Αν πραγματικά εκτιμούμε αυτό το σύστημα, πρέπει τώρα να το αποδείξουμε με πόρους και όχι απλώς με ρητορική.
Σχεδόν οκτώ δεκαετίες μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, η παγκόσμια τάξη που αναδύθηκε αρχίζει να καταρρέει. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, που κάποτε ήταν η σταθεροποιητική τους δύναμη, φαίνεται τώρα να ευθύνονται σε μεγάλο βαθμό για αυτή την αναστάτωση.
Οι ΗΠΑ δεν θέλουν πλέον να είναι ο εγγυητής της παγκόσμιας τάξης. Ήρθε η ώρα να αναλάβουμε και οι υπόλοιποι αυτή την ευθύνη.
Στις 28 Φεβρουαρίου, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ ξεκίνησαν πόλεμο κατά του Ιράν. Οι επιθέσεις ΗΠΑ-Ισραήλ πραγματοποιήθηκαν χωρίς προηγούμενη προειδοποίηση ή έγκριση από τα Ηνωμένα Έθνη και στόχευσαν και σκότωσαν τον Ανώτατο Ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ.
Μόλις δύο μήνες νωρίτερα, οι ΗΠΑ εξαπέλυσαν μια άλλη επίθεση στη Βενεζουέλα, κατά την οποία οι ειδικές δυνάμεις τους απήγαγαν τον πρόεδρο της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο από την κατοικία του στο Καράκας και τον μετέφεραν στη Νέα Υόρκη, όπου αντιμετωπίζει ποινικές κατηγορίες σε ομοσπονδιακό δικαστήριο.Ανάμεσα σε αυτές τις δύο βίαιες επιθέσεις, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ αποχώρησε από 66 διεθνείς οργανισμούς, συμπεριλαμβανομένων 31 οντοτήτων του ΟΗΕ, και ίδρυσε το Συμβούλιο Ειρήνης, ένα νέο θεσμό του οποίου προεδρεύει προσωπικά και το οποίο, όπως πρότεινε, θα μπορούσε να αντικαταστήσει τον ΟΗΕ.
Αυτές και άλλες εξελίξεις των τελευταίων ετών καταδεικνύουν ότι η παγκόσμια τάξη που οι ΗΠΑ βοήθησαν να εγκαθιδρυθεί το 1945 δεν εξυπηρετεί πλέον τα συμφέροντά τους.
Για οκτώ δεκαετίες, ο αμερικανικός προϋπολογισμός, η διπλωματία και η στρατιωτική ισχύς διατήρησαν αυτήν την αρχιτεκτονική. Όποιες και αν είναι οι επικρίσεις για τον τρόπο άσκησης αυτής της ισχύος, η κλίμακα της δέσμευσης ήταν αξιοσημείωτη και οι ΗΠΑ δεν ήταν υποχρεωμένες να το κάνουν αυτό. Το επέλεξαν.
Ο κόσμος του 2026 έχει ελάχιστη σχέση με το 1945. Η Ευρώπη έχει ανοικοδομηθεί. Η Κίνα έχει ανέβει. Ο Καναδάς, η Ιαπωνία, η Νότια Κορέα και πολλά κράτη του Κόλπου είναι πλούσια. Και η Βραζιλία, η Ινδονησία, η Νιγηρία, η Ινδία, το Βιετνάμ και άλλες χώρες βρίσκονται σε άνοδο.
Οι σημερινές απειλές - κλιματική αλλαγή, πανδημίες, τρομοκρατία και άλλες – ήταν σχεδόν αδιανόητες όταν συντάχθηκε ο Χάρτης των Ηνωμένων Εθνών. Δεν είναι παράλογο για τους Αμερικανούς να αναρωτιούνται γιατί θα πρέπει να συνεχίσουν να επωμίζονται ένα δυσανάλογο βάρος για ένα σύστημα που έχει σχεδιαστεί για έναν κόσμο που δεν υπάρχει πια.
Το ερώτημα είναι τι σκοπεύει να κάνει ο υπόλοιπος κόσμος. Για πολύ καιρό, η πολυμέρεια ήταν κάτι που παρείχαν οι ΗΠΑ και κατανάλωναν άλλοι. Τα ευρωπαϊκά έθνη προστατεύονταν από τις αμερικανικές εγγυήσεις ασφαλείας, ενώ παράλληλα επέκριναν την εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ. Τα αναπτυσσόμενα έθνη απαιτούσαν θεσμικές μεταρρυθμίσεις, ενώ βασίζονταν στην αμερικανική χρηματοδότηση. Μικρά κράτη όπως αυτά της Καραϊβικής επικαλούνταν το διεθνές δίκαιο ως ασπίδα μας, ενώ συνέβαλαν ελάχιστα στην επιβολή του.
Αν πραγματικά εκτιμούμε αυτό το σύστημα, πρέπει τώρα να το αποδείξουμε με πόρους και όχι απλώς με ρητορική.
Ένα ισχυρό πρώτο βήμα θα ήταν η μεταφορά της έδρας του ΟΗΕ από τη Νέα Υόρκη ως αναγνώριση της πραγματικότητας. Γιατί να παραμείνει ο παγκόσμιος οργανισμός σε ένα έθνος που αποσύρεται από τόσα πολλά από τα μέρη του και χτίζει εναλλακτικές λύσεις;
Η μετεγκατάσταση θα σηματοδοτούσε ότι η διεθνής κοινότητα σκοπεύει να διατηρήσει την πολυμέρεια ανεξάρτητα από την αμερικανική συμμετοχή και ότι είμαστε έτοιμοι να αναλάβουμε το κόστος για να το πράξουμε. Και υπάρχουν πολλές επιλογές για το πού μπορεί να εδρεύει ο ΟΗΕ. Η Γενεύη και η Βιέννη μπορούν να προσφέρουν ουδετερότητα. Το Ναϊρόμπι και το Ρίο ντε Τζανέιρο θα επικεντρώνονταν στον οργανισμό στον Παγκόσμιο Νότο.
Ένα νησιωτικό έθνος είναι επίσης μια επιλογή: Αντίγκουα και Μπαρμπούντα, Μπαρμπάντος, Τζαμάικα ή Μαυρίκιος. Μια τέτοια επιλογή θα υπογράμμιζε ότι αυτός είναι πλέον ένας θεσμός για τους ευάλωτους, όχι για τους ισχυρούς.
Αν ο κόσμος μπορεί να κινητοποιήσει τρισεκατομμύρια για πολέμους και διασώσεις, μπορεί να χρηματοδοτήσει και μια μεταφορά κεντρικών γραφείων.
Πιο ουσιαστικά, ο ΟΗΕ απαιτεί ένα νέο μοντέλο χρηματοδότησης. Οι ΗΠΑ έχουν παράσχει περίπου το 22% του τακτικού προϋπολογισμού και πολύ περισσότερο για την διατήρηση της ειρήνης. Αυτή η εξάρτηση έδωσε στην Ουάσιγκτον υπερβολική επιρροή και κατέστησε τον οργανισμό όμηρο της εσωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ.
Αν εκτιμούμε την πολυμέρεια, πρέπει να καλύψουμε το κενό. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, η Κίνα, η Ιαπωνία, τα κράτη του Κόλπου και οι αναδυόμενες οικονομίες πρέπει να συνεισφέρουν ανάλογα με το μερίδιό τους σε μια λειτουργική διεθνή τάξη. Μια διαφοροποιημένη βάση χρηματοδότησης θα διασφάλιζε την επιβίωση και θα εκδημοκρατικοποιούσε την παγκόσμια διακυβέρνηση με τρόπους που έπρεπε να γίνουν εδώ και καιρό.
Ο επείγων χαρακτήρας αυτών των μεταρρυθμίσεων υπογραμμίζεται από τις κρίσεις που εκτυλίσσονται τώρα. Οι επιθέσεις κατά του Ιράν διακινδυνεύουν μια ευρύτερη περιφερειακή πυρκαγιά που θα μπορούσε να προσελκύσει τα κράτη του Κόλπου, να διαταράξει τον παγκόσμιο ενεργειακό εφοδιασμό και να βυθίσει τις εύθραυστες οικονομίες σε ύφεση. Η απαγωγή του προέδρου της Βενεζουέλας έχει αποσταθεροποιήσει τη Λατινική Αμερική και έχει δημιουργήσει προηγούμενο ότι κανένας κυρίαρχος ηγέτης δεν είναι εκτός της εμβέλειας μονομερούς βίας.
Εν τω μεταξύ, οι πόλεμοι στη Γάζα και το Σουδάν συνεχίζονται, η ανατολική Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό παραμένει βυθισμένη σε συγκρούσεις και εκατομμύρια εκτοπισμένοι άνθρωποι πιέζουν τις δυνατότητες των γειτονικών κρατών. Σε κάθε περίπτωση, το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ έχει αποδειχθεί ανίκανο ή απρόθυμο να δράσει, παραλυμένο από την ίδια τη δομή του βέτο που ευνοεί τους ισχυρούς έναντι των ευάλωτων.
Ένας μετατοπισμένος και αναζωογονημένος ΟΗΕ, με ευρεία χρηματοδότηση και χωρίς πλέον να εξαρτάται από έναν μόνο προστάτη, δεν θα έλυνε αυτές τις κρίσεις από τη μια μέρα στην άλλη. Θα μπορούσε όμως να ενεργήσει με μεγαλύτερη νομιμότητα και λιγότερο επιλεκτική ηθική.
Θα μπορούσε να εγκρίνει ανθρωπιστικούς διαδρόμους χωρίς φόβο ότι τα γεωπολιτικά συμφέροντα ενός μέλους θα εμποδίσουν τη δράση. Θα μπορούσε να συγκαλέσει έκτακτες συνεδριάσεις για τη σταθεροποίηση των τιμών ενέργειας, να συντονίσει την ελάφρυνση του χρέους για έθνη που έχουν φτάσει στα πρόθυρα των κρίσεων στις τιμές των βασικών προϊόντων που προκαλούνται από συγκρούσεις και να αναπτύξει ειρηνευτικές αποστολές που δεν εξαρτώνται από την δημοσιονομική πολιτική μιας χώρας. Το θέμα δεν είναι ότι ένας μεταρρυθμισμένος ΟΗΕ θα ήταν τέλειος. Είναι ότι ο τωρινός ΟΗΕ είναι δομικά ανίκανος να ανταποκριθεί στις ίδιες τις έκτακτες ανάγκες που απαιτούν συλλογική δράση.
Κάθε μήνας αδράνειας διευρύνει το χάσμα μεταξύ αυτών που υπόσχεται ο θεσμός και αυτών που προσφέρει, διαβρώνοντας την πίστη των πιο ευάλωτων εθνών ότι η πολυμέρεια αξίζει να υπερασπιστεί κανείς.
Η αρχιτεκτονική του κλίματος απαιτεί επίσης ιδιαίτερα επείγουσα δράση. Η αμερικανική αποχώρηση από τη Σύμβαση-Πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή απειλεί το Πράσινο Ταμείο για το Κλίμα, το Ταμείο Προσαρμογής και τους μηχανισμούς Απώλειας και Ζημιάς. Για τα Μικρά Νησιωτικά Αναπτυσσόμενα Κράτη και άλλες χώρες που είναι ευάλωτες στην κλιματική αλλαγή, αυτά είναι σανίδες σωτηρίας, όχι αφαιρέσεις.
Το περιθώριο για την οικοδόμηση χρηματοδότησης για το κλίμα ανεξάρτητα από τη συμμετοχή των ΗΠΑ είναι στενό, αλλά υπάρχει. Η Ευρώπη πρέπει να επιδείξει την ηγετική της θέση στην κλιματική αλλαγή με πόρους. Η Κίνα, η χώρα με τις μεγαλύτερες εκπομπές ρύπων στον κόσμο, έχει την ικανότητα να γίνει σημαντικός παράγοντας συνεισφοράς εάν επιθυμεί να διεκδικήσει ηθική ηγεσία.
Για την Καραϊβική, αυτός ο μετασχηματισμός απαιτεί τόσο ταπεινότητα όσο και φιλοδοξία. Ταπεινότητα επειδή εδώ και καιρό βασιζόμαστε σε πλαίσια για τα οποία κάναμε ελάχιστα για να χρηματοδοτήσουμε. Φιλοδοξία επειδή έχουμε 14 ψήφους στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, ηθική αυθεντία από την πρώτη γραμμή της κλιματικής αλλαγής και μια παράδοση να υπερβαίνουμε το όριο των δυνατοτήτων μας.
Η Κοινότητα της Καραϊβικής (CARICOM) θα πρέπει να προτείνει ψήφισμα σχετικά με τη μετεγκατάσταση των κεντρικών γραφείων και τη μεταρρύθμιση της χρηματοδότησης, να συγκαλέσει κράτη με παρόμοια νοοτροπία και να ενισχύσει το Δικαστήριο της Καραϊβικής ως περιφερειακό σημείο αναφοράς όταν οι παγκόσμιοι μηχανισμοί αποτυγχάνουν. Τα μπλοκ που εκπροσωπούν τα αναπτυσσόμενα κράτη μικρών νησιών, την Αφρική και άλλα μέρη του αναπτυσσόμενου κόσμου έχουν τον αριθμό των μελών για να αναδιαμορφώσουν τη διακυβέρνηση εάν ενεργήσουν από κοινού.
Οι ΗΠΑ παραμένουν η μεγαλύτερη οικονομία στον κόσμο, η ισχυρότερη στρατιωτική του δύναμη και έδρα πολλών από τα ιδρύματα, τα πανεπιστήμια, τις εταιρείες και τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών που προωθούν την παγκόσμια πρόοδο. Οι Αμερικανοί που πιστεύουν στην πολυμέρεια παραμένουν πολυάριθμοι και έχουν επιρροή. Η πόρτα για ανανεωμένη αμερικανική δέσμευση θα πρέπει να παραμένει πάντα ανοιχτή.
Αλλά ο υπόλοιπος κόσμος δεν μπορεί να περιμένει επ' αόριστον την επίλυση της εσωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ. Πρέπει να οικοδομήσουμε θεσμούς αρκετά ανθεκτικούς ώστε να λειτουργούν με ή χωρίς την αμερικανική συμμετοχή.
Το 1945, μια Αμερική, κουρασμένη από τον πόλεμο και γενναιόδωρη, επέλεξε να χτίσει αντί να υποχωρήσει, και αυτή η επιλογή διαμόρφωσε τον κόσμο που κληρονομήσαμε. Το 2026, μια διαφορετική Αμερική έκανε μια διαφορετική επιλογή. Θα πρέπει να την αποδεχτούμε χωρίς μνησικακία και να την αναγνωρίσουμε για αυτό που είναι, μια πρόσκληση να αναλάβουμε επιτέλους την ευθύνη της διεθνούς τάξης που ισχυριζόμαστε ότι εκτιμούμε.
πηγή: Al Jazeera
______________________________
* Ο Τζάστιν Ρόμπινσον Αντιπρύτανης του Πανεπιστημίου των Δυτικών Ινδιών
Ο καθηγητής C Justin Robinson είναι Αντιπρύτανης και Διευθυντής της Πανεπιστημιούπολης Five Islands του Πανεπιστημίου των Δυτικών Ινδιών στην Αντίγκουα και Μπαρμπούντα.
Δεν υπάρχουν σχόλια
Δημοσίευση σχολίου