German Foreign Policy: / Η Γερμανία, η κύρια κινητήρια δύναμη στις προμήθειες όπλων

Η Γερμανία, από την πλευρά της, αύξησε τον στρατιωτικό της προϋπολογισμό κατά ένα τεράστιο 18%, με την μέση παγκόσμια αύξηση ήταν 2,5%..

    Οικονομικοί εμπειρογνώμονες έχουν επισημάνει ότι ο στόχος της δημιουργίας μιας μεγάλης βιομηχανίας όπλων που θα δημιουργούσε οικονομική άνθηση είναι καταδικασμένος σε αποτυχία. Ένα βιώσιμο οικονομικό μέλλον θα απαιτούσε πολύ υψηλότερες επενδύσεις στην εκπαίδευση. Ωστόσο, ο τομέας αυτός παραμένει δραματικά υποχρηματοδοτούμενος.

Η Ευρώπη είναι αυτή τη στιγμή ο ισχυρότερος μοχλός δαπανών για όπλα παγκοσμίως – και η Γερμανία ο μεγαλύτερος μοχλός στρατιωτικών προμηθειών στην Ευρώπη. Αυτή η εξέλιξη καταγράφεται σε πρόσφατη ανάλυση του Διεθνούς Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών (IISS), μιας δεξαμενής σκέψης με έδρα το Λονδίνο. Η έκθεση του IISS δείχνει ότι, πέρυσι, η Ευρώπη αύξησε τις στρατιωτικές της δαπάνες κατά 12,6%. 

Η Γερμανία, από την πλευρά της, αύξησε τον στρατιωτικό της προϋπολογισμό κατά ένα τεράστιο 18%. Η μέση παγκόσμια αύξηση ήταν 2,5%. Κατά συνέπεια, η Ευρώπη αντιπροσωπεύει πλέον το 21% όλων των στρατιωτικών δαπανών παγκοσμίως. Εάν το Βερολίνο αυξήσει τον αμυντικό του προϋπολογισμό στα 150 δισεκατομμύρια ευρώ το 2029, όπως έχει προγραμματιστεί, η Γερμανία από μόνη της θα αντιπροσωπεύει σχεδόν το έξι τοις εκατό των δαπανών για όπλα, ενώ θα έχει μόνο το ένα τοις εκατό του παγκόσμιου πληθυσμού. Το IISS σημειώνει μια ισχυρή τάση στις προμήθειες: οι ευρωπαϊκές χώρες παράγουν όλο και περισσότερο τα όπλα τους από εγχώριους κατασκευαστές, καθώς επιδιώκουν να αποφύγουν την εξάρτηση από τους αμερικανούς αμυντικούς εργολάβους. Εξαιρέσεις στον εξευρωπαϊσμό των προμηθειών όπλων αποτελούν τα προϊόντα της στρατιωτικής αεροδιαστημικής βιομηχανίας, όπως τα αμερικανικά μαχητικά αεροσκάφη F-35, αν και πρόκειται, φυσικά, για ιδιαίτερα δαπανηρές προμήθειες. Οικονομικοί εμπειρογνώμονες έχουν επισημάνει ότι ο στόχος της δημιουργίας μιας μεγάλης βιομηχανίας όπλων που θα δημιουργούσε οικονομική άνθηση είναι καταδικασμένος σε αποτυχία. Ένα βιώσιμο οικονομικό μέλλον θα απαιτούσε πολύ υψηλότερες επενδύσεις στην εκπαίδευση. Ωστόσο, ο τομέας αυτός παραμένει δραματικά υποχρηματοδοτούμενος.

Αύξηση 18% στις στρατιωτικές δαπάνες

Πέρυσι, οι ευρωπαϊκές χώρες ήταν για άλλη μια φορά η κύρια κινητήρια δύναμη πίσω από την παγκόσμια επέκταση των στρατιωτικών δαπανών. Αυτό φαίνεται από τα τελευταία στατιστικά στοιχεία που συγκέντρωσε το Διεθνές Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών (IISS) και δημοσιεύθηκαν στα τέλη Φεβρουαρίου. Σύμφωνα με το think tank με έδρα το Λονδίνο, οι στρατιωτικοί προϋπολογισμοί το 2025 αυξήθηκαν παγκοσμίως κατά 2,5% σε πραγματικούς όρους στα 2,63 τρισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ.[1] Για να κατανοήσουμε την κλίμακα, το ποσό αυτό είναι περισσότερο από τέσσερις φορές μεγαλύτερο από τον συνολικό ομοσπονδιακό προϋπολογισμό της Γερμανίας, ο οποίος έχει οριστεί στα 525 δισεκατομμύρια ευρώ (περίπου 610 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ) για το 2026. Οι ευρωπαϊκές χώρες αύξησαν και πάλι τις δαπάνες για τους στρατούς τους, αυξάνοντας κατά 12,6% στα 563 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ πέρυσι. Αυτά τα κράτη μαζί αντιπροσωπεύουν πλέον το 21% των παγκόσμιων αμυντικών δαπανών, αυξημένα και πάλι από το ποσοστό του 17% του 2022. Ωστόσο, οι Ευρωπαίοι αντιπροσωπεύουν λιγότερο από το επτά% του παγκόσμιου πληθυσμού.[2] Τα στοιχεία του IISS δείχνουν ότι η κύρια κινητήρια δύναμη του ευρωπαϊκού επανεξοπλισμού ήταν η Γερμανία, η οποία αύξησε την αμυντική της κατανομή κατά 18% στα 95 δισεκατομμύρια ευρώ (107 δισεκατομμύρια δολάρια) το 2025. Εάν το Βερολίνο αυξήσει τον αμυντικό του προϋπολογισμό στα 150 δισεκατομμύρια ευρώ έως το 2029, όπως προβλέπεται, η Γερμανία θα αντιπροσωπεύει σχεδόν το έξι τοις εκατό όλων των παγκόσμιων στρατιωτικών δαπανών. Η Γερμανία, παρεμπιπτόντως, έχει μόνο το ένα τοις εκατό του παγκόσμιου πληθυσμού.

Τα δύο τρίτα από την Ευρώπη

Το IISS έχει εντοπίσει ανανεωμένες προσπάθειες στην Ευρώπη για την αγορά στρατιωτικού υλικού από εργολάβους στην ήπειρό της και όχι από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Σύμφωνα με τα στοιχεία του think-tank, τα δύο τρίτα όλων των αγορών όπλων πραγματοποιούνταν ήδη στην Ευρώπη από τις αρχές του 2022 έως τα μέσα του 2025. Οι μόνες σημαντικές εξαιρέσεις ήταν στον τομέα της στρατιωτικής αεροδιαστημικής.[3] Αυτό συμβαίνει, για παράδειγμα, με τις αγορές των αμερικανικών μαχητικών αεροσκαφών F-35, τα οποία προμηθεύονται από την Lockheed Martin πολλές ευρωπαϊκές χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Γερμανίας. Αρκετές κυβερνήσεις στην Ευρώπη έχουν, ωστόσο, αρχίσει να επενδύουν μεγάλα ποσά σε δορυφορικά προγράμματα. Η Γερμανία είναι σημαντικός παράγοντας εδώ, παρέχοντας 35 δισεκατομμύρια ευρώ, σύμφωνα με το IISS. Ένα μεγάλο μέρος αυτών των στρατιωτικών επενδύσεων πηγαίνει τώρα σε γερμανικές εταιρείες.[4] Η μελέτη του IISS θεωρεί ότι η Ευρώπη δεν διαθέτει δικά της επιχειρηματικά κεφάλαια ως πρόβλημα. Αυτό γίνεται ιδιαίτερα αισθητό, πιστεύεται, στη φάση που οι επιτυχημένες νεοσύστατες επιχειρήσεις πρέπει να συνεχίσουν να αναπτύσσονται και να αυξάνουν την παραγωγή τους.[5] Οι εταιρείες τείνουν στη συνέχεια να αντλούν επιχειρηματικά κεφάλαια από τις ΗΠΑ. Ωστόσο, βλέπουμε πλέον περισσότερες ευρωπαϊκές τράπεζες και επενδυτές επιχειρηματικών κεφαλαίων να χαλαρώνουν ή να εγκαταλείπουν τα κριτήρια ESG (περιβαλλοντικά, κοινωνικά, διακυβέρνησης), ώστε τίποτα να μην μπορεί να σταθεί εμπόδιο στην επέκταση της παραγωγής όπλων. Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε μεγαλύτερο μερίδιο της χρηματοδότησης όπλων που προέρχεται από την Ευρώπη.

Δισεκατομμύρια για drones καμικάζι

Η τάση αυτή μπορεί να καταδειχθεί από την πρόσφατη προμήθεια μη επανδρωμένων αεροσκαφών από την Bundeswehr. Στα τέλη Φεβρουαρίου, η επιτροπή προϋπολογισμού της Bundestag ενέκρινε την προμήθεια μη επανδρωμένων αεροσκαφών καμικάζι και ανέθεσε συμβάσεις σε δύο γερμανικές νεοσύστατες επιχειρήσεις: την Helsing και την Stark Defence. Στην περίπτωση της Helsing, η σύμβαση αφορά το μη επανδρωμένο αεροσκάφος HX-2, ένα όπλο που απαιτεί εκτοξευτή καταπέλτη. Η σύμβαση προμήθειας που ανατέθηκε στην Stark Defence αφορά το μη επανδρωμένο αεροσκάφος Virtus, το οποίο απογειώνεται κάθετα με δική του ισχύ και μπορεί να χρησιμοποιηθεί πολλές φορές.[6] Η σύμβαση της Helsing έχει συνολικό όγκο περίπου 1,5 δισεκατομμυρίου ευρώ, ενώ η σύμβαση της Stark Defence ανέρχεται σε 2,9 δισεκατομμύρια ευρώ. Ωστόσο, και οι δύο συμβάσεις έχουν αρχικά περιοριστεί. Σε ένα πρώτο βήμα, η Helsing πρόκειται να προμηθεύσει περίπου 4.300 μη επανδρωμένα αεροσκάφη HX-2 και η Stark Defence περίπου 2.200 μη επανδρωμένα αεροσκάφη Virtus. Η τιμή που συμφωνήθηκε με κάθε ανάδοχο έχει οριστεί στα 270 εκατομμύρια ευρώ.[7] Σε επόμενο βήμα, και οι δύο εταιρείες έχουν αναλάβει την επέκταση των προμηθειών drones έως και τη συνολική τιμή του ενός δισεκατομμυρίου ευρώ για κάθε εταιρεία. Η ιδέα ενός σταδιακού ανώτατου ορίου τιμών στις συμβάσεις προμηθειών αποτελεί απάντηση στο γεγονός ότι τα drones δεν έχουν ακόμη ωριμάσει πλήρως στην ανάπτυξή τους και η κυβέρνηση πρέπει να αντιμετωπίσει τις μελλοντικές αυξήσεις τιμών που είναι συνηθισμένες στη βιομηχανία όπλων. Η πρόθεση εξακολουθεί να είναι η παραλαβή του πλήρους όγκου προμηθειών, αλλά όχι χωρίς σχολαστικούς ελέγχους ποιότητας και τιμών εκ των προτέρων.

Ανησυχίες για τους Αμερικανούς χρηματοδότες

Τόσο η Helsing όσο και η Stark Defence επιδιώκουν να τονίσουν ότι είναι Ευρωπαίοι παραγωγοί με όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ανεξαρτησία. Πέρυσι, η Stark Defence δήλωσε ότι χρησιμοποιεί μόνο εξαρτήματα από Γερμανούς προμηθευτές.[8] Η Helsing, από την πλευρά της, ειδικεύεται στην παραγωγή από «εργοστάσια ανθεκτικότητας». Πρόκειται για «εγκαταστάσεις παραγωγής υψηλής απόδοσης», όπως το θέτει η εταιρεία, «που επιτρέπουν στα έθνη-κράτη να κατασκευάζουν τοπικά και ανεξάρτητα».[9] Οι χρηματοδότες της Helsing προέρχονται κυρίως από την Ευρώπη, ενώ οι υποστηρικτές της Stark Defence περιλαμβάνουν την In-Q-Tel και την Thiel Capital. Η πρώτη είναι ο βραχίονας επιχειρηματικών κεφαλαίων της CIA, η δεύτερη είναι ένα χρηματοοικονομικό όχημα που διευθύνεται από τον Αμερικανό τεχνολογικό ολιγάρχη Peter Thiel, ο οποίος θεωρείται μέντορας του αντιπροέδρου JD Vance. Το γεγονός ότι η Stark Defence χρηματοδοτείται από ισχυρά αμερικανικά συμφέροντα προκάλεσε κάποια ανησυχία όταν η Bundeswehr ανέθεσε τη σύμβαση για το drone. Ο Γερμανός υπουργός Άμυνας Boris Pistorius επιβεβαίωσε «ρητώς» ότι είχε «επιφυλάξεις» σχετικά με την οικονομική εμπλοκή του Peter Thiel. Στη συνέχεια, η Stark Defence έπρεπε να δεσμευτεί ότι η Thiel Capital κατέχει λιγότερο από το δέκα τοις εκατό των μετοχών και, πάνω απ' όλα, δεν έχει καμία λειτουργική επιρροή στις δραστηριότητες της εταιρείας. Όλες οι εγκαταστάσεις ανάπτυξης και παραγωγής της βρίσκονται στην Ευρώπη, ανέφερε η εταιρεία, και το εποπτικό της συμβούλιο αποτελείται εξ ολοκλήρου από άτομα από την Ευρώπη.[10]

Συσσώρευση όπλων και παρακμή της εκπαίδευσης

Η λογική που δίνεται συνήθως για τις προσπάθειες προμήθειας όπλων από την ευρωπαϊκή παραγωγή όσο το δυνατόν περισσότερο είναι η Ευρώπη να ξεφύγει από την εξάρτηση από τις ΗΠΑ. Ένα δεύτερο επιχείρημα είναι ότι οι εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ που προορίζονται για επενδύσεις σε εξοπλισμούς τα επόμενα χρόνια θα πρέπει να ωφελήσουν τις γερμανικές και ευρωπαϊκές εταιρείες και όχι την αμερικανική βιομηχανία. Οι πολιτικοί θεωρούν πλέον την άνθηση των εξοπλισμών ως έναν τρόπο τόνωσης της προβληματικής οικονομίας. Ωστόσο, πολυάριθμες μελέτες έχουν διαψεύσει αυτή την άποψη. Τον Ιούνιο του περασμένου έτους, για παράδειγμα, μια μελέτη που διεξήχθη στο Πανεπιστήμιο του Μάνχαϊμ διαπίστωσε ότι οι αμυντικές δαπάνες πέτυχαν μόνο έναν λεγόμενο δημοσιονομικό πολλαπλασιαστή 0,5. Με άλλα λόγια, κάθε ευρώ που επενδύεται αυξάνει το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν κατά μόλις 50 σεντς.[11] Η αποτελεσματικότητα των επενδύσεων είναι πολύ διαφορετική στους τομείς των υποδομών ή της εκπαίδευσης, όπου μπορεί να επιτευχθεί δημοσιονομικός πολλαπλασιαστής 2 ή ακόμα και 3. Εάν ο στόχος είναι η τόνωση της οικονομίας με βιώσιμο τρόπο μακροπρόθεσμα, τότε είναι λογικό να επενδύσουμε στην εκπαίδευση. Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση ακολουθεί ακριβώς την αντίθετη πορεία. Εν τω μεταξύ, οι ειδικοί, οι εκπαιδευτικοί, οι λέκτορες πανεπιστημίων, αλλά και οι φοιτητές, διαμαρτύρονται εδώ και καιρό για συστηματική και σοβαρή υποχρηματοδότηση του εκπαιδευτικού συστήματος - μια υποχρηματοδότηση που στραγγαλίζει επίσης την οικονομία, όπως δείχνουν μελέτες όπως αυτή του Μάνχαϊμ.

        ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

[1] Οι παγκόσμιες αμυντικές δαπάνες συνεχίζουν να αυξάνονται εν μέσω γεωπολιτικής αβεβαιότητας. iiss.org 24.02.2026.

[2] Οι χώρες της ΕΕ που αναφέρονται εδώ είναι τα κράτη μέλη της ΕΕ και τα ευρωπαϊκά κράτη μέλη του ΝΑΤΟ που δεν είναι μέλη της ΕΕ, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και η Νορβηγία.

[3] Berlin auf Rang vier. Frankfurter Allgemeine Zeitung 25.02.2026.

[4] Βλέπε: Auf dem Weg in die erste Rüstungsliga (II) και Das deutsche Starlink .

[5] Παγκόσμιες αμυντικές δαπάνες. iiss.org 24.02.2026.

[6] Thomas Wiegold: Bundestag gibt Mittel für Loitering Munition frei – unter Auflagen (Neufassung, mit Wortlaut Maßgabebeschluss, und Korrektur). augengeradeaus.net 25.02.2026.

[7] Waldemar Geiger: Volle Beschaffung von Loitering Munition erst nach Preisprüfung möglich. hartpunkt.de 25.02.2026.

[8] Βλ.: Die Rüstungsregierung im Amt .

[9] Βλέπε: «Εργοστάσια ανθεκτικότητας» .

[10] Nadine Schimroszik, Frank Specht: Drohnenfirma weist Einflussnahme durch Peter Thiel zurück. handelsblatt.com 20.02.2026.

[11] Rüstung ohne Rendite: Warum der wirtschaftliche Effekt ausbleibt. uni-mannheim.de 30.06.2025.

Κώστας Αρβανίτης - Ευρωκοινοβούλιο / Ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ καταψήφισε την έκθεση για τη στεγαστική κρίση - «Η στέγη είναι δικαίωμα»

«Η πλειοψηφία ΕΛΚ, Σοσιαλιστών και Renew κατέληξε σε ένα κείμενο που αντιμετωπίζει τη στέγη ως επενδυτικό προϊόν», σημειώνει ο αντιπρόεδρος της Left, Κώστας Αρβανίτης..

    «Μετά από περισσότερο από έναν χρόνο εργασιών στην Ειδική Επιτροπή HOUS, η πλειοψηφία των ΕΛΚ, Σοσιαλιστών και Renew κατέληξε σε ένα κείμενο που αντιμετωπίζει τη στέγη ως επενδυτικό προϊόν. Ένα κείμενο που προωθεί περισσότερη απορρύθμιση ευνοεί τους μεγαλοεπενδυτές, δεν προστατεύει τους πιο ευάλωτους από τον κίνδυνο έξωσης, ενισχύει την κερδοσκοπία και την εκτίναξη των ενοικίων», τονίζει ο Κώστας Αρβανίνης.

«Η πλειοψηφία ΕΛΚ, Σοσιαλιστών και Renew κατέληξε σε ένα κείμενο που αντιμετωπίζει τη στέγη ως επενδυτικό προϊόν», σημειώνει ο αντιπρόεδρος της Left

Οι ευρωβουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ – ΠΣ και της Left, είπε, καταψηφίσαμε την έκθεση για τη στεγαστική κρίση στο ευρωπαϊκό κοινοβούλιο, στέλνοντας ξεκάθαρο μήνυμα στην Ολομέλεια ότι η στέγη είναι δικαίωμα, σημειώνει ο Κώστας Αρβανίτης.

Όπως τονίζει ο ευρωβουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ -ΠΣ και αντιπρόεδρος της Left «Μετά από περισσότερο από έναν χρόνο εργασιών στην Ειδική Επιτροπή HOUS, η πλειοψηφία των ΕΛΚ, Σοσιαλιστών και Renew κατέληξε σε ένα κείμενο που αντιμετωπίζει τη στέγη ως επενδυτικό προϊόν. Ένα κείμενο που προωθεί περισσότερη απορρύθμιση ευνοεί τους μεγαλοεπενδυτές, δεν προστατεύει τους πιο ευάλωτους από τον κίνδυνο έξωσης, ενισχύει την κερδοσκοπία και την εκτίναξη των ενοικίων».

Συνεχίζοντας ο Κώστας Αρβανίτης σημειώνει πως «Την ίδια στιγμή, η Ελλάδα αντιμετωπίζει από τις σοβαρότερες στεγαστικές κρίσεις στην Ευρώπη. Σχεδόν 3 στα 10 νοικοκυριά δαπανούν πάνω από το 40% του εισοδήματός τους για στέγαση — ποσοστό υπερτριπλάσιο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.  Η κοινωνική κατοικία στην Ευρώπη είναι περίπου 8% του συνολικού αποθέματος κατοικιών, ενώ στην Ελλάδα παραμένει κάτω από 1%».  

Και προσθέτει «Η ενεργειακή φτώχεια πλήττει σχεδόν 1 στα 5 νοικοκυριά (19,8%), πάνω από τον διπλάσιο ευρωπαϊκό μέσο όρο. Το 72% των νέων 25-34 ετών εξακολουθεί να ζει με τους γονείς του».

🔻 Σήμερα, οι ευρωβουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ και της @Left_EU διαμαρτυρηθήκαμε και καταψηφίσαμε την έκθεση για τη στεγαστική κρίση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Από την Ολομέλεια στείλαμε ένα ξεκάθαρο μήνυμα: η στέγη είναι δικαίωμα.

🏠 Μετά από περισσότερο από έναν χρόνο εργασιών στην… pic.twitter.com/vhWXYLW0HE

— Kostas Arvanitis 🔻 (@kostarvanitis) March 10, 2026

Η ΑΥΓΗ

Ήρθε η ώρα ο κόσμος να προχωρήσει χωρίς τις Ηνωμένες Πολιτείες

Αν πραγματικά εκτιμούμε αυτό το σύστημα, πρέπει τώρα να το αποδείξουμε με πόρους και όχι απλώς με ρητορική.

    Σχεδόν οκτώ δεκαετίες μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, η παγκόσμια τάξη που αναδύθηκε αρχίζει να καταρρέει. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, που κάποτε ήταν η σταθεροποιητική τους δύναμη, φαίνεται τώρα να ευθύνονται σε μεγάλο βαθμό για αυτή την αναστάτωση.

Justin Robinson *

Οι ΗΠΑ δεν θέλουν πλέον να είναι ο εγγυητής της παγκόσμιας τάξης. Ήρθε η ώρα να αναλάβουμε και οι υπόλοιποι αυτή την ευθύνη.

Στις 28 Φεβρουαρίου, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ ξεκίνησαν πόλεμο κατά του Ιράν. Οι επιθέσεις ΗΠΑ-Ισραήλ πραγματοποιήθηκαν χωρίς προηγούμενη προειδοποίηση ή έγκριση από τα Ηνωμένα Έθνη και στόχευσαν και σκότωσαν τον Ανώτατο Ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ.

Μόλις δύο μήνες νωρίτερα, οι ΗΠΑ εξαπέλυσαν μια άλλη επίθεση στη Βενεζουέλα, κατά την οποία οι ειδικές δυνάμεις τους απήγαγαν τον πρόεδρο της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο από την κατοικία του στο Καράκας και τον μετέφεραν στη Νέα Υόρκη, όπου αντιμετωπίζει ποινικές κατηγορίες σε ομοσπονδιακό δικαστήριο.

Ανάμεσα σε αυτές τις δύο βίαιες επιθέσεις, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ αποχώρησε από 66 διεθνείς οργανισμούς, συμπεριλαμβανομένων 31 οντοτήτων του ΟΗΕ, και ίδρυσε το Συμβούλιο Ειρήνης, ένα νέο θεσμό του οποίου προεδρεύει προσωπικά και το οποίο, όπως πρότεινε, θα μπορούσε να αντικαταστήσει τον ΟΗΕ.

Αυτές και άλλες εξελίξεις των τελευταίων ετών καταδεικνύουν ότι η παγκόσμια τάξη που οι ΗΠΑ βοήθησαν να εγκαθιδρυθεί το 1945 δεν εξυπηρετεί πλέον τα συμφέροντά τους.

Για οκτώ δεκαετίες, ο αμερικανικός προϋπολογισμός, η διπλωματία και η στρατιωτική ισχύς διατήρησαν αυτήν την αρχιτεκτονική. Όποιες και αν είναι οι επικρίσεις για τον τρόπο άσκησης αυτής της ισχύος, η κλίμακα της δέσμευσης ήταν αξιοσημείωτη και οι ΗΠΑ δεν ήταν υποχρεωμένες να το κάνουν αυτό. Το επέλεξαν.

Ο κόσμος του 2026 έχει ελάχιστη σχέση με το 1945. Η Ευρώπη έχει ανοικοδομηθεί. Η Κίνα έχει ανέβει. Ο Καναδάς, η Ιαπωνία, η Νότια Κορέα και πολλά κράτη του Κόλπου είναι πλούσια. Και η Βραζιλία, η Ινδονησία, η Νιγηρία, η Ινδία, το Βιετνάμ και άλλες χώρες βρίσκονται σε άνοδο.

Οι σημερινές απειλές - κλιματική αλλαγή, πανδημίες, τρομοκρατία και άλλες – ήταν σχεδόν αδιανόητες όταν συντάχθηκε ο Χάρτης των Ηνωμένων Εθνών. Δεν είναι παράλογο για τους Αμερικανούς να αναρωτιούνται γιατί θα πρέπει να συνεχίσουν να επωμίζονται ένα δυσανάλογο βάρος για ένα σύστημα που έχει σχεδιαστεί για έναν κόσμο που δεν υπάρχει πια.

Το ερώτημα είναι τι σκοπεύει να κάνει ο υπόλοιπος κόσμος. Για πολύ καιρό, η πολυμέρεια ήταν κάτι που παρείχαν οι ΗΠΑ και κατανάλωναν άλλοι. Τα ευρωπαϊκά έθνη προστατεύονταν από τις αμερικανικές εγγυήσεις ασφαλείας, ενώ παράλληλα επέκριναν την εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ. Τα αναπτυσσόμενα έθνη απαιτούσαν θεσμικές μεταρρυθμίσεις, ενώ βασίζονταν στην αμερικανική χρηματοδότηση. Μικρά κράτη όπως αυτά της Καραϊβικής επικαλούνταν το διεθνές δίκαιο ως ασπίδα μας, ενώ συνέβαλαν ελάχιστα στην επιβολή του.

Αν πραγματικά εκτιμούμε αυτό το σύστημα, πρέπει τώρα να το αποδείξουμε με πόρους και όχι απλώς με ρητορική.

Ένα ισχυρό πρώτο βήμα θα ήταν η μεταφορά της έδρας του ΟΗΕ από τη Νέα Υόρκη ως αναγνώριση της πραγματικότητας. Γιατί να παραμείνει ο παγκόσμιος οργανισμός σε ένα έθνος που αποσύρεται από τόσα πολλά από τα μέρη του και χτίζει εναλλακτικές λύσεις;

Η μετεγκατάσταση θα σηματοδοτούσε ότι η διεθνής κοινότητα σκοπεύει να διατηρήσει την πολυμέρεια ανεξάρτητα από την αμερικανική συμμετοχή και ότι είμαστε έτοιμοι να αναλάβουμε το κόστος για να το πράξουμε. Και υπάρχουν πολλές επιλογές για το πού μπορεί να εδρεύει ο ΟΗΕ. Η Γενεύη και η Βιέννη μπορούν να προσφέρουν ουδετερότητα. Το Ναϊρόμπι και το Ρίο ντε Τζανέιρο θα επικεντρώνονταν στον οργανισμό στον Παγκόσμιο Νότο.

Ένα νησιωτικό έθνος είναι επίσης μια επιλογή: Αντίγκουα και Μπαρμπούντα, Μπαρμπάντος, Τζαμάικα ή Μαυρίκιος. Μια τέτοια επιλογή θα υπογράμμιζε ότι αυτός είναι πλέον ένας θεσμός για τους ευάλωτους, όχι για τους ισχυρούς.

Αν ο κόσμος μπορεί να κινητοποιήσει τρισεκατομμύρια για πολέμους και διασώσεις, μπορεί να χρηματοδοτήσει και μια μεταφορά κεντρικών γραφείων.

Πιο ουσιαστικά, ο ΟΗΕ απαιτεί ένα νέο μοντέλο χρηματοδότησης. Οι ΗΠΑ έχουν παράσχει περίπου το 22% του τακτικού προϋπολογισμού και πολύ περισσότερο για την διατήρηση της ειρήνης. Αυτή η εξάρτηση έδωσε στην Ουάσιγκτον υπερβολική επιρροή και κατέστησε τον οργανισμό όμηρο της εσωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ.

Αν εκτιμούμε την πολυμέρεια, πρέπει να καλύψουμε το κενό. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, η Κίνα, η Ιαπωνία, τα κράτη του Κόλπου και οι αναδυόμενες οικονομίες πρέπει να συνεισφέρουν ανάλογα με το μερίδιό τους σε μια λειτουργική διεθνή τάξη. Μια διαφοροποιημένη βάση χρηματοδότησης θα διασφάλιζε την επιβίωση και θα εκδημοκρατικοποιούσε την παγκόσμια διακυβέρνηση με τρόπους που έπρεπε να γίνουν εδώ και καιρό.

Ο επείγων χαρακτήρας αυτών των μεταρρυθμίσεων υπογραμμίζεται από τις κρίσεις που εκτυλίσσονται τώρα. Οι επιθέσεις κατά του Ιράν διακινδυνεύουν μια ευρύτερη περιφερειακή πυρκαγιά που θα μπορούσε να προσελκύσει τα κράτη του Κόλπου, να διαταράξει τον παγκόσμιο ενεργειακό εφοδιασμό και να βυθίσει τις εύθραυστες οικονομίες σε ύφεση. Η απαγωγή του προέδρου της Βενεζουέλας έχει αποσταθεροποιήσει τη Λατινική Αμερική και έχει δημιουργήσει προηγούμενο ότι κανένας κυρίαρχος ηγέτης δεν είναι εκτός της εμβέλειας μονομερούς βίας.

Εν τω μεταξύ, οι πόλεμοι στη Γάζα και το Σουδάν συνεχίζονται, η ανατολική Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό παραμένει βυθισμένη σε συγκρούσεις και εκατομμύρια εκτοπισμένοι άνθρωποι πιέζουν τις δυνατότητες των γειτονικών κρατών. Σε κάθε περίπτωση, το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ έχει αποδειχθεί ανίκανο ή απρόθυμο να δράσει, παραλυμένο από την ίδια τη δομή του βέτο που ευνοεί τους ισχυρούς έναντι των ευάλωτων.

Ένας μετατοπισμένος και αναζωογονημένος ΟΗΕ, με ευρεία χρηματοδότηση και χωρίς πλέον να εξαρτάται από έναν μόνο προστάτη, δεν θα έλυνε αυτές τις κρίσεις από τη μια μέρα στην άλλη. Θα μπορούσε όμως να ενεργήσει με μεγαλύτερη νομιμότητα και λιγότερο επιλεκτική ηθική.

Θα μπορούσε να εγκρίνει ανθρωπιστικούς διαδρόμους χωρίς φόβο ότι τα γεωπολιτικά συμφέροντα ενός μέλους θα εμποδίσουν τη δράση. Θα μπορούσε να συγκαλέσει έκτακτες συνεδριάσεις για τη σταθεροποίηση των τιμών ενέργειας, να συντονίσει την ελάφρυνση του χρέους για έθνη που έχουν φτάσει στα πρόθυρα των κρίσεων στις τιμές των βασικών προϊόντων που προκαλούνται από συγκρούσεις και να αναπτύξει ειρηνευτικές αποστολές που δεν εξαρτώνται από την δημοσιονομική πολιτική μιας χώρας. Το θέμα δεν είναι ότι ένας μεταρρυθμισμένος ΟΗΕ θα ήταν τέλειος. Είναι ότι ο τωρινός ΟΗΕ είναι δομικά ανίκανος να ανταποκριθεί στις ίδιες τις έκτακτες ανάγκες που απαιτούν συλλογική δράση.

Κάθε μήνας αδράνειας διευρύνει το χάσμα μεταξύ αυτών που υπόσχεται ο θεσμός και αυτών που προσφέρει, διαβρώνοντας την πίστη των πιο ευάλωτων εθνών ότι η πολυμέρεια αξίζει να υπερασπιστεί κανείς.

Η αρχιτεκτονική του κλίματος απαιτεί επίσης ιδιαίτερα επείγουσα δράση. Η αμερικανική αποχώρηση από τη Σύμβαση-Πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή απειλεί το Πράσινο Ταμείο για το Κλίμα, το Ταμείο Προσαρμογής και τους μηχανισμούς Απώλειας και Ζημιάς. Για τα Μικρά Νησιωτικά Αναπτυσσόμενα Κράτη και άλλες χώρες που είναι ευάλωτες στην κλιματική αλλαγή, αυτά είναι σανίδες σωτηρίας, όχι αφαιρέσεις.

Το περιθώριο για την οικοδόμηση χρηματοδότησης για το κλίμα ανεξάρτητα από τη συμμετοχή των ΗΠΑ είναι στενό, αλλά υπάρχει. Η Ευρώπη πρέπει να επιδείξει την ηγετική της θέση στην κλιματική αλλαγή με πόρους. Η Κίνα, η χώρα με τις μεγαλύτερες εκπομπές ρύπων στον κόσμο, έχει την ικανότητα να γίνει σημαντικός παράγοντας συνεισφοράς εάν επιθυμεί να διεκδικήσει ηθική ηγεσία.

Για την Καραϊβική, αυτός ο μετασχηματισμός απαιτεί τόσο ταπεινότητα όσο και φιλοδοξία. Ταπεινότητα επειδή εδώ και καιρό βασιζόμαστε σε πλαίσια για τα οποία κάναμε ελάχιστα για να χρηματοδοτήσουμε. Φιλοδοξία επειδή έχουμε 14 ψήφους στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, ηθική αυθεντία από την πρώτη γραμμή της κλιματικής αλλαγής και μια παράδοση να υπερβαίνουμε το όριο των δυνατοτήτων μας.

Η Κοινότητα της Καραϊβικής (CARICOM) θα πρέπει να προτείνει ψήφισμα σχετικά με τη μετεγκατάσταση των κεντρικών γραφείων και τη μεταρρύθμιση της χρηματοδότησης, να συγκαλέσει κράτη με παρόμοια νοοτροπία και να ενισχύσει το Δικαστήριο της Καραϊβικής ως περιφερειακό σημείο αναφοράς όταν οι παγκόσμιοι μηχανισμοί αποτυγχάνουν. Τα μπλοκ που εκπροσωπούν τα αναπτυσσόμενα κράτη μικρών νησιών, την Αφρική και άλλα μέρη του αναπτυσσόμενου κόσμου έχουν τον αριθμό των μελών για να αναδιαμορφώσουν τη διακυβέρνηση εάν ενεργήσουν από κοινού.

Οι ΗΠΑ παραμένουν η μεγαλύτερη οικονομία στον κόσμο, η ισχυρότερη στρατιωτική του δύναμη και έδρα πολλών από τα ιδρύματα, τα πανεπιστήμια, τις εταιρείες και τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών που προωθούν την παγκόσμια πρόοδο. Οι Αμερικανοί που πιστεύουν στην πολυμέρεια παραμένουν πολυάριθμοι και έχουν επιρροή. Η πόρτα για ανανεωμένη αμερικανική δέσμευση θα πρέπει να παραμένει πάντα ανοιχτή.

Αλλά ο υπόλοιπος κόσμος δεν μπορεί να περιμένει επ' αόριστον την επίλυση της εσωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ. Πρέπει να οικοδομήσουμε θεσμούς αρκετά ανθεκτικούς ώστε να λειτουργούν με ή χωρίς την αμερικανική συμμετοχή.

Το 1945, μια Αμερική, κουρασμένη από τον πόλεμο και γενναιόδωρη, επέλεξε να χτίσει αντί να υποχωρήσει, και αυτή η επιλογή διαμόρφωσε τον κόσμο που κληρονομήσαμε. Το 2026, μια διαφορετική Αμερική έκανε μια διαφορετική επιλογή. Θα πρέπει να την αποδεχτούμε χωρίς μνησικακία και να την αναγνωρίσουμε για αυτό που είναι, μια πρόσκληση να αναλάβουμε επιτέλους την ευθύνη της διεθνούς τάξης που ισχυριζόμαστε ότι εκτιμούμε.

πηγή: Al Jazeera

______________________________

* Ο Τζάστιν Ρόμπινσον  Αντιπρύτανης του Πανεπιστημίου των Δυτικών Ινδιών

Ο καθηγητής C Justin Robinson είναι Αντιπρύτανης και Διευθυντής της Πανεπιστημιούπολης Five Islands του Πανεπιστημίου των Δυτικών Ινδιών στην Αντίγκουα και Μπαρμπούντα.

Πόλεμος ΗΠΑ-Ισραήλ στο Ιράν / Οι ανθρώπινες απώλειες του Δεκαήμερου Πολέμου

Τελευταίος απολογισμός νεκρών: Πόσοι άνθρωποι έχουν σκοτωθεί στον 1ήμερο πόλεμο ΗΠΑ-Ισραήλ στο Ιράν.

    Δεκάδες άνθρωποι έχουν σκοτωθεί σε όλη τη Μέση Ανατολή από τότε που οι ΗΠΑ και το Ισραήλ επιτέθηκαν στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, με τα κράτη του Κόλπου που φιλοξενούν αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις και προσωπικό, καθώς και ο Λίβανος, να εμπλέκονται γρήγορα στη σύγκρουση.

Οι αριθμοί των νεκρών όπως τους έχει ανακοινώσει κάθε μία χώρα μέχρι και σήμερα. Το Ιράν έχει τα περισσότερα θύματα.

Εκατοντάδες άνθρωποι έχουν σκοτωθεί κυρίως στο Ιράν και στον Λίβανο, αλλά και στις χώρες του Κόλπου που φιλοξενούν αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις και στρατιωτικό προσωπικό και έχουν εμπλακεί στις εχθροπραξίες του πολέμου που ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου με την επίθεση των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιραν.

Ακολουθούν οι αριθμοί των νεκρών όπως τους έχει ανακοινώσει κάθε μία χώρα μέχρι σήμερα, 10 Μαρτίου, χωρίς να είναι δυνατόν να επιβεβαιωθούν

ΙΡΑΝ - Τουλάχιστον 1.230 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί, ανάμεσά τους 175 μαθήτριες από πλήγμα πυραύλου κατά σχολείου στην πόλη Μινάμπ κατά την πρώτη ημέρα του πολέμου, σύμφωνα με την ιρανική ερυθρά Ημισέληνο. Δεν είναι σαφές αν στον απολογισμό περιλαμβάνονται οι απώλειες μεταξύ των μελών του σώματος των Φρουρών της Επανάστασης.

Ο ιρανικός στρατός ανακοίνωσε ότι τουλάχιστον 104 ναυτικοί σκοτώθηκαν κατά τον τορπιλισμό ιρανικού πολεμικού πλοίου από αμερικανικό υποβρύχιο ανοικτά της Σρι Λάνκα την προηγούμενη εβδομάδα. Αυτοί οι θάνατοι δεν  περιλαμβάνονται στον απολογισμό που δημοσίευσε η Ερυθρά Ημισέληνος.

ΛΙΒΑΝΟΣ - Τουλάχιστον 486 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί από τις ισραηλινές επιθέσεις, σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας του Λιβάνου.

ΙΡΑΚ - Τουλάχιστον 15 άνθρωποι σκοτώθηκαν, σύμφωνα με την ιρακινή αστυνομία και πηγές των υπηρεσιών υγείας. Ενας διοικητής της Ισλαμικής Αντίστασης στο Ιράκ, οργάνωσης ομπρέλας που περιλαμβάνει όλες τις ένοπλες φιλοϊρανικές οργανώσεις, σκοτώθηκε σε αεροπορικό πλήγμα κατά του οχήματος στο οποίο επέβαινε στις 5 Μαρτίου, σύμφωνα με αστυνομικές πηγές.

ΙΣΡΑΗΛ - Ο ισραηλινός στρατός ανακοίνωσε ότι δύο στρατιώτες έχουν σκοτωθεί στον νότιο Λίβανο από την επανάληψη των συγκρούσεων με την Χεζμπολάχ την περασμένη εβδομάδα, όταν η ένοπλη οργάνωση επετέθη κατά του Ισραήλ σε ένδειξη υποστήριξης προς το Ιράν.

Ενδεκα πολίτες έχουν σκοτωθεί ανάμεσά τους εννέα άνθρωποι από ιρανική πυραυλική επίθεση στην πόλη Μπέιτ Σεμές κοντά στην Ιερουσαλήμ την 1η Μαρτίου, σύμφωνα με την υπηρεσία Magen David Adom.

ΗΝΩΜΕΝΕΣ ΠΟΛΙΤΕΙΕΣ - Επτά αμερικανοί στρατιώτες σκοτώθηκαν εν υπηρεσία κατά τις επιχειρήσεις κατά του Ιράν, ανακοίνωσε ο αμερικανικός στρατός.

ΣΥΡΙΑ - Τέσσερις άνθρωποι σκοτώθηκαν όταν ιρανικός πύραυλος έπληξε κτίριο στην πόλη Σουέιντα της νότιας Συρίας στις 28 Φεβρουαρίου, μετέδωσε το πρακτορείο SANA.

ΗΝΩΜΕΝΑ ΑΡΑΒΙΚΑ ΕΜΙΡΑΤΑ - Τέσσερις άνθρωποι σκοτώθηκαν από τις ιρανικές επιθέσεις, σύμφωνα με το υπουργείο Αμυνας των ΗΑΕ.

ΣΑΟΥΔΙΚΗ ΑΡΑΒΙΑ - Δύο άνθρωποι σκοτώθηκαν όταν βλήμα έπεσε σε κατοικημένη περιοχή της πόλης Αλ-Χαρζ, νοτιοανατολικά του Ριαντ.

ΜΠΑΧΡΕΪΝ - Δύο άνθρωποι σκοτώθηκαν σε δύο χωριστές ιρανικές επιθέσεις, η τελευταία από τις οποίες έπληξε κτίριο κατοικιών στην πρωτεύουσα Μανάμα, σύμφωνα με το υπουργείο Εσωτερικών.

ΚΟΥΒΕΪΤ - Δύο άνθρωποι, ανάμεσά τους ένα παιδί, σκοτώθηκαν κατά τις ιρανικές επιθέσεις κατά της χώρας, σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας. Δύο υπάλληλοι του υπουργείου Εσωτερικών και δύο στρατιώτες σκοτώθηκαν επίσης εν ώρα υπηρεσίας, ανακοίνωσε ο στρατός.

ΟΜΑΝ - Ένας άνθρωπος σκοτώθηκε όταν βλήμα χτύπησε το υπό σημαία νήσων Μάρσαλ τάνκερ MKD VYOM ανοικτά του Μασκάτ.

ΚΙΝΑ / Γουάνγκ Γι: «O πόλεμος στη Μέση Ανατολή δεν θα έπρεπε να συμβεί»

Ο Κινέζος ΥΠΕΞ, Γουάνγκ Γι, επανέλαβε ότι οι σχέσεις του Πεκίνου με τη Μόσχα παραμένουν ακλόνητες, επισημαίνοντας τη στρατηγική σημασία της συνεργασίας των δύο χωρών.

Ο Κινέζος ΥΠΕΞ, Γουάνγκ Γι

    «Η Μέση Ανατολή έχει παραδοθεί στις φλόγες. Αυτός είναι ένας πόλεμος που δεν θα έπρεπε ποτέ να συμβεί. Είναι ένας πόλεμος που δεν ωφελεί κανέναν», ανέφερε ο κινέζος υπουργός Εξωτερικών, Γουάνγκ Γι, σε συνέντευξη Τύπου στο Πεκίνο. «Ο νόμος της ζούγκλας δεν πρέπει να επιστρέψει και να επικρατήσει στον κόσμο», πρόσθεσε χαρακτηριστικά.

Ο Κινέζος ΥΠΕΞ, Γουάνγκ Γι, τόνισε ότι ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή «δεν θα έπρεπε να συμβεί» και ζήτησε να αποφευχθεί ο νόμος της ζούγκλας. Τόνισε επίσης τη σημασία βελτίωσης των σχέσεων Κίνας-ΗΠΑ με αφορμή πιθανή επίσκεψη Τραμπ.

Οπόλεμος στη Μέση Ανατολή «δεν θα έπρεπε ποτέ να συμβεί», δήλωσε ο επικεφαλής της κινεζικής διπλωματίας Γουάνγκ Γι, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για ειρήνη και σταθερότητα στην περιοχή.

«Η Μέση Ανατολή έχει παραδοθεί στις φλόγες. Αυτός είναι ένας πόλεμος που δεν θα έπρεπε ποτέ να συμβεί. Είναι ένας πόλεμος που δεν ωφελεί κανέναν», ανέφερε ο κινέζος υπουργός Εξωτερικών σε συνέντευξη Τύπου στο Πεκίνο. «Ο νόμος της ζούγκλας δεν πρέπει να επιστρέψει και να επικρατήσει στον κόσμο», πρόσθεσε χαρακτηριστικά.

Ο ΥΠΕΞ της Κίνας σημείωσε ακόμη ότι το Πεκίνο και οι Ηνωμένες Πολιτείες οφείλουν να καταβάλουν κοινές προσπάθειες για να γεφυρώσουν τις διαφορές τους, ενόψει της αναμενόμενης επίσκεψης του αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ στο Πεκίνο τον Απρίλιο. Αν και δεν επιβεβαίωσε την επίσκεψη, ο Γουάνγκ Γι τόνισε πως το 2026 αποτελεί μια «σημαντική χρονιά» για τις σινοαμερικανικές σχέσεις.

Παράλληλα, επανέλαβε ότι οι σχέσεις του Πεκίνου με τη Μόσχα παραμένουν ακλόνητες, επισημαίνοντας τη στρατηγική σημασία της συνεργασίας των δύο χωρών

Ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ διορίστηκε νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν καθώς κλιμακώνεται ο περιφερειακός πόλεμος

 Ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ διορίστηκε τρίτος ανώτατος ηγέτης του Ιράν από τη Συνέλευση Εμπειρογνωμόνων τη Δευτέρα.'

    Το Ιράν διόρισε τη Δευτέρα τον Μοτζτάμπα Χαμενεΐ για να διαδεχθεί τον πατέρα του Αλί Χαμενεΐ ως ανώτατο ηγέτη , σηματοδοτώντας ότι οι σκληροπυρηνικοί παραμένουν σταθερά στην εξουσία, ενώ ο πόλεμος ΗΠΑ-Ισραήλ με το Ιράν, που διήρκεσε μια εβδομάδα, οδήγησε τις τιμές του πετρελαίου σε άνοδο και τις ασιατικές χρηματιστηριακές αγορές σε κατακόρυφη πτώση.

Η Συνέλευση Εμπειρογνωμόνων του Ιράν διόρισε τον Μοτζτάμπα Χαμενεΐ ως τον τρίτο ανώτατο ηγέτη της χώρας, μετά τον θάνατο του πατέρα του σε ισραηλινή επιδρομή. Οι τιμές του πετρελαίου έχουν εκτοξευθεί πάνω από τα 100 δολάρια ΗΠΑ το βαρέλι καθώς η σύγκρουση διευρύνεται σε όλη τη Μέση Ανατολή.

Η Συνέλευση Εμπειρογνωμόνων του Ιράν διόρισε τον Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, τον 56χρονο γιο του εκλιπόντος Ανώτατου Ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, ως τον τρίτο ανώτατο ηγέτη της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Η ανακοίνωση έγινε λίγο μετά τα μεσάνυχτα ώρα Τεχεράνης τη Δευτέρα.

«Με αποφασιστική ψήφο, η Συνέλευση των Εμπειρογνωμόνων διόρισε τον Αγιατολάχ Σεγέντ Μοτζτάμπα Χοσεΐνι Χαμενεΐ ως τον τρίτο Ηγέτη του ιερού συστήματος της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν», ανέφερε η Συνέλευση σε ανακοίνωσή της .
Ο διορισμός έρχεται μετά τον θάνατο του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ στις 28 Φεβρουαρίου, κατά τη διάρκεια της εναρκτήριας ομοβροντίας της συνεχιζόμενης σύγκρουσης μεταξύ του Ιράν και ενός αμερικανο-ισραηλινού στρατιωτικού συνασπισμού. Ο νεότερος Χαμενεΐ, ένας μυστικοπαθής κληρικός, θεωρούνταν εδώ και καιρό υποψήφιος για τη θέση, ακόμη και πριν από τον θάνατο του πατέρα του.

Ως ανώτατος ηγέτης, ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ αναλαμβάνει την τελική εξουσία σε όλα τα κρατικά ζητήματα, συμπεριλαμβανομένης της διοίκησης των ενόπλων δυνάμεων του Ιράν και οποιωνδήποτε αποφάσεων σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας.

The moment Mojtaba Khamenei was announced the new supreme leader of Iran pic.twitter.com/EkGSrjeLKT

— Hadi (@HadiNasrallah) March 8, 2026

Ιστορικό του διορισμού

Ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ δεν είχε εμφανιστεί ή ακουστεί δημόσια από την έναρξη του πολέμου. Δεν είχε ποτέ κατέχει αιρετή ή επίσημα διορισμένη κυβερνητική θέση, ωστόσο διατηρεί στενούς δεσμούς με το παραστρατιωτικό Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) του Ιράν, το οποίο διεξάγει επιθέσεις με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη εναντίον του Ισραήλ και των αραβικών κρατών του Κόλπου από τότε που κλιμακώθηκε η σύγκρουση.

Υπήρξε διαφωνία σχετικά με την επιλογή του μεταξύ ορισμένων πολιτικών προσωπικοτήτων στο Ιράν, οι οποίοι επέκριναν την έννοια της κληρονομικής διαδοχής στον ρόλο του ανώτατου ηγέτη, παρομοιάζοντάς την με τη δυναστική διακυβέρνηση του Σάχη που ανατράπηκε κατά την Ισλαμική Επανάσταση του 1979.

Παρ' όλα αυτά, ανώτεροι κληρικοί εντός της Συνέλευσης Εμπειρογνωμόνων προχώρησαν στην ψηφοφορία. Ο ανώτατος αξιωματούχος ασφαλείας του Ιράν, Αλί Λαριτζανί, μιλώντας στην ιρανική κρατική τηλεόραση μετά την ανακοίνωση, επαίνεσε τη Συνέλευση για τη «θαρραλέα» σύγκλησή της παρά τις συνεχιζόμενες αεροπορικές επιδρομές στην Τεχεράνη.

Ο Λαριτζανί δήλωσε ότι ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ είχε εκπαιδευτεί από τον πατέρα του και «μπορεί να χειριστεί αυτή την κατάσταση», καλώντας το έθνος να ενωθεί πίσω από τον νέο ηγέτη.

Ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ πιστεύεται ότι έχει ακόμη πιο σκληρές απόψεις από αυτές του εκλιπόντος πατέρα του. Οι αναλυτές σημειώνουν ότι, ενώ οι βασικές πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν έχουν υποστεί σημαντικές ζημιές από τις αμερικανικές επιδρομές, η χώρα εξακολουθεί να διατηρεί ουράνιο υψηλού εμπλουτισμού σε επίπεδα ένα τεχνικό βήμα κάτω από την ποιότητα για όπλα.

Σε αντίθεση με τον πατέρα του, ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ θα μπορούσε να επιλέξει να επιδιώξει την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων. Τόσο το Ισραήλ όσο και οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν εκδώσει προειδοποιήσεις σχετικά με αυτό το ενδεχόμενο.

Διεθνής αντίδραση

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ εξέφρασε την έντονη αντίθεσή του στον διορισμό. Την Κυριακή, ο Τραμπ δήλωσε στο ABC News ότι η Ουάσινγκτον θα πρέπει να έχει λόγο στο ποιος θα ηγηθεί του Ιράν.

«Αν δεν λάβει την έγκρισή μας, δεν θα αντέξει για πολύ», είπε ο Τραμπ. Στη συνέχεια πρόσθεσε ότι ο τερματισμός του πολέμου θα ήταν μια «κοινή» απόφαση που θα ληφθεί από κοινού με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου, λέγοντας στους Times of Israel: «Θα δούμε τι θα συμβεί».

Το Ισραήλ, πριν από την ανακοίνωση, είχε απειλήσει να στοχοποιήσει όποιον εκλεγόταν ως ο νέος ανώτατος ηγέτης.

Το IRGC εξέδωσε δήλωση δηλώνοντας την ετοιμότητά του να υπηρετήσει υπό τον Μοτζτάμπα Χαμενεΐ. Η λιβανέζικη ένοπλη οργάνωση Χεζμπολάχ, η οποία υποστηρίζεται από την Τεχεράνη, εξέφρασε επίσης την υποστήριξή της για τον διορισμό.

Οι τιμές του πετρελαίου ξεπέρασαν τα 100 δολάρια το βαρέλι

Η κλιμακούμενη σύγκρουση έχει προκαλέσει σοκ στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας. Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης αργού πετρελαίου των ΗΠΑ αυξήθηκαν κατά περισσότερο από 20% στις πρώτες συναλλαγές της Δευτέρας, φτάνοντας στο υψηλότερο επίπεδο από τον Ιούλιο του 2022. Το αργό πετρέλαιο Brent αυξήθηκε κατά 17% στα 108,73 δολάρια ΗΠΑ το βαρέλι, έχοντας ήδη αυξηθεί κατά 28% την προηγούμενη εβδομάδα.

Οι προμήθειες φυσικού αερίου έχουν επίσης μειωθεί μετά την αναστολή της παραγωγής από το Κατάρ. Το δολάριο αυξήθηκε απότομα έναντι του ευρώ και του γιεν, ενώ τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης μετοχών στην Ασία μειώθηκαν εν μέσω φόβων για την αύξηση του κόστους διαβίωσης.

Σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ο Τραμπ δήλωσε ότι οι τιμές του πετρελαίου «θα μειωθούν ραγδαία όταν τελειώσει η καταστροφή της πυρηνικής απειλής του Ιράν», περιγράφοντας την αύξηση των τιμών ως «ένα πολύ μικρό τίμημα που πρέπει να πληρώσουν οι ΗΠΑ και ο κόσμος, η ασφάλεια και η ειρήνη».

.

Επιθέσεις σε υποδομές πετρελαίου και νερού

Την Κυριακή, ισραηλινές επιδρομές σε εγκαταστάσεις αποθήκευσης πετρελαίου στην Τεχεράνη φώτισαν τον νυχτερινό ουρανό με πορτοκαλί φλόγες, ενώ πυκνός μαύρος καπνός αναφέρθηκε από τους κατοίκους πάνω από την πρωτεύουσα. Ο εκπρόσωπος του ισραηλινού στρατού, αντισυνταγματάρχης Ναντάβ Σοσάνι, δήλωσε στους δημοσιογράφους ότι οι αποθήκες χρησιμοποιήθηκαν για την τροφοδότηση της πολεμικής προσπάθειας του Ιράν, συμπεριλαμβανομένης της παραγωγής ή αποθήκευσης προωθητικού για βαλλιστικούς πυραύλους.

«Είναι ένας νόμιμος στρατιωτικός στόχος», είπε ο Σοσάνι.

Ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών του Ιράν, Εσμαΐλ Μπαγκάεϊ, καταδίκασε τις μεγάλης κλίμακας επιθέσεις, χαρακτηρίζοντάς τες ως σηματοδότες μιας «επικίνδυνης νέας φάσης» στη σύγκρουση και χαρακτηρίζοντάς τες ως έγκλημα πολέμου.

Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, δήλωσε ότι η κυβέρνησή του θα συνεχίσει την επίθεση και θα χτυπήσει τους ηγέτες του Ιράν «χωρίς έλεος», προσθέτοντας: «Έχουμε ένα οργανωμένο σχέδιο με πολλές εκπλήξεις για να αποσταθεροποιήσουμε το καθεστώς και να επιτρέψουμε την αλλαγή».

Επιθέσεις έπληξαν επίσης υποδομές ύδρευσης. Το Μπαχρέιν κατηγόρησε το Ιράν ότι στοχοποίησε αδιακρίτως πολιτικές εγκαταστάσεις, συμπεριλαμβανομένης μιας μονάδας αφαλάτωσης, αν και η αρμόδια αρχή ηλεκτρισμού και ύδρευσης δήλωσε ότι οι προμήθειες παρέμειναν σε λειτουργία.

Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, δήλωσε ότι μια αεροπορική επιδρομή των ΗΠΑ προκάλεσε ζημιές σε μια μονάδα αφαλάτωσης στο νησί Κεσμ στο Στενό του Ορμούζ, διακόπτοντας την παροχή νερού σε 30 χωριά. Ο εκπρόσωπος της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ, Πλοίαρχος του Ναυτικού, Τιμ Χόκινς, απάντησε ότι «οι αμερικανικές δυνάμεις δεν στοχεύουν αμάχους — τελεία και παύλα».

Η Ιρανική Εταιρεία Ερυθράς Ημισελήνου προειδοποίησε τους κατοίκους της Τεχεράνης να είναι προσεκτικοί από την τοξική ατμοσφαιρική ρύπανση και τον κίνδυνο όξινης βροχής μετά τις επιθέσεις στις αποθήκες πετρελαίου. Ανέφερε επίσης ότι περίπου 10.000 αστικές κατασκευές είχαν υποστεί ζημιές σε όλη τη χώρα, συμπεριλαμβανομένων κατοικιών, σχολείων και σχεδόν τριάντα δωδεκάδων εγκαταστάσεων υγείας.

Περιφερειακή κλιμάκωση και διπλωματικές αποσύρσεις

Το υπουργείο Άμυνας της Σαουδικής Αραβίας ανέφερε την Κυριακή ότι αναχαίτισε ένα μη επανδρωμένο αεροσκάφος που στόχευε τη Διπλωματική Συνοικία του Ριάντ, όπου φιλοξενούνται οι περισσότερες ξένες αποστολές, συμπεριλαμβανομένης της αμερικανικής πρεσβείας. Το βασίλειο προειδοποίησε το Ιράν ότι θα είναι ο «μεγαλύτερος ηττημένος» εάν συνεχίσει να επιτίθεται σε αραβικά κράτη.

Η Σαουδική Αραβία απέρριψε τα σχόλια του Ιρανού προέδρου Μασούντ Πεζεσκιάν, ο οποίος ισχυρίστηκε ότι το Ιράν είχε σταματήσει τις επιθέσεις του σε αραβικά κράτη του Κόλπου.

«Το βασίλειο επιβεβαιώνει ότι η ιρανική πλευρά δεν έχει εφαρμόσει αυτή τη δήλωση στην πράξη, ούτε κατά τη διάρκεια της ομιλίας του Ιρανού προέδρου ούτε μετά», δήλωσε το υπουργείο Εξωτερικών της Σαουδικής Αραβίας.

Ο επικεφαλής του Αραβικού Συνδέσμου καταδίκασε επίσης την «απερίσκεπτη πολιτική» του Ιράν να επιτίθεται σε γειτονικά κράτη, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που φιλοξενούν αμερικανικές δυνάμεις.

Το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ διέταξε τους μη επείγοντες κυβερνητικούς υπαλλήλους και τα μέλη των οικογενειών τους να εγκαταλείψουν τη Σαουδική Αραβία, επικαλούμενο κινδύνους για την ασφάλεια. Οκτώ άλλες διπλωματικές αποστολές έχουν εκδώσει παρόμοιες εντολές: το Μπαχρέιν, το Ιράκ, η Ιορδανία, το Κουβέιτ, ο Λίβανος, το Κατάρ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το προξενείο των ΗΠΑ στο Καράτσι του Πακιστάν.

Το Ισραήλ ανακοίνωσε επίσης τη δολοφονία του Αμπολκασέμ Μπαμπαγιάν, του πρόσφατα διορισμένου επικεφαλής του στρατιωτικού γραφείου του ανώτατου ηγέτη, σε αεροπορική επιδρομή το Σάββατο.

Απώλειες και εκτοπισμοί

Ο πόλεμος έχει σκοτώσει τουλάχιστον 1.230 ανθρώπους στο Ιράν, τουλάχιστον 397 στον Λίβανο και τουλάχιστον 11 στο Ισραήλ, σύμφωνα με αξιωματούχους. Ο πρεσβευτής του Ιράν στον ΟΗΕ ανέφερε έναν αριθμό τουλάχιστον 1.332 θανάτων Ιρανών αμάχων, ενώ χιλιάδες άλλοι έχουν τραυματιστεί.

Επτά Αμερικανοί στρατιωτικοί σκοτώθηκαν. Ο αμερικανικός στρατός επιβεβαίωσε τη Δευτέρα ότι ένας έβδομος στρατιώτης πέθανε από τραύματα που υπέστη κατά την αρχική αντεπίθεση του Ιράν πριν από μια εβδομάδα.

Το Ισραήλ ανέφερε τον πρώτο θάνατο στρατιώτη του την Κυριακή, λέγοντας ότι δύο στρατιώτες σκοτώθηκαν στο νότιο Λίβανο, όπου ο στρατός του συμμετέχει σε μάχες με τη Χεζμπολάχ.

Ο Λίβανος ανέφερε ότι περισσότεροι από 517.000 άνθρωποι είχαν εκτοπιστεί σε μια εβδομάδα μαχών μεταξύ Ισραήλ και Χεζμπολάχ, αν και αξιωματούχοι σημείωσαν ότι ο πραγματικός αριθμός είναι πιθανώς υψηλότερος, καθώς ο αριθμός αντικατοπτρίζει μόνο όσους εγγράφηκαν μέσω της διαδικτυακής πύλης της κυβέρνησης.

Στη Βηρυτό, οι εκτοπισμένες οικογένειες συνωστίζονταν σε σχολεία, κοιμόντουσαν σε αυτοκίνητα ή κατέφευγαν σε ανοιχτές περιοχές κοντά στη Μεσόγειο Θάλασσα, όπου κάποιοι έκαιγαν καυσόξυλα για να ζεσταθούν.

Η ανανεωμένη επίθεση του Ισραήλ στον Λίβανο ξεκίνησε μετά την εκτόξευση πυραύλων από τη Χεζμπολάχ προς το βόρειο Ισραήλ κατά τις πρώτες ημέρες του πολέμου με το Ιράν.

Διεθνήε τύπος

Αλέξης Τσίπρας από την Κοζάνη: «Οι 4 προτάσεις του Ινστιτούτου Αλέξης Τσίπρας “ενεργειακή ασπίδα” της Ελλάδα»

«Η επίθεση του Ισραήλ και των Ηνωμένων Πολιτειών είναι παράνομη και παραβιάζει τις αρχές του διεθνούς δικαίου» είπε ο Αλέξης Τσίπρας..

    Η Ελλάδα χρειάζεται ασπίδα απέναντι στην ακρίβεια και την ενεργειακή κρίση είπε ο Αλέξης Τσίπρας. Στο πλαίσιο αυτό, κατέθεσε 4 προτάσεις ώστε να υπάρξει “ενεργειακή ασπίδα” για την Ελλάδα. Άσκησε επίσης σφοδρή κριτική στην κυβέρνηση για τις αντικοινωνικές της πολιτικές και μίλησε για ριζική αλλαγή της ΔΕΗ θυμίζοντας ότι η δική του κυβέρνηση «δεν αύξησε ούτε ένα ευρώ την τιμή του ρεύματος»

 

Τέσσερις προτάσεις για «ενεργειακή ασπίδα» στην Ελλάδα και ενεργειακή δημοκρατία

Να μην μείνουμε με σταυρωμένα χέρια στις καταστροφικές πολιτικές Μητσοτάκη ήταν το μήνυμα που έστειλε από την Κοζάνη, ο Αλέξης Τσίπρας στην ομιλία του κατά την παρουσίαση του βιβλίου του «Ιθάκη». Μίλησε για την ανάγκη «να ονειρευτούμε, να σχεδιάσουμε και να ενωθούμε για μια άλλη Ελλάδα» τονίζοντας ότι «δεν είναι φυσικό φαινόμενο ο πόλεμος, η φτώχεια και η κερδοσκοπία» και κλείνοντας ευχήθηκε «να ανταμώσουμε σύντομα στα νέα μας ταξίδια».

Αναφερόμενος στο πόλεμο είπε ότι σηματοδοτεί μια νέα εποχή γενικευμένης αστάθειας και επέκρινε όσους τον υποστηρίζουν ειδικά τους ακροδεξιούς εντός και εκτός κυβέρνησης. Ο πρώην πρωθυπουργός κατέκρινε την εξωτερική πολιτική της κυβέρνησης και αναφέρθηκε στις γεωπολιτικές εξελίξεις και εστίασε στην ανάγκη να υπάρξει ένας νέος πατριωτισμός, ηθικό και πατριωτικό ως προς την Πολιτεία που θέλουμε και διεκδικητικό και βασισμένο στο Διεθνές Δίκαιο ως προς τα εθνικά συμφέροντα.

Ο Αλέξης Τσίπρας στην Κοζάνη συζήτησε, όπως είπε με νέους ανθρώπους, ελεύθερους επαγγελματίες και άνεργους και διαπίστωσε όπως είπε ένα "έλλειμα ελπίδας" και φόβο. Αυτό όπως πρόσθεσε είναι που "πρέπει να νικήσουμε". Αν έχουμε ένα χρέος είναι να συγκρουστούμε με το φόβο και αυτό το έλλειμα ελπίδας πρόσθεσε. Κατηγόρησε επίσης την κυβέρνηση για ρουσφετολογική πολιτική στη Μακεδονία και έλλειψη πολιτικής βούλησης για μεγάλες αλλαγές.

Η επίθεση των ΗΠΑ-Ισραήλ παραβιάζει το Διεθνές Δίκαιο

«Η επίθεση του Ισραήλ και των Ηνωμένων Πολιτειών είναι παράνομη και παραβιάζει τις αρχές του διεθνούς δικαίου» είπε ο Αλέξης Τσίπρας και κατηγόρησε τον Κ. Μητσοτάκη που δεν μπορεί καν να το ψελλίσει αυτό, σε αντίθεση με τον Πρωθυπουργό της Ισπανίας και τον Γάλλο Πρόεδρο.

«Αυτονόητο να ανταποκριθούμε στο αίτημα της Κύπρου για αμυντική στήριξη.» είπε ο πρώην πρωθυπουργός τονίζοντας ότι ορθώς έγινε όπως και ορθώς στείλαμε Patriot στην Κάρπαθο.
Αλλά όπως είπε, «την ίδια στιγμή είναι ανεύθυνο να δίνεις γραμμή σε ΜΜΕ μιλούν για την Ελλάδα ως εγγυήτρια δύναμη. Και για ενεργοποίηση του ενιαίου αμυντικού δόγματος».

Ο Αλέξης Τσίπρας υποστήριξε από την Κοζάνη ότι πρέπει να επανακαθορίσουμε τους στόχους μας σε όλους τους τομείς της εξωτερικής πολιτικής συμπεριλαμβανομένης της αμυντικής συνεργασίας με τις ΗΠΑ.

Αλλά «κόκκινη γραμμή πρέπει να είναι η μη χρήση των στρατιωτικών μας εγκαταστάσεων για επιχειρήσεις που μπορούν να θέσουν τη χώρα μας σε άμεσο κίνδυνο.»

Μνημείο αμοραλισμού και υποτέλειας ο Μητσοτάκης

Σκληρές ήταν οι αναφορές που επεφύλαξε για τον πρωθυπουργό, όπως ότι εμφανίζεται ως «πρόθυμος γελωτοποιός του Βασιλιά. Να σέρνεται στους διαδρόμους των Συνόδων του ΝΑΤΟ, εκλιπαρώντας αναξιοπρεπώς για μια συγκαταβατική του ματιά». Και απαντώντας στην κριτική της κυβέρνησης είπε ότι είναι «θλιβερό οι πρωτοστάτες της εθνικής υποτέλειας» όσους διαφωνούν ως «συμμάχους του θεοκρατικού και καταπιεστικού καθεστώτος του Ιράν». Ενδεικτικό είναι ότι χαρακτήρισε τον πρωθυπουργό «μνημείο αμοραλισμού και υποτέλειας».

Σε μια μικρή αναφορά στο παρελθόν υποστήριξε ότι σε όλες τις δυσκολίες είχε πάντα γνώμονα το «δημόσιο συμφέρον, όχι τα συμφέροντα των λίγων αλλά των πολλών. Το πατριωτικό συμφέρον».

Οι 4 προτάσεις για τα ενεργειακά

Η Ελλάδα χρειάζεται ασπίδα απέναντι στην ακρίβεια και την ενεργειακή κρίση είπε ο Αλέξης Τσίπρας. Στο πλαίσιο αυτό, κατέθεσε 4 προτάσεις ώστε να υπάρξει “ενεργειακή ασπίδα” για την Ελλάδα. Άσκησε επίσης σφοδρή κριτική στην κυβέρνηση για τις αντικοινωνικές της πολιτικές και μίλησε για ριζική αλλαγή της ΔΕΗ θυμίζοντας ότι η δική του κυβέρνηση «δεν αύξησε ούτε ένα ευρώ την τιμή του ρεύματος». Ο πρώην πρωθυπουργός εξήγησε ότι οι προτάσεις αυτές εντάσσονται σε ένα γενικότερο σχέδιο που εκπονεί το Ινστιτούτο Αλέξης Τσίπρας για την «ενεργειακή δημοκρατία».

• Δωρεάν ενέργεια για τη Δυτική Μακεδονία. Ενα εγγυημένο πακέτο για 20 χρόνια, δωρεάν ενέργειας για κάθε νοικοκυριό στις περιοχές απολιγνιτοποίησης μέσα από φωτοβολταϊκά πάρκα κοινοτικής ιδιοκτησίας και μέσα από εικονικό ενεργειακό συμψηφισμό--


• Εθνικό Στρατηγικό Σχέδιο αναβάθμισης των ενεργειακών Κοινοτήτων αυτό θα μεταφράζεται σε μείωση 40-70% ετησίως στον λογαριασμό ρεύματος κάθε νοικοκυριού που συμμετέχει.


• Φθηνή ενέργεια στους δήμους. Με υποχρεωτική σύσταση ενεργειακής κοινότητας σε κάθε δήμο άνω των 10.000 κατοίκων· μέσα στο ευρωπαϊκό πλαίσιο του REPowerEU, που η κυβέρνηση προσποιείται ότι δεν υπάρχει.


• Ρήτρα ανταπόδοσης από τις μεγάλες επενδύσεις, όπως αυτή που σχεδιάζει η κυβέρνηση το Giga Data Center στη Δυτική Μακεδονία. με βάση την αρχή της ανταποδοτικότητας στα νοικοκυριά των περιοχών που θα φιλοξενήσουν αυτές τις υποδομές θα πρέπει να προβλεφθεί η παροχή δωρεάν της βασικής τους ενέργειας.

Παράλληλα, ο Αλέξης Τσίπρας ζήτησε να τεθεί σε άμεση λειτουργία, η μονάδα Πτολεμαΐδα 5 με λιγνιτικά αποθέματα της περιοχής.

Για το ιστορικό και το πολιτικό αποτύπωμα του βιβλίου μίλησαν οι: Σωκράτης Βατάλης, Πολιτικός Μηχανικός, Ευγενία Γάκη, Εκπαιδευτικός, Θόδωρος Καρυπίδης, Πρώην Περιφερειάρχης - Δημοσιογράφος, Θέμης Μουμουλίδης, Σκηνοθέτης-συγγραφέας, Στέφανος Μπαλταγιάννης, Διευθυντής ΕΣΥ. Παρουσίαση – Συντονισμός: Γεωργία Λοτσοπούλου.

Η ομιλία του Αλέξη Τσίπρα στη Κοζάνη

«Φίλες και φίλοι,

Είναι πάντα χαρά μου να βρίσκομαι εδώ στην Κοζάνη, καρδιά της Δυτικής Μακεδονίας, που υπήρξε για πολλές δεκαετίες η ενεργειακή καρδιά της πατρίδας μας.

Της περιοχής που έθεσε τον ορυκτό της πλούτο, αλλά και το περιβάλλον της, τις ίδιες τις ζωές των ανθρώπων της, στην υπηρεσία της οικονομικής ανάπτυξης και της προκοπής της πατρίδας μας.

Και σήμερα, μετά την βίαιη και δίχως σχέδιο απολιγνιτοποίηση φυτοζωεί εγκαταλελειμμένη, με μια ανεργία στα ύψη, με νέους που φεύγουν, με περιβαλλοντικές πληγές που δεν έχουν κλείσει.

Σχεδίαζα λοιπόν σήμερα να αφιερώσω την ομιλία μου στην ανάγκη να προτείνουμε μια δίκαιη διέξοδο για τον τόπο σας. Τη Δυτική Μακεδονία, που δε ζητά ελεημοσύνη, ούτε μια θέση στις λίστες του ΟΠΕΚΕΠΕ, αλλά δικαίωμα στην αξιοπρέπεια και το μέλλον.

Θα ξεκινήσω όμως την παρέμβασή μου -και όλοι καταλαβαίνετε γιατί- από τη δυστοπία του πολέμου που βιώνουμε.

Από τις 165 μαθήτριες που σκοτώθηκαν στο Ιράν, το θανάσιμο πινγκ πονγκ των πυραύλων και των drones, τις πολεμικές ιαχές και τις εικόνες φρίκης που πλημμυρίζουν τους τηλεοπτικούς μας δέκτες.
Όχι δυστυχώς σε κάποια ταινία τρόμου, αλλά σε απευθείας μετάδοση της τρομακτικής πραγματικότητας.

Η αγριότητα του πολέμου για πρώτη φορά με τόσο βαριές συνέπειες, αγγίζει όχι μόνο τη γειτονιά μας, αλλά κι εμάς.

Την Ελλάδα και τη Κύπρο.
Γιατί αυτό που συμβαίνει στο Ιράν δεν είναι απλά μια περιφερειακή σύγκρουση. Είναι η είσοδος σε μια νέα εποχή γενικευμένης γεωπολιτικής αστάθειας.
Με τρομακτικούς κινδύνους που δεν αφορούν κάποιους άλλους, μακριά από μας.
Αφορούν όλους μας.
Γιατί κάθε βόμβα που πέφτει, κάθε drone που διασχίζει τον ουρανό, κάθε πύραυλος που μετατρέπει τη νύχτα σε μέρα απειλεί τις ζωές όλων μας.
Το δικαίωμά μας στην ασφάλεια.
Το δικαίωμά μας στην ευημερία.
Το δικαίωμά μας στην ειρήνη.

Και ανοίγει διάπλατα ένα νέο – τρομακτικό – κεφάλαιο της ανθρώπινης ιστορίας που βλέπουμε για μια ακόμη φορά να ξετυλίγεται από τη Μέση Ανατολή.
Με αυτουργούς κυρίως το Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Αλλά για να είμαστε απόλυτα ειλικρινείς, ξέρουμε ότι όλο αυτό δεν άρχισε με τον Πρόεδρο Τραμπ, απλά τώρα γίνεται χωρίς προσχήματα.
Το είδαμε στο Ιράκ.
Συνεχίστηκε με το Αφγανιστάν.
Μετά με τη Λιβύη.
Και με τη Συρία.
Και το είδαμε καθηλωμένοι από θλίψη και οργή να κορυφώνεται στη Γάζα.
Είδαμε επίσης τους Ευρωπαίους ηγέτες να καταδικάζουν – και ορθώς – την αιματηρή εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία,
Να καταδικάζουν, ορθώς, τη Χαμάς, για τη σφαγή αθώων ανθρώπων
Αλλά να μην τολμούν – πρώτος και καλύτερος ο Έλληνας πρωθυπουργός - να πουν μια λέξη για τη γενοκτονία στη Γάζα.

Τους είδαμε επίσης να επιβάλλουν κυρώσεις – και ορθώς - στη Ρωσία, για την εισβολή , την καταστροφή και τους 15,000 νεκρούς αμάχους στην Ουκρανία.
Αλλά να μην τολμούν να επιβάλουν απαγόρευση ούτε σε έναν ισραηλινό αξιωματούχο για τους δεκάδες χιλιάδες νεκρούς αμάχους στην Παλαιστίνη .

Τους είδαμε να στέλνουν όπλα στους Ουκρανούς για να αμυνθούν από τους ρωσικούς βομβαρδισμούς, αλλά να βγάζουν ανούσιες δηλώσεις υποστήριξης για τα παιδιά που έπεφταν νεκρά από σφαίρες ή ασιτία στη Γάζα.

Είδαμε τους Ευρωπαίους ηγέτες – και ορθά – να ανοίγουν την αγκαλιά τους στους 6 εκατομμύρια Ουκρανούς πρόσφυγες.

Αλλά τους είδαμε να κλείνουν τα σύνορα και να βγάζουν πύρινους λόγους για την «εισβολή» -έτσι την είπαν- 1,5 εκατομμυρίου Σύριων.

Σήμερα λοιπόν εμφανίζονται οι ηγέτες της ακροδεξιάς και κάνουν αυτό που έκαναν οι φασίστες προκάτοχοί τους στον μεσοπόλεμο.

 
Εκμεταλλεύονται τις αντιφάσεις, την υποκρισία, τη δειλία και την αδυναμία των νεοφιλελεύθερων πολιτικών των τελευταίων 35 χρόνων, για να μας πείσουν ότι ο μόνος δρόμος είναι η βία και ο κυνισμός.

Και στην Ελλάδα εκπρόσωποι αυτής της ακροδεξιάς ρητορικής δεν υπάρχουν μόνο σε περιθωριακά κόμματα, αλλά και στην ίδια την κυβέρνηση, με βασικούς εκφραστές τους υπουργούς υγείας και μετανάστευσης, που έχουν πια εγκαταλείψει τον αντισημιτισμό της νιότης τους και έχουν υιοθετήσει την πιο ακραία φιλοπόλεμη ρητορική.

Και αυτό το καινούργιο τρομακτικό κεφάλαιο που ανοίγει, σε αυτόν τον νέο - αλλά και τόσο παλιό – κόσμο, έχει μια σταθερά παντού : Το δίκαιο του ισχυρού.
Από την Ανατολή ως τη Δύση και από το Βορά έως το Νότο.

Και σε ότι αφορά τη Δύση από την οποία προσδοκούσαμε τουλάχιστον τον σεβασμό σε ένα στοιχειώδες πλαίσιο κανόνων και διεθνούς Δικαίου, τι βλέπουμε;
Τις απειλές για τη Γροιλανδία, την παράνομη επέμβαση στη Βενεζουέλα, τη στήριξη της γενοκτονίας στη Γάζα, και εσχάτως τον Αμερικανό Πρόεδρο, μαζί με τον Ισραηλινό Πρωθυπουργό να προχωρούν σε μια καταστροφική πολεμική επιχείρηση στο Ιράν, που βυθίζει την ευρύτερη περιοχή όλο και περισσότερο στον πόλεμο και στη βία.

Αυτό που κάποτε λέγαμε Δύση και αισθανόμασταν, αν όχι ευτυχείς τουλάχιστον ασφαλείς να ανήκουμε εκεί, έχει πλέον μετατραπεί σε άγρια Δύση.
Χωρίς κανόνες, χωρίς λογοδοσία και με μόνο γνώμονα τα εξόφθαλμα συμφέροντα των ισχυρών.

Και παρακολουθώντας το δημόσιο διάλογο στη χώρα μας γι’ αυτόν τον πόλεμο, διαπιστώνεις ότι απουσιάζουν οι στοιχειώδεις παραδοχές.
Το ένα και στέρεο δεδομένο, πριν πάμε στις προθέσεις και τους σκοπούς, ομολογημένους και ανομολόγητους.

Ότι η επίθεση του Ισραήλ και των Ηνωμένων Πολιτειών είναι παράνομη και παραβιάζει τις αρχές του διεθνούς δικαίου.

Και αυτό το λένε ευτυχώς, απολύτως ξεκάθαρα ο Πρωθυπουργός της Ισπανίας, αλλά και ο Γάλλος Πρόεδρος.
Δεν τολμά όμως ούτε να το ψελλίσει ο Έλληνας πρωθυπουργός.
Δεν τολμά καν να πει ότι υπήρχε διπλωματικός δρόμος για τον έλεγχο των πυρηνικών του Ιράν. Και ότι ο Τραμπ ήταν αυτός που αποχώρησε από τη Συμφωνία το 2018.
Αντ’ αυτού είπε ρητά ότι «η ασφάλεια της ναυσιπλοίας και η σταθερότητα περνάνε από τον έλεγχο του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν».

Δηλαδή αυτό που ζούμε – με τους χιλιάδες Έλληνες εγκλωβισμένους σε εμπόλεμες ζώνες. Με τους 20,000 ναυτικούς και τα 200 δεξαμενόπλοια εγκλωβισμένα - συμβάλλει στην ασφάλεια τη ναυσιπλοίας και τη σταθερότητα;
Και θέλω με αυτήν την ευκαιρία να πω ότι οι σκέψεις μας είναι με αυτούς τους ανθρώπους και να καλέσω την κυβέρνηση να πράξει ό,τι χρειάζεται για την ασφαλή και άμεση επιστροφή τους στην Ελλάδα.

Φίλες και φίλοι,

Ο κος Μητσοτάκης δυστυχώς αποδεικνύεται μνημείο αμοραλισμού και υποτέλειας.

Θα θυμάστε, όσο Πρόεδρος των ΗΠΑ ήταν ο Μπάιντεν, πόσο επικριτικός ήταν ο ίδιος για τον Τραμπ.
Ακόμη και στις προσωπικές επιθέσεις που συχνά εξαπέλυε εναντίον μου χρησιμοποιούσε το όνομα Τραμπ και το χαρακτηρισμό Τραμπισμός, ως βρισιά και κατηγορία εις βάρος μου.
Και σήμερα εμφανίζεται ως πρόθυμος γελωτοποιός του Βασιλιά. Να σέρνεται στους διαδρόμους των Συνόδων του ΝΑΤΟ, εκλιπαρώντας αναξιοπρεπώς για μια συγκαταβατική του ματιά.
Να υπερασπίζεται και να δικαιολογεί τις πιο ακραίες επιλογές.
Όπως έκανε στην περίπτωση της Βενεζουέλας- που δήλωσε ότι δεν είναι η ώρα να μιλήσουμε για το διεθνές δίκαιο.
Και όπως κάνει και τώρα, χωρίς να εκτίθεται ο ίδιος, αλλά αναθέτοντας τη «βρώμικη δουλειά» στα φιλοκυβερνητικά ΜΜΕ και τις ακροδεξιές εφεδρείες του.
Που από σημαιοφόροι της «σωστής πλευράς της ιστορίας» έγιναν σταυροφόροι της «ισχυρής πλευράς της ιστορίας».
Και επαναλαμβάνουν ξανά και ξανά και ξανά ότι δεν υπάρχει άλλη επιλογή για την Ευρώπη και ειδικά για την Ελλάδα, από τη στήριξη των ισχυρών.
Όσο και να παραβιάζουν το διεθνές δίκαιο.
Όσα εγκλήματα και να διαπράττουν.
Μια νέα εκδοχή της φράσης There Is No Alternative -Δεν Υπάρχει Εναλλακτική- που ζήσαμε τα προηγούμενα χρόνια με τη νεοφιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση.

Και το πιο θλιβερό είναι ότι οι πρωτοστάτες της εθνικής υποτέλειας, επιχειρούν να εμφανίσουν εμάς -που υποστηρίζουμε το διεθνές δίκαιο, τη σταθερότητα και την ειρήνη, αλλά και μια Ελλάδα ισχυρή και αξιοπρεπή που υπερασπίζεται αξίες και αρχές- είτε ως συμμάχους του θεοκρατικού και καταπιεστικού καθεστώτος του Ιράν, είτε ως ανεύθυνους που οδηγούμε τη χώρα σε κινδύνους.

Γνώριμη όμως μας είναι και η τακτική αυτή και οι προαγωγοί της.
Είναι οι ίδιοι που δεν δίστασαν να μας καταγγείλουν για τη Συμφωνία των Πρεσπών, ενώ γνώριζαν πόσο επωφελής είναι για τα εθνικά μας συμφέροντα.

Οι ίδιοι που μας χαρακτήρισαν εθνική εξαίρεση, όταν εκείνοι αποτέλεσαν τη μοναδική εξαίρεση στις κυβερνήσεις της Μεταπολίτευσης, που εγκατέλειψε την πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική, μετατρέποντας τη χώρα σε πειθήνιο σύμμαχο, που λέει ναι σε όλα.
Οι ίδιοι που τώρα δε διστάζουν να βαφτίζουν ρεαλισμό την καταστροφή.
Τον πόλεμο.
Τον θάνατο.
Και επικίνδυνη ανευθυνότητα το διάλογο, τη διπλωματία, την επιδίωξη της ειρήνης.

Θέλω λοιπόν, σήμερα από εδώ, από την Κοζάνη, να στείλω ένα ξεκάθαρο μήνυμα:
Εμείς είμαστε οι ρεαλιστές,
εμείς είμαστε η σταθερότητα για τον τόπο
εμείς είμαστε η ασφάλεια για τον κάθε πολίτη.
Και ανεύθυνη κι επικίνδυνη είναι η κυβέρνηση Μητσοτάκη.
Γιατί ρεαλιστής είναι αυτός που έχει την πατριωτική ευθύνη να προστατεύει τη χώρα του, ώστε να μην βρεθεί στη δίνη του πολέμου.
Και επικίνδυνα ανεύθυνος είναι αυτός που επιδίδεται σε πατριδοκάπηλες κορώνες τη στιγμή που καθιστά τη χώρα του μέρος του προβλήματος, για να κάνει το χατίρι στους ισχυρούς.

Ρεαλισμός είναι να οικοδομείς συμμαχίες στη βάση του διεθνούς δικαίου.
Ανευθυνότητα είναι να αναζητάς προστάτες και να κάνεις το παν για την εύνοιά τους, θυσιάζοντας το διεθνές δίκαιο και δημιουργώντας νέους εχθρούς.

Ρεαλισμός είναι να πιστεύεις ότι μόνο ο ιρανικός λαός και οι αγώνες του, μπορούν να οδηγήσουν τη χώρα στη δημοκρατία, όσο δύσκολο και αν είναι αυτό.
Επικίνδυνη ανευθυνότητα είναι να πιστεύεις ότι η δημοκρατία μπορεί να στεριώσει στο Ιράν με στρατιωτικές επεμβάσεις και υπό τη σημαία του Τραμπ και του Νετανιάχου.
Σκοτώνοντας παιδιά και αμάχους.

Που αλήθεια πέτυχε αυτό ;
Στο Ιράκ, στο Αφγανιστάν, στη Λιβύη ή στη Συρία ;
Δεν μάθαμε από το πάθημα της διάλυσης αυτών των κρατών και την εξάπλωση της τρομοκρατικής τζιχάντ σε όλη την Ευρώπη ;
Ή μήπως αποτελεί προστασία και ασφάλεια η πιθανότητα και η χώρα μας πλέον να είναι στο στόχαστρο τέτοιων ομάδων;

Ρεαλισμός, σε μια τέτοια περίοδο που η Ανατολική Μεσόγειος φλέγεται και η Κύπρος δέχεται επιθέσεις, θα ήταν για παράδειγμα η σύγκληση της Συνόδου των Ευρωπαϊκών Χωρών του Νότου, πριν το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.
Με σαφή μηνύματα τόσο για τη στήριξη της Κύπρου, όσο και για την ανάγκη να αποκτήσει επιτέλους η ΕΕ πολιτική για τη Μέση Ανατολή και το Παλαιστινιακό.
Ρεαλισμός θα ήταν η στήριξη Συνόδου ΕΕ-Ανατολικής Μεσογείου.
Ειδικά τώρα που η αμερικανική διπλωματία στην περιοχή, πάει από αποτυχία σε αποτυχία και υπάρχει χώρος για την ευρωπαϊκή.
Και όχι η επικίνδυνη ανευθυνότητα να βαφτίζεις την αμερικανική πρόταση για πενταμερή διάσκεψη δική σου, χωρίς τις παραμικρές εγγυήσεις από τον Τραμπ.
Και να κομπάζεις επειδή η Ελλάδα συμμετέχει στο πολεμικό μέτωπο ΗΠΑ-Ισραήλ, ή επειδή ο κ Νετανιάχου σε συμπεριλαμβάνει στο εξάγωνο μέτωπο που ανακοίνωσε, λίγες ώρες πριν την επέμβαση στο Ιράν.

Ρεαλισμός είναι να κρατάς τη χώρα σου μακριά από το πολεμικό μέτωπο και να υπερασπίζεσαι πάντα – και όχι αλά καρτ- το διεθνές δίκαιο.
Όπως έκανε με σαφήνεια ο Ισπανός Πρωθυπουργός.
Παρά το γεγονός ότι η χώρα του δεν κινδυνεύει άμεσα όπως εμείς, από τις επιπτώσεις του πολέμου.
Και δεν έχει την Κύπρο, ένα κομμάτι του ελληνισμού, στην καρδιά της σύρραξης.

Και προφανώς είναι αυτονόητο ότι θα έπρεπε να ανταποκριθούμε στο αίτημα της Κύπρου για αμυντική στήριξη.
Και ορθώς το πράξαμε.
Όπως ορθώς στείλαμε Patriot στην Κάρπαθο.

Αλλά την ίδια στιγμή είναι ανεύθυνο να δίνεις γραμμή σε ΜΜΕ μιλούν για την Ελλάδα ως εγγυήτρια δύναμη.
Και για ενεργοποίηση του ενιαίου αμυντικού δόγματος.

Ο πόλεμος στην περιοχή δεν πρέπει να γίνει αφορμή να εγκαταλείψουμε τη λύση του Κυπριακού ή να παγιωθεί η διχοτόμηση, το αντίθετο.
Πρέπει να αποτελέσει καμπάνα κινδύνου.
Για να αγωνιστούμε για μια επανενωμένη και ομόσπονδη Κύπρο, χωρίς εγγυητές και κατοχικά στρατεύματα.
Γιατί μόνο μια δίκαιη και βιώσιμη λύση στη βάση των αποφάσεων του ΟΗΕ μπορεί να εξασφαλίσει ειρήνη και σταθερότητα.
Και μόνο μια «αυτόνομη Ευρώπη», που είναι και το σύνθημα της Κυπριακής Προεδρίας της ΕΕ, μπορεί σε αυτό να συνεισφέρει.
Αντιθέτως η ένταξη της Κύπρου στο ΝΑΤΟ μόνο σε νέους κινδύνους μπορεί να οδηγήσει. Καμία ασφάλεια και σταθερότητα δε μπορεί αυτή η προοπτική να επιφέρει στη πολύπαθη Κύπρο.

Φίλες και φίλοι,

Δεν υποτιμώ καθόλου, κάθε άλλο, το πόσο σύνθετες είναι οι γεωπολιτικές εξελίξεις.
Στην Ιθάκη, άλλωστε αναφέρομαι εκτενώς στην ευθύνη που βαραίνει έναν πρωθυπουργό, όταν καλείται να πάρει αποφάσεις που αφορούν την ακεραιότητα και την κυριαρχία της χώρας του.
Και ξέρω καλά, ότι στα εθνικά θέματα - στις στιγμές κρίσης- δεν υπάρχουν απλοϊκές απαντήσεις.
Αλλά επίσης ξέρω ένα πράγμα: Το συμφέρον της πατρίδας μας, είναι η διαρκής υπεράσπιση του διεθνούς δικαίου και των συμμαχιών που βασίζονται σε αυτό.

Αυτό εξασφαλίζει μια ρεαλιστική, ενεργητική και πολυδιάστατη ελληνική εξωτερική πολιτική.

Αυτή η πολιτική που κατάφερε την επίλυση της διαφοράς μας με τη Βόρεια Μακεδονία, που εξασφάλισε την προστασία των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων το 2018 απέναντι στο Barbaros και που πέτυχε το πλαίσιο ευρωπαϊκών κυρώσεων στην Τουρκία, που ποτέ ο κ Μητσοτάκης δεν αξιοποίησε.

Αυτή θα πρέπει να είναι η πυξίδα μας για δίκαιη και βιώσιμη λύση του Κυπριακού και για οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ μας με την Τουρκία.

Αν το ξεχάσουμε αυτό, αν αποδεχτούμε ότι το μόνο δίκιο είναι το δίκιο του ισχυρού προστάτη μας, θα πρέπει να είμαστε έτοιμοι να υποστούμε και τις συνέπειες της επιλογής μας.
Και αυτή η χώρα έχει πληρώσει πολύ ακριβά το συνδυασμό του αλαζονικού εθνικισμού και της εξάρτησης από προστάτες στο παρελθόν.
Το πλήρωσε στη Μικρασιατική Καταστροφή.
Το πλήρωσε με τον Εμφύλιο.
Το πλήρωσε στην Κύπρο.

Το ξέρετε καλά όσοι από εσάς, εδώ στην Κοζάνη, έχετε προσφυγική καταγωγή.
Το ξέρει κάθε Έλληνας και Ελληνίδα που ανατρίχιασε με τις φωτογραφίες από τους πατριώτες κομμουνιστές στη μάντρα της Καισαριανής.
Το ξέρουν οι πολίτες της ανεξάρτητης, αλλά δυστυχώς ακόμα διαιρεμένης, Κύπρου.

Η πατριδοκαπηλία δεν έχει σχέση με τον πατριωτισμό.
Και εξυπηρετεί πάντοτε τα συμφέροντα του αντιπάλου.
Η δε υποτέλεια στους «προστάτες» οδηγεί σε εθνικές καταστροφές.

Φαντάζομαι όμως τον αντίλογο:
Μπορεί η Ελλάδα, να κάνει κάτι άλλο από το να υποταχτεί;

Η απάντηση είναι Ναι.
Μπορεί.
Όχι μόνο επειδή είναι το σωστό.
Αλλά διότι ειδικά σε έναν κόσμο όπου κυριαρχεί το δίκαιο του ισχυρού, το χειρότερο που μπορεί να κάνει μια χώρα είναι να αφήνει τον φόβο να καθοδηγεί την εξωτερική της πολιτική.
Και να φαίνεται αδύναμη.

Είναι άραγε αδύναμη η Ισπανία του Σάντσεθ που διεκδίκησε το συμφέρον της χώρας του ;
Και δυνατή η Γερμανία του Μερτς, που στάθηκε χλωμός και άφωνος μπροστά στις προσβολές του πλανητάρχη στο Οβάλ γραφείο ;

Και σας θυμίζω ότι ο Ισπανός πρωθυπουργός δεν δρα από κάποια δήθεν αριστερή ιδεοληψία.
Τα συμφέροντα του λαού του υπερασπίζεται.
Γιατί έμαθε από το πάθημα της εμπλοκής της χώρας του στον πόλεμο του Ιράκ από την Ισπανική Δεξιά πριν 22 χρόνια.
Που οδήγησε σε ένα φρικτό τρομοκρατικό χτύπημα στη Μαδρίτη, με σχεδόν 200 νεκρούς και 2000 τραυματίες.

Σήμερα, λοιπόν, ενόψει αυτών των δραματικών εξελίξεων, θα πρέπει εμείς εδώ στην Ελλάδα να επαναξιολογήσουμε τη στρατηγική μας πυξίδα.
Δεν υπάρχει η πολυτέλεια να περιμένουμε λύσεις από την Ουάσιγκτον, τις Βρυξέλλες ή οπουδήποτε αλλού.
Πρέπει να γίνουμε εμείς πιο ισχυροί, προκειμένου να προασπίσουμε τα κυριαρχικά μας δικαιώματα.
Και πιο ανθεκτικοί ως κοινωνία απέναντι στις κρίσεις που υπάρχουν και σε αυτές που έρχονται.
Για να παραμείνουμε πυλώνας ειρήνης, ασφάλειας και ανάπτυξης σε ένα ολοένα και πιο ασταθές περιβάλλον.
Αυτό σημαίνει να επανακαθορίσουμε τόσο τους στόχους μας, όσο και τις σαφείς κόκκινες γραμμές, σε όλους τους κρίσιμους τομείς της εξωτερικής και αμυντικής μας πολιτικής.
Και αυτό αφορά και την αμυντική μας συνεργασία με τις ΗΠΑ.

Και το λέω ξεκάθαρα:
Κόκκινη γραμμή πρέπει να είναι η μη χρήση των στρατιωτικών μας εγκαταστάσεων για επιχειρήσεις που μπορούν να θέσουν τη χώρα μας σε άμεσο κίνδυνο.

Και επειδή γνωρίζω ότι θα σηκώσει συζήτηση η ξεκάθαρη αυτή μου τοποθέτηση :
Καλώ οποιονδήποτε Έλληνα πατριώτη και δημοκράτη να αναρωτηθεί αν θεωρεί ότι ευνοεί τα ελληνικά συμφέροντα και την ασφάλεια του ελληνικού λαού, το να δίνουμε σήμερα λευκή επιταγή στον Τραμπ.
Και αυτό το λέω εγώ, ο Έλληνας Πρωθυπουργός που στη θητεία του αναβάθμισε τις ελληνοαμερικανικές σχέσεις.
Αλλά δούλεψα και δουλέψαμε για σχέσεις σε αμοιβαία επωφελή βάση, χωρίς λευκές επιταγές.

Δυστυχώς, όμως, η σημερινή κυβέρνηση περιόρισε πολύ τα περιθώρια διαπραγμάτευσης της Ελλάδας.
Όπως γράφω και στην Ιθάκη, για χρόνια η αμερικανική ηγεσία ζητούσε από την Κυβέρνησή μας την ανανέωση της Σούδας σε πενταετή αντί για ετήσια βάση.
Ποτέ δεν καταλήξαμε, διότι δεν εξασφαλίσαμε για την Ελλάδα, τα ανταλλάγματα που δικαιούται.
Ο κος Μητσοτάκης, όμως, μέσα σε δύο χρόνια έδωσε όχι μόνο τη Σούδα αλλά και άλλες πέντε στρατιωτικές εγκαταστάσεις και το λιμάνι της Αλεξανδρούπολης.
Όχι για πέντε χρόνια αλλά επ’ αόριστο και χωρίς κανένα αντάλλαγμα για την Ελλάδα.
Τα είχαμε πει τότε, αλλά δεν υπήρξε κανένας δισταγμός.
Και ποιο ήταν το όφελος τη χώρας μας από αυτές τις γενναιόδωρες παραχωρήσεις ;
H ακύρωση του αγωγού Eastmed,
η πώληση των F16 στην Τουρκία,
η χλιαρή αμερικανική αντίδραση στο παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο,
και καμία αμερικανική αντίδραση όταν το Oruc Reis και τουρκικά πολεμικά έφταναν έξω από τη Ρόδο και το Καστελόριζο,
όπως και καμία αμερικανική αντίδραση στην ακύρωση από την Τουρκία του ηλεκτρικού καλωδίου στην Κάσο.

Φίλες και φίλοι
Συντρόφισσες και σύντροφοι

Ο πόλεμος είναι για τους πολλούς τραγωδία, αλλά για λίγους, ελάχιστους, είναι ευκαιρία.
Το ξέρουμε όλοι αυτό από την ίδια μας την πείρα τα τελευταία χρόνια όπου η κυβέρνηση Μητσοτάκη έχει παραδώσει τη χώρα στα καρτελ και ιδιαίτερα σε αυτά της ενέργειας.

Όπου ο πόλεμος της Ουκρανίας τους έδωσε την ευκαιρία για μια πρωτοφανή κερδοσκοπική επέλαση.
Βασισμένη στην αφαίμαξη εκατομμυρίων νοικοκυριών.

Οι αριθμοί είναι αποκαλυπτικοί και αμείλικτοι.
Το ρεύμα στην Ελλάδα είναι 11% ακριβότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Ακόμα κι αυτή όμως είναι μια παραπλανητική εικόνα, αν συνυπολογίσουμε την αγοραστική δύναμη των Ελλήνων.
Τότε, με βάση τα δεδομένα της Eurostat, θα δούμε ότι το πραγματικό κόστος του ηλεκτρικού ρεύματος για τους καταναλωτές στην Ελλάδα είναι 40% ακριβότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Είμαστε η 4η ακριβότερη χώρα μεταξύ των 27 της Ε.Ε.
Κι αυτό δεν είναι «επίτευγμα» μόνο του Πούτιν ή του Ζελένσκι.
Είναι κυρίως κατόρθωμα του κυρίου Μητσοτάκη.
Ο οποίος έχει βαρύτατες ευθύνες για την παράδοση της ΔΕΗ στη συμμαχία των καρτέλ και την κερδοσκοπία.
Για τη βίαιη απολιγνιτοποίηση, καταστροφική τόσο για την ενεργειακή ανεξαρτησία της χώρας, όσο και για τη Δυτική Μακεδονία.
Και για την παράδοση βέβαια της περιοχής σας στην αδιαφορία, τον οικονομικό μαρασμό, το κοινωνικό αδιέξοδο.

Αυτές οι πολιτικές προδιαγράφουν το θολό μέλλον της περιοχής σας και της χώρας, αν ο πόλεμος συνεχιστεί.
Και αν δεν αντισταθούμε στη κυβέρνηση Μητσοτάκη και στις αντικοινωνικές πρακτικές της, ένα νέο κύμα ακρίβειας απειλεί την Ελλάδα.
Και κυρίως τα πιο ευάλωτα κοινωνικά στρώματα.
Ο πόλεμος πιέζει ήδη προς τα πάνω τις τιμές του πετρελαίου, και οι προβλέψεις για το πού θα φτάσουν μόνο αισιόδοξες δεν είναι.
Και αν δεν ληφθούν μέτρα η σκιά του θα πέσει στα σούπερ μάρκετ και στα είδη άμεσης ανάγκη για τα νοικοκυριά.

Δεν μπορούμε, λοιπόν, να περιμένουμε με σταυρωμένα χέρια το «μοιραίο».
Η προάσπιση της πατρίδας και του ελληνισμού δεν απαιτεί μόνο την απαραίτητη αμυντική ασπίδα.
Απαιτεί και τη δημιουργία μιας ενεργειακής ασπίδας.
Που είναι ασπίδα για την οικονομία, την παραγωγή, τα νοικοκυριά, τις επιχειρήσεις.
Και ασπίδα κατά της ακρίβειας.

Με ριζική αλλαγή του ρόλου της ΔΕΗ, από συμμέτοχο και συνένοχο της κερδοσκοπίας, σε σύμμαχο της κοινωνίας και των νοικοκυριών.
Όπως επί διακυβέρνησής μας, που η τιμή του ρεύματος δεν αυξήθηκε ούτε κατά ένα ευρώ επι τεσσεράμισι ολόκληρα χρόνια.

Αλλά και με την άμεση λειτουργία της μονάδας Πτολεμαΐδα 5, που πληροί όλες τις σύγχρονες προδιαγραφές, όχι με εισαγόμενο φυσικό αέριο, αλλά με τα λιγνιτικά αποθέματα της περιοχής.

Και επιτρέψτε μου στο σημείο αυτό ένα σχόλιο:
Που είναι το Σχέδιο για τη Δίκαιη Μετάβαση, που επεξεργαστήκαμε με την ΕΕ;
Πώς αξιοποιούνται οι πόροι που προορίζονταν για την περιοχή σας;
Τι απέγινε η στήριξη των ενεργειακών κοινοτήτων;
Πού βρίσκονται τα μέτρα που το Σχέδιο προέβλεπε για τις επενδύσεις και το αύριο στη Δυτική Μακεδονία. Για να μη γίνει η περιοχή σας έρημη χώρα;
Για μια Μετάβαση, με δυο λόγια, με κοινωνικό πρόσημο;

Την ξέρετε την απάντηση.
Ο κύριος Μητσοτάκης, εξυπηρετώντας μεγάλα συμφέροντα, έσπευσε να κλείσει βίαια τους λιγνίτες το 2021, ενώ το Σχέδιο προέβλεπε ότι αυτό θα γινόταν το 2028, αφού πρωτίστως είχαν ληφθεί μια σειρά από μέτρα.
Έσπευσε όμως να πετάξει στον κάλαθο των αχρήστων κάθε πρόβλεψη και δέσμευση με κοινωνικό πρόσημο.

Εξαγγελίες του αέρα για δίκαιη μετάβαση και μετά από πέντε χρόνια μόνο το 8% από το σχετικό κονδύλι έχει εκταμιευτεί.
Για όλη τη χώρα μάλιστα.
Αυτή είναι η ζοφερή πραγματικότητα.

Η ενεργειακή ασπίδα απαιτεί επίσης μια δέσμη μέτρων, που μπορούν να θεμελιώσουν ένα καθεστώς ενεργειακής ασφάλειας και να αλλάξουν τη ζωή τη δική σας αλλά και εκατομμυρίων Ελλήνων.
Απαιτεί συγκεκριμένα βήματα προς την ενεργειακή δημοκρατία.

Το Ινστιτούτο μας έχει αναλάβει, επεξεργάζεται και θα ανακοινώσει σύντομα έναν επιστημονικά άρτιο και κοινωνικά δίκαιο οδικό χάρτη.

Ο πόλεμος όμως δεν περιμένει.
Η κερδοσκοπία δεν περιμένει.
Οι ανάγκες δεν περιμένουν.
Γι’ αυτό σήμερα, από δω από την Κοζάνη, θέλω να ανακοινώσω κάποιες σημαντικές προτάσεις για τέσσερα μέτρα άμεσης ανάγκης, αλλά και προοπτικής.
Που εντάσσεται σε ένα ενιαίο όραμα για την εγκαθίδρυση της ενεργειακής δημοκρατίας όχι μόνο στη Δυτική Μακεδονία αλλά σε ολόκληρη τη χώρα.

Πρώτον: Δωρεάν ενέργεια για τη Δυτική Μακεδονία.
Προτείνουμε ένα εγγυημένο πακέτο για 20 χρόνια, δωρεάν ενέργειας για κάθε νοικοκυριό στις περιοχές απολιγνιτοποίησης μέσα από φωτοβολταϊκά πάρκα κοινοτικής ιδιοκτησίας και μέσα από εικονικό ενεργειακό συμψηφισμό.
Παράλληλα, εγκατάσταση συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας σε κοινοτικό επίπεδο, ώστε η δωρεάν ενέργεια να είναι σταθερή και αξιόπιστη.

Επίσης, την ένταξη κάθε νοικοκυριού σε συνθήκες ενεργειακής φτώχειας στις περιοχές απολιγνιτοποίησης, σε σχήματα συλλογικής αυτοπαραγωγής, με πλήρη κάλυψη του κόστους συμμετοχής από δημόσιους πόρους.
Και τέλος, την απόδοση όλων των εκτάσεων που αποδεσμεύονται από τον λιγνίτη σε νέους αγρότες για καλλιέργεια.
Δεύτερον: Εθνικό Στρατηγικό Σχέδιο αναβάθμισης των ενεργειακών Κοινοτήτων.
Σήμερα, σχεδόν το 20% των Ελλήνων δεν μπορεί να ζεστάνει το σπίτι του. Το 40-45% ζει με ληξιπρόθεσμους λογαριασμούς. Και η απάντηση δεν είναι τα επιδόματα αλλά η αλλαγή ενεργειακής δομής.
Προτείνουμε εθνικό στρατηγικό σχέδιο, στα πρότυπα χωρών όπως η Ολλανδία, που θα φέρει τις ενεργειακές κοινότητες στο 15% της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας την επόμενη πενταετία, με 200.000 πολίτες να συμμετέχουν ενεργά και τουλάχιστον 50.000 ευάλωτα νοικοκυριά να μπουν σε σχήματα συλλογικής αυτοπαραγωγής.
Με δέσμευση τουλάχιστον 10% του νέου ηλεκτρικού χώρου ανά Περιφέρεια για ενεργειακές κοινότητες ευρείας βάσης.
Αυτό σημαίνει: μείωση 40-70% ετησίως στον λογαριασμό ρεύματος κάθε νοικοκυριού που συμμετέχει.
Τέλος προβλέπουμε την απλοποίηση της αδειοδότησης, με σύσταση ενιαίας υπηρεσίας για τις ενεργειακές κοινότητες, ώστε να τελειώσει η γραφειοκρατική ομηρία.
Τρίτον: Φθηνή ενέργεια στους δήμους.
Με υποχρεωτική σύσταση ενεργειακής κοινότητας σε κάθε δήμο άνω των 10.000 κατοίκων· μέσα στο ευρωπαϊκό πλαίσιο του REPowerEU, που η κυβέρνηση προσποιείται ότι δεν υπάρχει.
Στόχος: Κάλυψη τουλάχιστον 15% των ενεργειακών αναγκών δημοτικών υποδομών μέσα στην επόμενη πενταετία. Φθηνότερη ύδρευση και άρδευση.
Αλλά και κάτι ακόμα: Θέσπιση, σε κάθε δήμο, δομή στήριξης για την ενεργειακή φτώχεια, ειδικής υπηρεσίας που θα εντάσσει ευάλωτα νοικοκυριά σε ενεργειακές κοινότητες, θα βοηθά στην ενεργειακή αναβάθμιση σπιτιών, θα φροντίζει ώστε κανείς να μην μένει στο κρύο.
Τέταρτον : Ρήτρα ανταπόδοσης από τις μεγάλες επενδύσεις.
Η κυβέρνηση σχεδιάζει το Giga Data Center στη Δυτική Μακεδονία. Ένα γιγάντιο υπολογιστικό κέντρο. Μια ενεργοβόρος επένδυση 2,3 δισεκατομμυρίων ευρώ, στον χώρο του Αγίου Δημητρίου.
Πρώτα από όλα η ενέργεια που θα απαιτηθεί θα πρέπει να παράγεται εξολοκλήρου από τους κατασκευαστές και όχι να απορροφά τη δική σας ενέργεια.
Επίσης, με βάση την αρχή της ανταποδοτικότητας στα νοικοκυριά των περιοχών που θα φιλοξενήσουν αυτές τις υποδομές θα πρέπει να προβλεφθεί η παροχή δωρεάν της βασικής τους ενέργειας.
Και τέλος η θερμότητα που θα παράγεται στα συστήματα ψύξης να αξιοποιηθεί για να τροφοδοτήσει τα δίκτυα τηλεθέρμανσης της περιοχής.
Δωρεάν βασική ενέργεια στα νοικοκυριά των περιοχών που φιλοξενούν αυτές τις υποδομές.

Φίλες και φίλοι,

Η Δυτική Μακεδονία μπορεί να γίνει η πρωτεύουσα της ενεργειακής δημοκρατίας στην Ελλάδα. Η ζωντανή απόδειξη ότι η μετάβαση δεν σημαίνει αποκλεισμό, αλλά συμμετοχή.
Και δεν χρειάζεται να φανταστούμε πώς γίνεται· αρκεί να κοιτάξουμε γύρω μας.
Η Ισπανία θέσπισε εθνικό πλαίσιο για τις ενεργειακές κοινότητες, με δημόσια χρηματοδότηση και εξασφαλισμένη πρόσβαση στις δημοπρασίες ανανεώσιμης ενέργειας.
Η Πολωνία κινητοποίησε 2,4 δισεκατομμύρια ευρώ για οικονομική αναδιάρθρωση και νέες θέσεις εργασίας στις ανθρακικές περιοχές της.
Η Ολλανδία στηρίζει ενεργειακούς συνεταιρισμούς με επιδοτήσεις εκκίνησης και ρυθμιστικές απλοποιήσεις, και βρίσκεται ανάμεσα στις χώρες με τις περισσότερες ενεργειακές κοινότητες στην Ευρώπη.
Το θεσμικό πλαίσιο υπάρχει. Οι ευρωπαϊκές οδηγίες το προβλέπουν. Οι τεχνολογίες είναι ώριμες. Οι πόροι διαθέσιμοι. Οι πολίτες έτοιμοι.
Αυτό που λείπει είναι ένα: η πολιτική βούληση.

Μέσα σε δύσκολους καιρούς, σε μεγάλες φορτούνες για τη χώρα αποδείξαμε ένα πράγμα.
¨Ότι κάθε στιγμή, σε κάθε δυσκολία όσο μεγάλη κι αν ήταν, η έγνοια και η βούλησή μας ήταν το δημόσιο συμφέρον, όχι τα συμφέροντα των λίγων αλλά των πολλών.
Το πατριωτικό συμφέρον.

Έτσι πορευτήκαμε και έτσι συνεχίζουμε.
Με μεγαλύτερη πείρα, με αίσθηση της ευθύνης για το λαό και τη πατρίδα και πάνω από όλα με εντιμότητα.
Με την ανάγκη για έναν νέο πατριωτισμό.
Ηθικό και κοινωνικό, ως προς την Πολιτεία που θέλουμε.
Διεκδικητικό και βασισμένο στο διεθνές δίκαιο, ως προς τα εθνικά μας συμφέροντα.

Έτσι θα πορευτούμε και στα νέα μας ταξίδια σε φουρτουνιασμένες θάλασσες.
Μαζί με σας, τους ανήσυχους πολίτες, τους δημοκρατικούς και προοδευτικούς πολίτες, συνταξιδιώτες.

Γιατί και θέλουμε και μπορούμε.
Να μην αποδεχτούμε τον πόλεμο ως φυσικό φαινόμενο.
Την κερδοσκοπία και την άγρια εκμετάλλευση ως κανόνα της ζωής μας.
Τη φτώχεια και την εγκατάλειψη ως το «γραφτό» και τη «μοίρα» μας.

Και θέλουμε και μπορούμε:
Να ονειρευτούμε μια άλλη Ελλάδα.
Να σχεδιάσουμε μια άλλη Ελλάδα.
Να ενωθούμε για μια άλλη Ελλάδα.
Να αγωνιστούμε για μια άλλη Ελλάδα.
Και να νικήσουμε.

Σας ευχαριστώ» 

 

Ομιλία στην παρουσίαση βιβλίου “Ιθάκη” - Κοζάνη https://t.co/aYBAhok0gD

— Αλέξης Τσίπρας - Alexis Tsipras (@atsipras) March 7, 2026   

Κατερίνα Μπρέγιαννη / Η ΑΥΓΗ