το ζήτημα πρωτίστως σε Ευρωπαϊκό επίπεδο, δοθέντος ότι τέτοιες παραβιάσεις αφορούν και οιονεί Κυριαρχικά Δικαιώματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Στις 25/6/2020, και ενόψει των μεγάλων ερωτηματικών που δημιουργούσε η μάλλον πρόχειρα προετοιμασμένη τότε πρωτοβουλία των «Διερευνητικών Επαφών» με την Τουρκία, ο πρώην ΠτΔ και Ακαδημαϊκός κ. Προκόπης Παυλόπουλος είχε δημοσιεύσει ένα άρθρο του με τίτλο: «Η ευθεία σύμπραξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην διαδικασία οριοθέτησης της Ευρωπαϊκής Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης». Στο άρθρο αυτό ο κ. Παυλόπουλος τόνιζε ότι σε περίπτωση που η Τουρκία συνεχίσει τις παραβιάσεις του Δικαίου της Θάλασσας του ΟΗΕ εις βάρος της Κυριαρχίας και των Κυριαρχικών Δικαιωμάτων της Ελλάδας η Χώρα μας όφειλε να θέσει το ζήτημα πρωτίστως σε Ευρωπαϊκό επίπεδο, δοθέντος ότι τέτοιες παραβιάσεις αφορούν και οιονεί Κυριαρχικά Δικαιώματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. 

Το άρθρο αυτό δίνει και σήμερα την λύση για την αντιμετώπιση των νέων προκλήσεων της Τουρκίας στο Αιγαίο προτείνοντας να στραφεί η Ελλάδα αμέσως προς τα κορυφαία όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, Ευρωπαϊκή Επιτροπή) ώστε και αυτά να αναλάβουν τις ευθύνες τους. Με αυτό το σκεπτικό αναδημοσιεύουμε το ως άνω άρθρο του κ. Παυλόπουλου. (Επισημαίνεται ότι το άρθρο συμπεριλαμβάνεται στην 4η έκδοση του βιβλίου του κ. Παυλόπουλου «Μελέτες για τα Εθνικά Θέματα και το Κυπριακό Ζήτημα», σελ. 289 επ.)

Πρόλογος

Είναι θεσμικώς αυτονόητο ότι η Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ) των Κρατών-Μελών είναι και ΑΟΖ της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Και υπ’ αυτό το πρίσμα τίθεται το νομικό -και, κατ’ επέκταση, πολιτικό- ζήτημα της δυνατότητας και της μορφής σύμπραξης της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην όλη διαδικασία οριοθέτησης της ΑΟΖ κάθε Κράτους-Μέλους κυρίως με τρίτα προς αυτήν Κράτη, δοθέντος ότι δεν έχει, από πλευράς έννομων συνεπειών, την ίδια νομική σημασία και αξία η σύμπραξή της και στην διαδικασία οριοθέτησης της ΑΟΖ μεταξύ Κρατών-Μελών, όπως συνέβη προσφάτως με την συμφωνία μεταξύ Ελλάδας-Ιταλίας.

Α. Για ν’ αναχθούμε, υπό αυστηρώς νομικούς όρους, στην γενική θεωρία του Δημόσιου Δικαίου, οι μεταξύ των Κρατών-Μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης συμφωνίες οριοθέτησης της ΑΟΖ λειτουργούν «ενδοστρεφώς», ήτοι εντός του πεδίου της Ευρωπαϊκής Έννομης Τάξης και του Διεθνούς Δικαίου -εν προκειμένω της «Σύμβασης του Montego Bay», που αποτελεί μέρος του Ευρωπαϊκού Κεκτημένου κατά τα εκτιθέμενα στην συνέχεια- οπότε η αυτοτελής σύμπραξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε αυτές παρίσταται, κανονιστικώς, σχεδόν δευτερεύουσα. Πολλώ μάλλον όταν τα επιμέρους αρμόδια όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν, ούτως ή άλλως, υποχρέωση εποπτείας της lege artis -δηλαδή σύμφωνα με το σύνολο του Ευρωπαϊκού Δικαίου και του Ευρωπαϊκού Κεκτημένου- κατάρτισης και εφαρμογής των ως άνω συμφωνιών οριοθέτησης της ΑΟΖ, με αντισυμβαλλόμενα μέρη Κράτη-Μέλη της. Επιπλέον, και όπως ήδη υπονοήθηκε, η σύμπραξη αυτή της Ευρωπαϊκής Ένωσης νοείται στο σύνολο της διαδικασίας οριοθέτησης της ΑΟΖ με τα τρίτα Κράτη, ήτοι από το προκαταρκτικό στάδιο του προσδιορισμού των εκατέρωθεν ακτών ως το κύριο στάδιο, που καταλήγει στην σύναψη της αντίστοιχης συμφωνίας, ύστερα από την χάραξη, αναλόγως, της μέσης γραμμής ή της μέσης απόστασης μεταξύ των Κρατών, από την εξέταση της ιδιομορφίας της ad hoc περιοχής και από την εντεύθεν αναζήτηση της, επίσης ad hoc, δίκαιης λύσης.

Β. Η ανάλυση του ζητήματος μιας τέτοιας σύμπραξης της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην οριοθέτηση της Ευρωπαϊκής ΑΟΖ καθίσταται εξαιρετικά επίκαιρη κατά την σημερινή κρίσιμη συγκυρία. Τούτο οφείλεται στο ότι πολλαπλασιάζονται, και δη γεωμετρικώς, κυρίως από την πλευρά της Τουρκίας, τα «κρούσματα» αυθαίρετης ερμηνείας της «Σύμβασης του Montego Bay», δημιουργώντας έναν άκρως ορατό και διαβρωτικό κίνδυνο υπό δύο, μάλιστα επόψεις, οι οποίες επενεργούν συμπληρωματικώς: Πρώτον, υπό την έποψη του αυθαίρετου περιορισμού της ΑΟΖ Κρατών-Μελών -δηλαδή της Ελλάδας και της Κύπρου- και, συνακόλουθα, της ΑΟΖ της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Και, δεύτερον, υπό την έποψη -σε περίπτωση ανοχής έστω και μίας αυθαιρεσίας εν προκειμένω- της δημιουργίας αρνητικού προηγουμένου, ικανού να πλήξει την οριοθέτηση της ως άνω ΑΟΖ σε όλο το φάσμα του θαλάσσιου χώρου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

I. Η προσχώρηση στην «Σύμβαση του Montego Bay».

Η υπό τις προμνημονευόμενες προϋποθέσεις σύμπραξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην οριοθέτηση της ΑΟΖ των Κρατών-Μελών με τρίτα Κράτη πρέπει να ερευνάται, βεβαίως, υπό το φως της αυτοτελούς νομικής προσωπικότητάς της. Kαι τούτο διότι η Ευρωπαϊκή Ένωση, κατά την διάταξη του άρθρου 47 της Συνθήκης της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΕΕ), έχει δική της νομική προσωπικότητα, η οποία την καθιστά αυτοτελή νομική οντότητα. Στο σημείο αυτό είναι χρήσιμο να επισημανθεί ότι ούτε στο πλαίσιο της θεωρίας ούτε στο πλαίσιο της νομολογίας, τόσο του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και των Δικαστηρίων των Κρατών-Μελών, έχουν αναδειχθεί επαρκώς οι νομικές και πολιτικές επιπτώσεις και, πρωτίστως, τα πλεονεκτήματα, που η αυτοτελής νομική οντότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης παράγει προς όφελός της και προς όφελος των Κρατών-Μελών. Ιδίως δε προς την κατεύθυνση της επιτάχυνσης της Ευρωπαϊκής Ενοποίησης και, επέκεινα, της Ευρωπαϊκής Ολοκλήρωσης.

A. Η νομική προσωπικότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η διάταξη αυτή, λοιπόν, του άρθρου 47 της ΣΕΕ θεσπίζει και διακηρύσσει την ανεξάρτητη και αυτοτελή νομική οντότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πέραν της νομικής οντότητας των Κρατών-Μελών.

1. Η διάταξη του άρθρου 47 της ΣΕΕ αποκτά βαρύνουσα σημασία κυρίως κατά την δράση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο πλαίσιο της Διεθνούς Κοινότητας, πάντοτε όμως υπό το πρίσμα των σχετικών αρμοδιοτήτων που της αναγνωρίζονται στο πεδίο αυτό από τις επιμέρους διατάξεις κατ’ εξοχήν των Συνθηκών, κατ’ ουσίαν δε από το πρωτογενές Ευρωπαϊκό Δίκαιο στο σύνολό του. Βαρύνουσα σημασία, υπό την έννοια ότι η αυτοτελής νομική οντότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης της παρέχει τα μέσα και τα εχέγγυα να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στο πεδίο της Διεθνούς Κοινότητας και, κατ’ επέκταση, του διεθνούς γίγνεσθαι.

2. Ειδικότερα, στο πεδίο τούτο η αυτοτελής νομική προσωπικότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης της επιτρέπει να διαπραγματεύεται και να συνάπτει Διεθνείς Συμβάσεις, να προσχωρεί σε Διεθνείς Συμβάσεις -εφόσον είναι, κατά την φύση τους, συμβάσεις προσχώρησης- και να καθίσταται μέλος Διεθνών Οργανισμών. Μέσα σε αυτό το θεσμικό πλαίσιο, η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι, ως προς τις συγκεκριμένες αρμοδιότητες που της απονέμει η Έννομη Τάξη της, αυτοτελές μέλος της Διεθνούς Κοινότητας. Αυτός είναι ο λόγος, για τον οποίο τονίσθηκε προηγουμένως ότι η αυτοτελής νομική οντότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης την καθιστά ρυθμιστικό παράγοντα στο πεδίο της Διεθνούς Κοινότητας, κάτι το οποίο δεν είναι σε θέση να διασφαλίσει ένα Κράτος-Μέλος μονομερώς, όποιο και αν είναι το «ειδικό βάρος» του εντός του Ευρωπαϊκού Οικοδομήματος.

Β. Η Ευρωπαϊκή Ένωση ως μέλος της Διεθνούς Κοινότητας.

Το κατά τ’ ανωτέρω θεσμικό πλαίσιο επέτρεψε στην Ευρωπαϊκή Ένωση να προσχωρήσει, αυτοτελώς ως νομικό πρόσωπο και πέραν των Κρατών-Μελών, στην Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας, τον Απρίλιο του 1998.

1. Η Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών -γνωστή και ως «Σύμβαση του Montego Bay»- (“UNCLOS”, «United Nations Convention of the Law of the Sea») συνήφθη στις 10 Δεκεμβρίου 1982 κατά την Διάσκεψη του Montego Bay, στην Τζαμάικα, και τέθηκε σε πλήρη ισχύ στις 16 Δεκεμβρίου 1994. Η «Σύμβαση του Montego Bay» κωδικοποίησε και συμπλήρωσε, ουσιωδώς, προϊσχύουσες αποσπασματικές ρυθμίσεις ως προς το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας εν γένει. Σύμφωνα δε με την νομολογία του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης, και λόγω της σταδιακής προσχώρησης σε αυτήν μεγάλου αριθμού Κρατών-Μελών της Διεθνούς Κοινότητας, δεσμεύει, στο ακέραιο, και Κράτη τα οποία δεν έχουν προσχωρήσει σε αυτήν. Η ως άνω δέσμευση επέρχεται είτε κατ’ εθιμικούς κανόνες του Διεθνούς Δικαίου είτε -όπερ και νομικώς ορθότερο- με την μορφή γενικώς παραδεδεγμένων κανόνων του Διεθνούς Δικαίου, πάντοτε υπό τους όρους και τις προϋποθέσεις της νομολογίας του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης.

2. Το νομικό πλαίσιο της «Σύμβασης του Montego Bay» θέτει κανόνες για την χρήση των θαλασσών και των ωκεανών, για την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος και για την διαχείριση του θαλάσσιου πλούτου, θεωρώντας -και ορθώς- ότι τα σχετικά με την θάλασσα ζητήματα είναι αλληλένδετα και αλληλοεξαρτώμενα, άρα πρέπει ν’ αντιμετωπίζονται ρυθμιστικώς με την μέθοδο της ολιστικής συστημικής κατάστρωσης των οικείων κανόνων δικαίου και του μέσω αυτών διαμορφούμενου κανονιστικού πλαισίου. Μια τέτοια ολιστική συστημική κατάστρωση ενισχύει, οπωσδήποτε, το κύρος και την ισχύ του Δικαίου της Θάλασσας εν γένει, όταν μάλιστα είναι γνωστό πως, κατά την φύση του ρυθμιζόμενου αντικειμένου στην συγκεκριμένη περίπτωση, οι επιμέρους κανόνες δικαίου εμφανίζουν μεγάλες κανονιστικές αδυναμίες, και λόγω της, οιονεί «φυσικής», γενικότητάς τους αλλά και λόγω της πανσπερμίας των περιπτώσεων, τις οποίες καλούνται να πλαισιώσουν ρυθμιστικώς.

ΙΙ. Η εφαρμογή της «Σύμβασης του Montego Bay».

Μετά την προμνημονευόμενη προσχώρηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τον Απρίλιο του 1998, στην «Σύμβαση του Montego Bay», το δίκαιο που αυτή καθιερώνει κατέστη, αυτοθρόως, μέρος του Ευρωπαϊκού Κεκτημένου («Acquis Communautaire»). Άρα, το δίκαιο αυτό πρέπει να γίνεται σεβαστό από την ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση, απ’ όλα τα Κράτη-Μέλη της αλλά, επιπροσθέτως, και από τα τρίτα Ευρωπαϊκά Κράτη που επιδιώκουν την ένταξή τους στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Α. Η «Σύμβαση του Montego Bay» ως αναπόσπαστο μέρος του Ευρωπαϊκού Κεκτημένου.

Με άλλες λέξεις και πέραν των άλλων, ουδέν υποψήφιο προς ένταξη Ευρωπαϊκό Κράτος μπορεί να καταστεί μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης αν -φυσικά τηρουμένων και των λοιπών προϋποθέσεων- δεν έχει, προηγουμένως, προσχωρήσει και στην «Σύμβαση του Montego Bay». Τούτο έχει καθοριστική σημασία για την ενταξιακή πορεία της Τουρκίας, η οποία όχι μόνο δεν έχει προσχωρήσει στην «Σύμβαση του Montego Bay», αλλά τα τελευταία ιδίως χρόνια την αμφισβητεί ευθέως, ερμηνεύοντας τις διατάξεις της κατά το δοκούν και κατά τρόπο που τις παραβιάζει καταφώρως, με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα την ερμηνεία των διατάξεών της, οι οποίες αφορούν την οριοθέτηση της ΑΟΖ. Επιπροσθέτως, η Ευρωπαϊκή Ένωση -αλλά τόσον ο ΟΗΕ όσο και η Διεθνής Κοινότητα- δεν επιτρέπεται να παραβλέπουν ότι η Τουρκία, σε όλο το φάσμα εφαρμογής του Δικαίου της Θάλασσας -είτε αυτό αφορά την αιγιαλίτιδα ζώνη, είτε την υφαλοκρηπίδα είτε και την ΑΟΖ- έχει καταστήσει, αμέσως ή εμμέσως, σαφές πως δεν το αναγνωρίζει, μεταξύ άλλων και ως βάση για την προσφυγή στα διεθνή δικαστικά fora. Με κορυφαίο παράδειγμα το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, ως προς την επίλυση των διαφορών της με τα γειτονικά της Κράτη. Υπό τις συνθήκες αυτές η Διεθνής Κοινότητα και η Ευρωπαϊκή Ένωση έχουν χρέος ν’ αντιληφθούν ότι η Τουρκία συμπεριφέρεται ως κοινός υπονομευτής του Διεθνούς Δικαίου, έχοντας ως μόνο γνώμονα συμπεριφοράς την πραγμάτωση των «νεοοθωμανικών» της φαντασιώσεων.

1. Για να επανέλθουμε στο πεδίο της εν προκειμένω γενικής ανάλυσης, οι διατάξεις του άρθρου 49 της ΣΕΕ καθορίζουν τις γενικές αρχές, υπό τις οποίες ένα τρίτο Ευρωπαϊκό Κράτος μπορεί να υποβάλει υποψηφιότητα για να καταστεί μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Κατ’ εφαρμογή των διατάξεων αυτών εκδόθηκε, στην Σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του 1993 στην Κοπεγχάγη, η Πράξη που καθορίζει τα κριτήρια προσχώρησης τρίτων Ευρωπαϊκών Κρατών στην Ευρωπαϊκή Ένωση («Κριτήρια της Κοπεγχάγης»), με τις τροποποιήσεις, τις οποίες υπέστη μεταγενεστέρως, κυρίως δε κατά την Σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στην Μαδρίτη, το 1995. Αλλά και με τις τροποποιήσεις οι οποίες, όπως είναι αναμενόμενο, θα επέλθουν στο μέλλον, εξαιτίας της ραγδαίας μεταβολής των συνθηκών, που διαμορφώνουν τις εξελίξεις ως προς τις προϋποθέσεις για την περαιτέρω διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Δοθέντος μάλιστα ότι οι προϋποθέσεις αυτές θα γίνονται ολοένα και αυστηρότερες αφού, με βάση την σημερινή συγκυρία και το μέλλον που προοιωνίζεται, η διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρέπει να επιχειρείται δίχως να θιγεί, ούτε κατ’ ελάχιστο, η τόσον επιτακτική προοπτική της άμεσης προώθησης της Ευρωπαϊκής Ενοποίησης και, κατά λογική ακολουθία, της Ευρωπαϊκής Ολοκλήρωσης.

2. Οι διατάξεις του άρθρου 6 της ως άνω Πράξης περί των «Κριτηρίων της Κοπεγχάγης» ορίζει ότι, μεταξύ των άλλων προϋποθέσεων προσχώρησης, περιλαμβάνεται και η προηγούμενη προσχώρηση κάθε υποψήφιου Κράτους στις Διεθνείς Συμβάσεις προσχώρησης, που ήδη αποτελούν μέρος του Ευρωπαϊκού Κεκτημένου. Όπως δε αναλύθηκε εκτενώς, μέρος του Ευρωπαϊκού Κεκτημένου είναι και η «Σύμβαση του Montego Bay». Γεγονός το οποίο τεκμηριώνει το προμνημονευόμενο συμπέρασμα, πως κάθε υποψήφιο προς ένταξη Ευρωπαϊκό Κράτος πρέπει, πριν την ολοκλήρωση της διαδικασίας ένταξης, να έχει προσχωρήσει και στην «Σύμβαση του Montego Bay». Και δεν πρέπει, κατ’ ουδένα τρόπο, να υποτιμάται το γεγονός ότι η οριοθέτηση της Ευρωπαϊκής ΑΟΖ, υπό όρους πλήρους εφαρμογής της «Σύμβασης του Montego Bay», συνιστά conditio sine qua non όχι μόνο για την οικονομική «ευρωστία» της Ευρωπαϊκής Ένωσης αλλά και για το ίδιο το διεθνές της κύρος. Αφού κάθε ανοχή, εκ μέρους της, σε αυθαίρετους περιορισμούς των κατά το Δίκαιο της Θάλασσας δικαιωμάτων της αποτελεί δείγμα αδυναμίας υπεράσπισης και του Διεθνούς Δικαίου, το οποίο αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του Ευρωπαϊκού Κεκτημένου.

Β. Η διαδικασία οριοθέτησης της Ευρωπαϊκής ΑΟΖ.

Από τα όσα εκτέθηκαν για την εφαρμογή της «Σύμβασης του Montego Bay», εντός της Έννομης Τάξης της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την μορφή μέρους του Ευρωπαϊκού Κεκτημένου, συνάγονται και τα εξής:

1. Η οριοθέτηση της ΑΟΖ μεταξύ Κράτους-Μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τρίτου προς αυτήν Κράτους, γίνεται πάντοτε σύμφωνα με τις διατάξεις της «Σύμβασης του Montego Bay». Μετά δε την ολοκλήρωση της όλης διαδικασίας οριοθέτησης και την σύναψη της σχετικής συμφωνίας, η κατ’ αυτόν τον τρόπο προκύπτουσα θεσμικώς ΑΟΖ καθίσταται και ΑΟΖ της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Έχοντας όμως προσχωρήσει και αυτοτελώς, ως νομικό πρόσωπο, στην «Σύμβαση του Montego Bay», η Ευρωπαϊκή Ένωση προφανώς νομιμοποιείται, επικαλούμενη ίδιο έννομο συμφέρον, να συμμετέχει, επίσης αυτοτελώς, στην όλη διαδικασία οριοθέτησης της ΑΟΖ -ήτοι σε όλα τα προαναφερθέντα στάδια της διαδικασίας, ως και στην ολοκλήρωση της τελικής συμφωνίας δια της υπογραφής της- μεταξύ Κράτους-Μέλους και τρίτου, μη μέλους, Κράτους.

α) Διευκρινίζεται, ότι τον κύριο ρόλο στην τελική διαμόρφωση της συμφωνίας οριοθέτησης της ΑΟΖ διαδραματίζει πάντοτε το Κράτος-Μέλος, στο πλαίσιο άσκησης των lato sensu κυριαρχικών του δικαιωμάτων, ιδίως κατά τις διατάξεις των άρθρων 4 και 5 της ΣΕΕ. Γεγονός το οποίο συνεπάγεται ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση, ως νομικό πρόσωπο που συμμετέχει στην όλη διαδικασία οριοθέτησης της ΑΟΖ, ουδόλως νομιμοποιείται να διατυπώσει θέσεις αντίθετες προς εκείνες του Κράτους-Μέλους, πολλώ δε μάλλον να το υποκαταστήσει, αμέσως ή εμμέσως. Και είναι εντελώς διαφορετικό το ζήτημα του πλήρους σεβασμού των αρχών της καλόπιστης συνεργασίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των Κρατών-Μελών, κυρίως κατά τις διατάξεις του άρθρου 4 παρ. 3 της ΣΕΕ, οι οποίες βεβαίως και δεν θίγουν τα κατά το πρωτογενές Ευρωπαϊκό Δίκαιο δικαιώματα κάθε Κράτους-Μέλους.

β) Η προαναφερόμενη σύμπραξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην όλη διαδικασία οριοθέτησης της ΑΟΖ των Κρατών-Μελών προϋποθέτει, κατά τις σχετικές διατάξεις του Διεθνούς Δικαίου, συναίνεση του τρίτου Κράτους, η οποία, κατά την τελεολογική και bona fide ερμηνεία και εφαρμογή των διατάξεων τούτων, πρέπει να παρέχεται στην αρχή και καλύπτει όλα τα στάδια της ως άνω διαδικασίας. Να σημειωθεί, ότι θα είναι δύσκολο να μην παρασχεθεί εκ μέρους του τρίτου Κράτους η κατά τ’ ανωτέρω συναίνεσή του, όταν είναι γνωστό το διεθνές κύρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, κατ’ εξοχήν δε αν το τρίτο Κράτος είναι υποψήφιο ή σκοπεύει να θέσει υποψηφιότητα προς ένταξη σε αυτήν, ως Ευρωπαϊκό Κράτος. Και τούτο διότι απέναντι σε μια τέτοια αρνητική στάση του τρίτου Ευρωπαϊκού Κράτους, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει κάθε δικαίωμα να καταστήσει σαφές πως η αντίδρασή του αυτή επιφέρει όλες τις συνέπειες, τις οποίες παράγει η κάθε μορφής, άμεση ή έμμεση, αμφισβήτηση του κύρους της και των κατά το Ευρωπαϊκό και το Διεθνές Δίκαιο δικαιωμάτων της.

2. Στην πραγματικότητα, η ίδια η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει, και για την υπεράσπιση των δικών της έννομων συμφερόντων ως αυτοτελούς νομικού προσώπου, να επιδιώκει την σύμπραξή της στην διαδικασία οριοθέτησης της ΑΟΖ -που, αυτονοήτως, είναι και Ευρωπαϊκή ΑΟΖ- μεταξύ Κράτους-Μέλους της και τρίτου Κράτους. Πολλώ μάλλον όταν μια τέτοια σύμπραξη προσθέτει στο κύρος και στην δεσμευτικότητα των σχετικών συμφωνιών οριοθέτησης της ΑΟΖ, αφού και κατά την διαδικασία οριοθέτησης αλλά και κατά την μεταγενέστερη εφαρμογή των συμφωνηθέντων η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να προβάλλει το δικό της ενισχυμένο θεσμικό και πολιτικό βάρος, ως προς την εν προκειμένω τήρηση των διατάξεων του Διεθνούς Δικαίου εν γένει, πρωτίστως όμως των διατάξεων της «Σύμβασης του Montego Bay». Αλλά, υπό το φως των διαπιστώσεων αυτών, και κάθε Κράτος-Μέλος έχει αυτονόητο συμφέρον να επιδιώκει την σύμπραξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην διαδικασία οριοθέτησης της ΑΟΖ με τρίτο Κράτος, με την έννοια ότι μια τέτοια σύμπραξη είναι ιδιαιτέρως ενισχυτική για το Κράτος-Μέλος και κατά το στάδιο των διαπραγματεύσεων.

Επίλογος

Την οδό της απαίτησης της ευθείας σύμπραξης -υπό τους όρους που αναλύθηκαν προηγουμένως- της Ευρωπαϊκής Ένωσης οφείλουν ν’ ακολουθήσουν, ιδίως η Ελλάδα και η Κύπρος, κατά την οριοθέτηση της ΑΟΖ, π.χ. με την Αίγυπτο, το Ισραήλ και, κυρίως, με την Τουρκία, όταν μάλιστα η τελευταία, όπως ήδη τονίσθηκε, φιλοδοξεί να έχει ευρωπαϊκή προοπτική ή, τουλάχιστον, να συνάψει μια ειδική σχέση με την Ευρωπαϊκή Ένωση, φυσικά υπό τις προϋποθέσεις του Ευρωπαϊκού Δικαίου, πρωτογενούς και παραγώγου.

Α. Αν μη τι άλλο, υπό την σημερινή εξαιρετικά κρίσιμη συγκυρία η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει ν’ αναλάβει απέναντι στην Τουρκία και τις δικές της ευθύνες, όταν η τελευταία παραβιάζει -όπως ήδη επισημάνθηκε- καταφώρως το Διεθνές Δίκαιο και, πρωτίστως, την «Σύμβαση του Montego Bay» ως προς την οριοθέτηση της ΑΟΖ Κρατών-Μελών της. Δηλαδή, εν τέλει, ως προς την οριοθέτηση της Ευρωπαϊκής ΑΟΖ. Το παράδειγμα του παντελώς ανυπόστατου νομικώς -και, εκ τούτου, μη παράγοντος έννομα αποτελέσματα- λεγόμενου «τουρκολιβυκού μνημονίου» βεβαιώνει του λόγου το ασφαλές: Και γιατί το «μνημόνιο» αυτό παραβιάζει, προκλητικώς μάλιστα, την «Σύμβαση του Montego Bay» και γιατί μπορεί να δημιουργήσει, αν εφαρμοσθεί ως έχει, ένα εξαιρετικά αρνητικό προηγούμενο για την ΑΟΖ των Κρατών-Μελών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σε όλο το φάσμα των θαλάσσιων περιοχών του Ευρωπαϊκού χώρου, ιδίως δε στις βόρειες θαλάσσιες περιοχές της, με τις επιπρόσθετες συνέπειες του Brexit.

Β. Και, εν κατακλείδι, η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να έχει προ οφθαλμών την εξής πραγματικότητα, σχετικά με την ΑΟΖ στον θαλάσσιο χώρο της Μεσογείου: Μέσω της πίεσης προς την Ελλάδα και την Κύπρο, ως προς την οριοθέτηση της ΑΟΖ που τους αναλογεί κατά την «Σύμβαση του Montego Bay» -άρα ως προς την οριοθέτηση της ΑΟΖ της Ευρωπαϊκής Ένωσης- η Τουρκία επιδιώκει, στο πλαίσιο των «νεοοθωμανικών» της φαντασιώσεων, να καταστεί ρυθμιστικός «παράγοντας» στην ανατολική Μεσόγειο και στην Μέση Ανατολή, «ισότιμος συνομιλητής» με τις ΗΠΑ, την Ρωσία αλλά και με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Με άλλες λέξεις, «παράγοντας» ο οποίος, επιχειρώντας να υποβαθμίσει, από πλευράς Διεθνούς Δικαίου, την Ελλάδα και την Κύπρο, «συνομιλεί» ευθέως με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Γεγονός το οποίο, βεβαίως, κάθε άλλο παρά ενισχύει το κύρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και την στρατηγική της επιρροή στην όλη περιοχή, κάτι που πρέπει να λάβουν πολύ σοβαρά υπόψη τους και τα ισχυρά Κράτη-Μέλη τα οποία, ως τώρα, δυστυχώς ανέχονται την τουρκική προκλητικότητα. Αλλά και κάτι που επίσης πρέπει να λάβουν σοβαρά υπόψη τους τρίτα Κράτη, όπως η Αίγυπτος και το Ισραήλ, τα οποία, κατά τις συζητήσεις με την Ελλάδα και την Κύπρο για την οριοθέτηση της ΑΟΖ εμφανίζονται, τουλάχιστον προς το παρόν, κάπως διστακτικά στο ν’ αντιτάξουν, έναντι της Τουρκίας, την πλήρη και χωρίς ίχνος υποχώρησης εφαρμογή της «Σύμβασης του Montego Bay». Ευτυχώς, Ελλάδα και Κύπρος έχουν καταστήσει σαφές, urbi et orbi, ότι δεν πρόκειται ν’ ανεχθούν, έναντι πάντων και κυρίως έναντι της Τουρκίας, οιαδήποτε «έκπτωση» ως προς τα πλήρη δικαιώματα που τους παρέχει η «Σύμβαση του Montego Bay» για την οριοθέτηση της ΑΟΖ, η οποία τους αναλογεί και, εν τέλει, αναλογεί και στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

*Ο Προκόπης Παυλόπουλος είναι πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Ακαδημαϊκός, Πανεπιστημιακός)

αναδημοσίευση από dnews.gr

επιμέλεια: Σπύρος Γκανής