Θεόδωρος Τερζόπουλος: «Θεωρώ την Ορέστεια τη γενέθλια γη του δυτικού πολιτισμού. Ένα απίστευτο δώρο»

     Στην πρώτη του συνεργασία με το Εθνικό Θέατρο, ο κορυφαίος Έλληνας σκηνοθέτης ανεβάζει την τριλογία του Αισχύλου στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου, στις 12 & 13 Ιουλίου.

Ο Θεόδωρος Τερζόπουλος σκηνοθετεί την «Ορέστεια» του Αισχύλου στην πρώτη του συνεργασία με το Εθνικό Θέατρο. Ο κορυφαίος Έλληνας σκηνοθέτης που έχει παρουσιάσει δουλειές του σε όλον τον κόσμο, ανεβάζει τη μοναδική σωζόμενη τριλογία αρχαίου δράματος στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου, στις 12 & 13 Ιουλίου.

Στα πρώτα δύο έργα, τον «Αγαμέμνονα» και τις «Χοηφόρους», έχουμε την επιστροφή του Αγαμέμνονα από την Τροία μαζί με την Κασσάνδρα στις Μυκήνες και τη δολοφονία τους από την Κλυταιμνήστρα και τον Αίγισθο. Στη συνέχεια βρίσκουν και αυτοί τον θάνατο, από το χέρι του Ορέστη. Οι Ερινύες τον καταδιώκουν και αυτός καταφεύγει στην Αθήνα.

Εκεί δικάζεται στον Άρειο Πάγιο και με την ψήφο της θεάς Αθηνάς, αθωώνεται. Οι εκδικήτριες Ερινύες μεταβάλλονται σε πνεύματα συγχώρεσης, σε Ευμενίδες. Αυτό ακριβώς, το τρίτο μέρος της τριλογίας, οι «Ευμενίδες» ήταν που απασχόλησε ιδιαίτερα τον πολυβραβευμένο διεθνή σκηνοθέτη, στο συγκεκριμένο ανέβασμα. Στο επίκεντρο βρίσκεται η δόλια πειθώ που χρησιμοποιεί η Αθηνά και τα ανταλλάγματα που δίνει για να κερδίσει με το μέρος της τις Ερινύες, η ατελής απονομή δικαιοσύνης, ο εξαναγκαστικός συμβιβασμός του λαού. Συναντήσαμε τον Θεόδωρο Τερζόπουλο, κατά τη διάρκεια των προβών του έργου, στο Σχολείον της Ειρήνης Παππά:

«Η επιλογή αυτής της τριλογίας, που είναι και μια πνευματική παρακαταθήκη του Αισχύλου στον κόσμο, είναι ένα δώρο απίστευτο. Θεωρώ αυτή την τριλογία ως τη γενέθλια γη του δυτικού πολιτισμού και όχι μόνο. Ξεκίνησα να τη διαβάζω ανάποδα: άρχισα από τις Ευμενίδες, γιατί εκεί είναι το ζουμί. Έχει πραγματικά τεράστιο ενδιαφέρον. Σαν το πρώτο και το δεύτερο μέρος να πρέπει να γίνουν, για να φτάσουμε στο τρίτο μέρος. Άρχισα λοιπόν να τη διαβάζω ανάποδα. Είχα συγκλονιστεί. Για πρώτη φορά αναζήτησα τη βοήθεια ενός ιστορικού, καθώς συνήθως τη δραματουργική δουλειά την κάνω ο ίδιος. Συνάντησα θεωρητικούς, φιλοσόφους για να καταλάβω πράγματα, τα οποία δεν τα ήξερα. Έπρεπε δηλαδή να αντιληφθώ ο ίδιος τι είναι η δημοκρατία, πώς γεννήθηκε, γιατί η Αθήνα είναι η πόλη της δημοκρατίας και η Ελλάδα η χώρα που γεννήθηκε η δημοκρατία. Τι σήμαινε αυτό εκείνη την εποχή. Οπότε ήθελα να δω τον ιστορικό ορίζοντα.

Αντιμετώπισα αυτή την τραγωδία σαν ένα κείμενο του Μπρεχτ. Αυτό που με ενδιέφερε δηλαδή είναι η ιστορικότητα. Ήταν σαν να επρόκειτο να ανεβάσω τον Αρτούρο Ούι ή τον Κοριολανό, ή ακόμη και την Αντιγόνη του. Δηλαδή από την στιγμή που άρχισα να αντιλαμβάνομαι το ιστορικό πλαίσιο του Άρειου Πάγου, το πώς ιδρύθηκε η δημοκρατία, άρχισα να συγκλονίζομαι. Δεν με συγκλόνισαν τα μεγάλα πάθη του Αγαμέμνονα, οι φόνοι στις Χοηφόρους, όλα αυτά που συμβαίνουν στις άλλες δύο τραγωδίες, τα οποία είναι θεαματικά και πολύ εξαιρετικά ζητήματα. Με ενδιέφεραν πολύ λιγότερο. Ξόδεψα τον περισσότερο χρόνο γι’ αυτή την τραγωδία. Οι πρόβες μας ήταν εξάμηνες. Ξόδεψα δυόμιση μήνες περίπου, δουλεύοντας πάνω στις Ερινύες-Ευμενίδες».

«Ορέστεια»Johanna Weber

Για τον Θεόδωρο Τερζόπουλο, η προδοσία-εξαπάτηση της Αθηνάς έχει σαφείς αντανακλάσεις και συνδέσεις με την ελληνική ιστορία του εικοστού αιώνα, όπου υπήρξε ξανά η επιβολή μιας νέας τάξης πραγμάτων εκ των άνω. Συνδέεται με διάφορα γεγονότα, που σημάδεψαν τη χώρα μας, όπως είναι η Συμφωνία της Βάρκιζας και το πώς εξαπάτησαν οι Άγγλοι τους αντάρτες, με τις εξορίες των αριστερών στα νησιά, αλλά και με τους ηττημένους λαούς του κόσμου σήμερα, όπως είναι για παράδειγμα οι Παλαιστίνιοι:

«Μελετώντας τις Ευμενίδες, άρχισα να καταλαβαίνω και να βυθίζομαι στη δική μου προσωπική μου ιστορία, στο δικό μου βιογραφικό. Η άποψή μου είναι ότι εκεί που τελειώνει η βιογραφία, αρχίζει η τέχνη. Δεν είμαι υπέρ της αυτοβιογραφίας, ως σκηνικό γεγονός. Εκεί λοιπόν άρχισα να συγκινούμαι και να βρίσκω τις αντιστοιχίες στη μεταπολεμική Ελλάδα. Γιατί και πώς η ψήφος που επετεύχθη με υποσχέσεις και εκβιασμούς από την Αθηνά, συνδέεται με τη Συμφωνία της Βάρκιζας. Πώς οι άνθρωποι, μετά από αυτή τη Συμφωνία, οδηγήθηκαν ηττημένοι στις φυλακές. Πώς ακολουθεί στη συνέχεια το δόγμα Τρούμαν και η UNRRA. Όλα αυτά προσπάθησα να τα ξαναδώ από τότε μέχρι σήμερα και βρήκα πραγματικά τραύματα και συγκλονιστικές αντιστοιχίες».

«Ορέστεια»Johanna Weber

Η έρευνα του Θεόδωρου Τερζόπουλου είναι πολυετής πάνω στο αρχαίο δράμα. Αυτή τη φορά έχει εστιάσει την ανάγνωσή του στις σύγχρονες πολιτικές και κοινωνικές προεκτάσεις που έχει η λύση που επιβάλλεται στις Ευμενίδες, στο πώς η δικαιοσύνη εξυπηρετεί τα συμφέροντα της άρχουσας τάξης, στο πώς η δημοκρατία πέφτει θύμα ολιγαρχικών ελίτ:

«Η Αθηνά επισημαίνει στις Ερινύες ότι θα εργάζονται και αυτό που θα παράγουν, θα το προσφέρουν στους αστούς. Φτιάχνεται δηλαδή και πάλι η δικαιοσύνη, ο πυρήνας της δημοκρατίας, με αναφορά στους αστούς. Ιδρύεται δηλαδή η αστική τάξη και οι τάξεις. Εγκαθιδρύεται η δημοκρατία με τις ταξικές διαφορές. Αυτή η διάρθρωση της κοινωνίας είναι ένα συγκλονιστικό ζήτημα, όπως το θέτει ο Αισχύλος. Είναι σαν να είναι τελείως σημερινό. Επικαιροποιείται αυτόματα, αν το δούμε έτσι. Και αυτόματα μπορεί να βρει κανείς τις σημερινές παραμέτρους, χωρίς καμιά πίεση. Η δημοκρατία λειτουργεί λοιπόν ως άλλοθι για να υπάρχει η καθολική αποδοχή των αρχών της δικαιοσύνης και της δημοκρατίας. Το ίδιο συμβαίνει και σήμερα για να κάνει τη δουλειά της η ανώτερη τάξη. Δηλαδή σήμερα έχουμε δημοκρατία στην Ελλάδα, αλλά έχουμε δημοκρατία και στην Τουρκία, λαϊκή δημοκρατία στην Κίνα. Η δημοκρατία, όσο ποτέ άλλοτε στον 21ο αιώνα, κακοποιείται και χρησιμοποιείται ως άλλοθι πάντα για τα συμφέροντα κάποιας οικονομικής ελίτ. Φαίνεται ότι οι κυβερνήσεις που υποστηρίζουν τη δημοκρατία είναι τα πιόνια της άρχουσας τάξης».

«Ορέστεια»Johanna Webe

Από τον κύκλο του αίματος φτάνουμε στις Ευμενίδες στην εγκαθίδρυση εκ των άνω του δημοκρατικού πολιτεύματος. Στο τέλος της τριλογίας φαίνεται σαν τα πράγματα να μπαίνουν στη θέση τους, σαν να κλείνει ο κύκλος του αίματος και να αρχίζει μια νέα εποχή για το λαό της Αθήνας, αλλά και για την ανθρωπότητα γενικότερα:

«Δεν υπάρχει χάπι εντ στην τριλογία. Εγώ δεν έκανα μια παρανάγνωση. Συνήθως έχουμε ένα χάπι εντ και όλοι πανηγυρίζουν. Χάπι εντ γιατί τους δόθηκε η υπόσχεση και το χάπι. Το χάπι είναι ότι τους υπόσχεται η Αθηνά ότι θα έχουν ωραία σπίτια, αλλά θα πάνε παρόλα αυτά, κάτω, εκεί κάτω στο νέο κόσμο. Ότι θα καλυτερέψει η ζωή τους. Είναι οι ίδιες υποσχέσεις που δίνουν ανερυθρίαστα ακόμη και σήμερα όλοι οι αρχηγοί των κρατών. Το βλέπουμε και στην Ελλάδα. Παράλληλα, υπάρχει και ένα προεκλογικό χρώμα σε αυτό το λογύδριο της Αθηνάς που πείθει τους φτωχούς, την κατώτατη τάξη, ώστε να πειθαρχήσει».

Ο Θεόδωρος Τερζόπουλος μιλά στον Γιώργο Μητρόπουλο για την ΟρέστειαEuronews

Κεντρικός άξονας της τριλογίας, όπως ο ίδιος επισημαίνει είναι το τραγικό βραχυκύκλωμα του Ορέστη:

«Το βραχυκύκλωμα του Ορέστη το βλέπουμε πολύ συχνά και στις άλλες τραγωδίες. Δεν είναι μόνο στον Αισχύλο, αλλά και στον Ευριπίδη, όπου έχουμε για παράδειγμα το βραχυκύκλωμα του Πενθέα, του Ηρακλή του Μαινόμενου. Είναι ένα σύμπλοκο σχήμα από το οποίο δεν μπορούν να βγουν οι ήρωες. Δεν υπάρχει έξοδος, δεν υπάρχει απόφαση. Δηλαδή δεν μπορούν να πράξουν, δεν μπορούν να πεθάνουν, να σωθούν ή να γίνουν ημίθεοι ή Θεοί. Οπότε μέχρι την τελευταία στιγμή παλεύουν μέσα στα δεσμά τους».

Johanna WeberJohanna Weber

Κομβικός είναι ο ρόλος του χορού στο συγκεκριμένο ανέβασμα της Ορέστειας. Τα 22 μέλη του είναι παρόντα από την αρχή ως το τέλος της τριλογίας, σε όλη τη διάρκεια της παράστασης, δίνοντας το στίγμα της σκηνοθετικής προσέγγισης:

 

«Ο χορός στην τραγωδία είναι η κοινή γνώμη, ο λαός. Σε αυτό το έργο όμως είναι κάτι παραπάνω. Ο λαός, ο οποίος αποκαλύπτει τις ατέλειές του, είναι κριτικός προς την άρχουσα τάξη. Κάνει αυτοκριτική. Όλα τα στοιχεία που έχει η τραγωδία, τα φέρνει ο χορός. Είναι δηλαδή πιο απελευθερωμένος ο χορός από τους βραχυκυκλωμένους ήρωες της τραγωδίας».

Μαθαίνει τελικά ο άνθρωπος, μέσα στο ιστορικό γίγνεσθαι, από τον μύθο; Το σώμα θυμάται τι έχει περάσει; Ή τελικά η λήθη μας έχει βυθίσει σε μια αέναη επανάληψη των ίδιων λαθών;

«Ορέστεια»Johanna Weber

«Η λήθη, τα αρχαία χρόνια, μέσα στους αιώνες και πολύ περισσότερο σήμερα, έχει ένα δομικό μηχανισμό. Σαν να είναι στο DNA του ανθρώπου να ξεχνάει και να θυμάται. Κάποτε υπήρχε μια ισορροπία, ανάμεσα στη λήθη και τη μνήμη. Υπήρχαν βέβαια και θεότητες στην αρχαία Ελλάδα και στους αρχαίους πολιτισμούς. Τώρα έχει στηθεί ένας τέτοιος μηχανισμός λήθης, που ξεχνάμε περισσότερο, παρά θυμόμαστε. Ζούμε για να ξεχνάμε και όχι για να θυμόμαστε. Αυτό είναι η σύγχρονη τραγωδία. Είναι η εικόνα, ένα από τα χαρακτηριστικά του μετα-ανθρώπου, γιατί πολλή κουβέντα γίνεται γι’ αυτόν. Η μνήμη δεν συμφέρει πλέον, γιατί είναι η μνήμη των τραυμάτων της ανθρωπότητας, τω δικών μας τραυμάτων. Και αυτά θέλουμε να τα ξεχνάμε, ενώ το τραύμα αιμορραγεί. Το τραύμα δεν τέλειωσε ποτέ να αιμορραγεί. Ποτέ δεν πήκτωσε. Ποτέ δεν ξεράθηκε. Απλά δεν το βλέπουμε. Και αυτό είναι ένα άλλο βραχυκύκλωμα του σύγχρονου μετα-ανθρώπου, στο σύγχρονο κόσμο».

«Ορέστεια»Johanna Weber

Τι μένει τελικά από τον αγώνα του Ορέστη; Υπάρχει δικαίωση για τον άνθρωπο ή όλα τα καλύπτει ο θάνατος;

«Τα πάντα καλύπτονται από τον θάνατο. Δεν υπάρχει δικαίωση. Δεν υπήρχε ποτέ δικαίωση σε τίποτε. Εκεί μέσα βρίσκεται όλο το μυστήριο της ανθρώπινης ύπαρξης. Σ’ αυτή τη βραχεία ζωή του ανθρώπου στον πλανήτη. Δεν υπάρχει δηλαδή λύση. Δεν υπάρχει έξοδος. Δεν υπάρχει τίποτε. Κι εκεί φτάνουμε στο μπεκετικό τίποτα. Κι αυτό το τίποτα μπορεί να είναι το νέο περιεχόμενο όλων των εργασιών μου από εδώ και πέρα. Το τίποτα. Δεν είμαι απαισιόδοξος. Ίσα ίσα».

Ο Σάββας Στρούμπος και η Αγλαΐα Παππά για την παράσταση και τους ρόλους τους

Σάββας ΣτρούμποςEuronews

Ο Σάββας Στρούμπος ερμηνεύει τον Αγαμέμνονα. Είναι το δεξί χέρι του Θεόδωρου Τερζόπουλου, στην προετοιμασία της παράστασης, ως συνεργάτης σκηνοθέτης. Είναι μέλος του θεάτρου Άττις, πάνω από 20 χρόνια. Τον συναντήσαμε κατά τη διάρκεια της πρόβας:

«Δεν θέλαμε να παρουσιάσουμε έναν Αγαμέμνονα εθνικό ήρωα, εραστή, γενικά έναν Αγαμέμνονα ως θετικό πρόσωπο, ως θετικό ήρωα. Αντίθετα, θέλαμε να δείξουμε - όπως λέει ο Μπρεχτ ο ηθοποιός δείχνει και δείχνεται - έναν Αγαμέμνονα μακελάρη, αιμοδιψή, που ηδονίζεται από το αίμα, το θάνατο, τη βία και την καταστροφή. Αυτό για μένα ήταν ταυτόχρονα προκλητικό και εμπνευστικό. Μου ερέθισε πολύ τη φαντασία, στη διαδικασία της πρόβας. Νομίζω ότι είναι μια πολύ γόνιμη διαδρομή για τον ηθοποιό, ακριβώς διότι μπαίνεις σε μια διαδικασία να είσαι σαρκαστικός, κριτικός, αιχμηρός απέναντι στο ρόλο. Άρα δεν έχεις συναισθηματικό και ηθικό δέσιμο με αυτόν. Έτσι ανοίγει ένα τοπίο έκφρασης και έρευνας ιδιαίτερα γόνιμο και ενδιαφέρον».

«Ορέστεια»Johanna Weber

Πώς θα περιέγραφε το σύμπαν της Ορέστειας; Πώς προσέγγισε ο σκηνοθέτης το εμβληματικό έργο του Αισχύλου και πού συναντά ο μύθος την ανθρώπινη ιστορία;

«Θέλω να σταθώ σε δύο πράγματα που θεωρώ ότι είναι πολύ σημαντικά. Το πρώτο αφορά την κίνηση του Τερζόπουλου προς το μύθο της Ορέστειας. Από την πρώτη στιγμή, δεν θέλησε καθόλου να αναπαραστήσει το μύθο της Ορέστειας ως ιστορία, ως την υπόθεση μιας οικογένειας. Θέλησε να ανακατασκευάσει το μύθο και μέσα σε αυτή τη διαδικασία ανακατασκευής του μύθου, να περάσει η τραγωδία της ανθρώπινης ιστορίας, του ανθρώπινου πολιτισμού, η αγωνία για την ύπαρξη του ανθρώπου στον πλανήτη Γη εδώ και τώρα, ακόμη και πτυχές της ελληνικής ιστορίας. Οι πιο τραγικές πτυχές της. Οπότε είμαστε ήδη σε ένα σύμπαν που είναι τελείως μέσα στον κόσμο του Τερζόπουλου και σε άλλες τραγωδίες που έχει κάνει.

«Ορέστεια»Johanna Weber

Νομίζω όμως ότι είναι και πολύ ελκυστικό και προκλητικό για τους καλλιτέχνες, τους ηθοποιούς και όλους τους συνεργάτες, που με αφορμή το μύθο, κάνουμε ένα ταξίδι αρκετά πιο βαθύ μέσα στην τραγικότητα του ανθρώπινου αινίγματος, όπου το πολιτικό και το οντολογικό μπαίνουν συνέχεια το ένα μέσα στο άλλο. Το δεύτερο στοιχείο είναι ο τρόπος με τον οποίο ο Τερζόπουλος διαχειρίστηκε το τέλος όλης της τριλογίας. Στις Ευμενίδες έχουμε την εγκαθίδρυση της δημοκρατίας. Αυτό ο Τερζόπουλος το αναποδογυρίζει και αναρωτιέται τι είναι η αστική δημοκρατία στις μέρες μας και τι δεινά επιφέρει στην ανθρωπότητα αυτή η αντίληψη περί δημοκρατίας. Έχουμε πολέμους, καταστροφές και άλλα, με τα οποία είναι γεμάτοι ο εικοστός και ο εικοστός πρώτος αιώνας. Έτσι αντί να έχουμε ένα χάπι εντ της τριλογίας, έχουμε ένα νέο αδιέξοδο και πολλά αγωνιώδη ερωτήματα. Ο θεατής λοιπόν φεύγει με αυτά τα ερωτήματα».

Αγλαΐα ΠαππάEuronews

Η Αγλαΐα Παππά ερμηνεύει την Αθηνά, τη θεά που επανασυστήνει τον Άρειο Πάγο και εξαπατά τις Ερινύες, τις αρχαίες θεότητες που έρχονται από τα βάθη της γης. Αντιπροσωπεύει τη μεγάλη δύναμη, που μπορεί να επιβάλλει τα πάντα σε έναν λαό, σε μια χώρα. Εγκαθιδρύει το σύστημα που θέλει, αθωώνει αυτούς που θέλει, προσφέροντας ανταλλάγματα σε όσους υπακούσουν τις εντολές της:

«Η Αθηνά, έτσι κι αλλιώς, σε οποιαδήποτε παραγωγή και ανάγνωση, αλλά ειδικά στη δικιά μας και στην σκηνοθετική προσέγγιση του Θεόδωρου Τερζόπουλου στις Ευμενίδες, είναι φορέας εξουσίας. Πώς να μην είναι άλλωστε; Φορέας εξουσίας είναι πάρα πολλά πράγματα. Αν αναλογιστούμε ποιοι είναι οι φορείς εξουσίας στη ζωή μας, καταλαβαίνουμε πολύ καλύτερα αυτόν τον όρο. Γενικά, οι Ευμενίδες, κατά τη γνώμη μου, έχουν υπάρξει το άλλοθι όπου στηρίχτηκε όλος ο δυτικός πολιτισμός. Ένα πολύ μεγάλο άλλοθι. Η εξουσία είναι πάντοτε στο πλευρό της άρχουσας τάξης. Όλη η σύγχρονη ευρωπαϊκή ιστορία του δυτικού πολιτισμού, ο δυτικός κόσμος έχει στηριχθεί και το έχει χρησιμοποιήσει αυτό. Σε αυτό το έργο έχουμε την αποθέωση αυτού του πράγματος. Έχουμε έναν φορέα εξουσίας - για να μην πω θεά και αρχίσουμε και μπαίνουμε και σε άλλους κόσμους - που χρησιμοποιεί τη δόλια πειθώ, που είναι χαρακτηριστικό της τραγωδίας, με εξαιρετικά λογικοφανή επιχειρήματα και διαλύει τα πάντα. Εγκαθιδρύει αυτό που θέλει. Φτάνει σε ένα σημείο, ακόμη και το δίκιο να το μετατρέψει σε εμφανώς άδικο».

«Ορέστεια»Euronews

Η έμπειρη ηθοποιός συνεργάζεται με τον Θεόδωρο Τερζόπουλο πολλά χρόνια:

«Όταν έχεις συνεργαστεί αρκετά χρόνια με έναν σκηνοθέτη, εκείνος γνωρίζει και τις αρετές και τις αδυναμίες σου. Εσύ, από την άλλη πλευρά γνωρίζεις αυτό που θέλει, με συνοπτικές διαδικασίες. Έτσι τα πράγματα γίνονται πολύ πιο εύκολα. Το πιο σημαντικό στη συνεργασία μου με έναν σκηνοθέτη, είναι να μπορέσω να “κλέψω” την σκέψη του. Τίποτε άλλο δεν έχει σημασία. Αυτό για μένα είναι ο μεγαλύτερος πλούτος που μπορεί να έχει ένας ηθοποιός. Και αυτό έχω προσπαθήσει να το κάνω με όλους τους μεγάλους σκηνοθέτες που έχω δουλέψει. Να μπορέσω να καταλάβω πώς το μυαλό τους λειτουργεί για να μπορέσουν να συλλάβουν την ιδέα που συλλαμβάνουν. Αυτό απαιτεί μια άλλου είδους αφοσίωση στον σκηνοθέτη και μια άλλου είδους προσήλωση, που πρέπει να τονίσω, ότι είναι πέρα από τεχνικές, πέρα από μεθόδους, πέρα από οτιδήποτε. Είναι αυτό που σε συνδέει ως προσωπικότητα με μια άλλη προσωπικότητα».

Η παράσταση κάνει πρεμιέρα στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου, στις 12 & 13 Ιουλίου, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου.Λίγες μέρες μετά, στις 19 Ιουλίου, η «Ορέστεια» του Αισχύλου σε σκηνοθεσία Θεόδωρου Τερζόπουλου, παρουσιάζεται στο θέατρο Δάσους, στη Θεσσαλονίκη.

«Ορέστεια»Johanna Weber

Η Ορέστεια από το Εθνικό Θέατρο

Η Ορέστεια έχει παρουσιαστεί από το Εθνικό Θέατρο στην Επίδαυρο πέντε φορές μέχρι σήμερα: το 1954 και το 1959 σε σκηνοθεσία Δημήτρη Ροντήρη, το 1972 σε σκηνοθεσία Τάκη Μουζενίδη, το 2001 σε σκηνοθεσία Γιάννη Κόκκου και το 2019 με την Ιώ Βουλγαράκη, τη Λίλλυ Μελεμέ και τη Γεωργία Μαυραγάνη, που σκηνοθέτησαν τα έργα Αγαμέμνων, Χοηφόροι και Ευμενίδες αντίστοιχα, στην πρώτη τους σκηνοθετική παρουσία στην Επίδαυρο.

ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ

Μετάφραση: Ελένη Βαροπούλου

Σκηνοθεσία – Δραματουργική επεξεργασία: Θεόδωρος Τερζόπουλος

Συνεργάτης σκηνοθέτης: Σάββας Στρούμπος

Σκηνικά – Κοστούμια – Φωτισμοί: Θεόδωρος Τερζόπουλος

Πρωτότυπη μουσική σύνθεση: Παναγιώτης Βελιανίτης

Σύμβουλος δραματολόγος: Μαρία Σικιτάνο

Δραματολόγος παράστασης: Ειρήνη Μουντράκη

Βοηθός σκηνοθέτη: Θεοδώρα Πατητή

Συνεργάτης σκηνογράφου: Σωκράτης Παπαδόπουλος

Συνεργάτιδα ενδυματολόγου: Παναγιώτα Κοκκορού

Συνεργάτης φωτιστή:  Κωνσταντίνος Μπεθάνης 

Καλλιτεχνική συνεργάτιδα: Μαρία Βογιατζή

Βίντεο: Νίκος Πάστρας 

Φωτογραφίες:  Johanna Weber

«Ορέστεια»Johanna Weber

Παίζουν:  Έβελυν Ασουάντ (Κασσάνδρα), Τάσος Δήμας (Φύλακας/Προπομπός), Κωνσταντίνος Ζωγράφος (Πυλάδης), Έλλη Ιγγλίζ (Τροφός), Κώστας Κοντογεωργόπουλος (Ορέστης),  Δαυίδ Μαλτέζε (Αίγισθος), Άννα Μαρκά Μπονισέλ (Προφήτις), Νίκος Ντάσης (Απόλλων), Ντίνος Παπαγεωργίου (Κήρυκας), Αγλαΐα Παππά (Αθηνά), Σάββας Στρούμπος (Αγαμέμνων), Αλέξανδρος Τούντας (Οικέτης), Νιόβη Χαραλάμπους (Ηλέκτρα), Σοφία Χιλλ (Κλυταιμνήστρα/Το Είδωλον της Κλυταιμνήστρας)

Xορός: Μπάμπης Αλεφάντης, Ναταλία Γεωργοσοπούλου, Κατερίνα Δημάτη, Κωνσταντίνος Ζωγράφος, Πύρρος Θεοφανόπουλος, Έλλη Ιγγλίζ, Βασιλίνα Κατερίνη, Θάνος Μαγκλάρας, Ελπινίκη Μαραπίδη, Άννα Μαρκά Μπονισέλ, Λυγερή Μητροπούλου, Ρόζυ Μονάκη, Ασπασία Μπατατόλη, Νίκος Ντάσης, Βαγγέλης Παπαγιαννόπουλος, Σταύρος Παπαδόπουλος, Μυρτώ Ροζάκη, Γιάννης Σανιδάς, Αλέξανδρος Τούντας, Κατερίνα Χιλλ, Μιχάλης Ψαλίδας, Giulio Germano Cervi

INFO

Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου

12-13 Ιουλίου

21.00

«Ορέστεια»

Διαθέσιμα εισιτήρια μόνο για 12 Ιουλίου. Το Σάββατο 13 Ιουλίου η παράσταση είναι sold-out

Μνημόνιο Συνεργασίας μεταξύ του ΑΠΕ-ΜΠΕ και του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

     Σκοπός του Μνημονίου είναι η συνεργασία μεταξύ των δύο φορέων, με στόχο την από κοινού αξιοποίηση των δυνατοτήτων τους, όπως, για παράδειγμα, την παροχή τεχνογνωσίας και υποδομών εκπαίδευσης σε ζητήματα που σχετίζονται με την ευρύτερη ανάπτυξη των δύο φορέων... 

Μνημόνιο Συνεργασίας υπέγραψαν σήμερα για λογαριασμό του ΑΠΕ-ΜΠΕ και του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων ο πρόεδρος και γενικός διευθυντής του Πρακτορείου, Αιμίλιος Περδικάρης και η πρύτανης, Άννα Μπατιστάτου.

Σκοπός του Μνημονίου είναι η συνεργασία μεταξύ των δύο φορέων, με στόχο την από κοινού αξιοποίηση των δυνατοτήτων τους, όπως, για παράδειγμα, την παροχή τεχνογνωσίας και υποδομών εκπαίδευσης σε ζητήματα που σχετίζονται με την ευρύτερη ανάπτυξη των δύο φορέων. Επιπλέον, το ΑΠΕ-ΜΠΕ αναλαμβάνει ρόλο Media Partner του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και το Πανεπιστήμιο με τη σειρά του θ’ αποτελέσει επιστημονικό εταίρο του ΑΠΕ-ΜΠΕ.

Στο πλαίσιο του Μνημονίου, μεταξύ άλλων, οι δύο φορείς θα προχωρήσουν στην από κοινού ανάληψη πρωτοβουλιών και στη διοργάνωση εκδηλώσεων, ημερίδων και συνεδρίων, σε πεδία κοινού επιστημονικού ενδιαφέροντος.

ΑΠΕ-ΜΠΕ 

Δίκη για τη δολοφονία του Γιώργου Καραϊβάζ: «Είναι νεκρός λόγω της δημοσιογραφικής του έρευνας» - Πανευρωπαϊκό ενδιαφέρον (vid)

     Συνεχίστηκε σήμερα, Παρασκευή 5/07, ενώπιον του Μικτού Ορκωτού Δικαστηρίου, η δίκη δύο αδερφών που κατηγορούνται για την εν ψυχρή εκτέλεση του δημοσιογράφου Γιώργου Καραιβάζ στις 9 Απριλίου του 2021, έξω από το σπίτι του στον Άλιμο.

Η δίκη ξεκίνησε με τις καταθέσεις της οικογένειάς του. Πρώτη μάρτυρας κατέθεσε η χήρα του δολοφονηθέντα δημοσιογράφου. Τι ανέφερε τόσο η Στάθα Αλεξανδροπούλου - Καραϊβάζ όσο και η μητέρα του δημοσιογράφου

Με καταθέσεις μαρτύρων της ξεκίνησε η αποδεικτική διαδικασία στη δίκη για την εν ψυχρώ δολοφονία του αείμνηστου δημοσιογράφου Γιώργου Καραϊβάζ.

Στην άρνησή τους επέμειναν και σήμερα ενώπιον του Μικτού Ορκωτού Δικαστηρίου οι κατηγορούμενοι με τον έναν, μάλιστα, να επικαλείται τις εικόνες των εκτελεστών που έχουν καταγραφεί.

Ο κύκλος των μαρτυρικών καταθέσεων άνοιξε με τη σύζυγο του άτυχου δημοσιογράφου, Στάθα Καραϊβάζ, η οποία εξέφρασε την πεποίθηση ότι η δολοφονία συνδέεται με τη δημοσιογραφική του έρευνα.

«Σίγουρα ήταν κάποιος που ενοχλήθηκε από αυτά που έγραφε για το οργανωμένο έγκλημα» ανέφερε η μάρτυρας σημειώνοντας πως ο σύζυγος της «δεν εκμυστηρευόταν το ρεπορτάζ του».

Η μάρτυρας κατέθεσε «με βεβαιότητα» πως εκείνη την περίοδο δεν απασχολούσε κάτι τον σύζυγό της. Η Στάθα Καραϊβάζ φανερά φορτισμένη περιέγραψε τον Γιώργο Καραϊβάζ ως έναν άνθρωπο «συνετό, οικογενειάρχη, σοβαρό εργάτη της δημοσιογραφίας, εργασιομανή». «Δεν είχε εμπλοκές με τίποτα. Ήταν πολύ περιορισμένη η ζωή του, δουλειά, σπίτι…», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Η Στάθα Καραϊβάζ ανέφερε την εκτίμηση της ότι η εκτέλεση έγινε με εντολή του «οργανωμένου εγκλήματος», όπως είπε, εξηγώντας πως κάποιος πρέπει να ενοχλήθηκε από τα γραφόμενα του συζύγου της. «Ο Καραϊβάζ είναι νεκρός λόγω της δημοσιογραφικής του ιδιότητας» κατέληξε, τονίζοντας πως ο σύζυγος της δεν θα έκανε τίποτα για να θέσει σε κίνδυνο το γιο τους.

«Ο Γιώργος δεν μοιραζόταν τα θέματά του ούτε με μένα ούτε με συναδέλφους του, ήταν μοναχικός και ήταν κορυφαίος δημοσιογράφος» κατέθεσε, επισημαίνοντας ότι η ίδια δεν γνώριζε αν αποτύπωνε όλα όσα γνώριζε στα ρεπορτάζ του, και περιέγραψε τη συνήθη πορεία της ημέρας του.

Εισαγγελέας: Το bloko το διαβάζατε;

Μάρτυρας: Όχι μόνο εγώ, όλοι στη δουλειά το είχαν ανοιχτό.

Εισαγγελέας: Για τον Μάλαμα τι ξέρετε;

Μάρτυρας: Δεν ξέρω τίποτα.

Εισαγγελέας: Για την υπόθεση που κατέθεσε ως ύποπτος;

Μάρτυρας: Ότι τον έμπλεξαν σε μία ιστορία.

Στη συνέχεια, κατέθεσε και η μητέρα του Γ. Καραϊβάζ, Παναγιώτα, λέγοντας: «Το μόνο που θέλω είναι να τιμωρηθούν οι ένοχοι και οι εντολείς. Να τιμωρηθούν όπως τους αξίζει. Ο Γιώργος ήταν πάντα με ένα βιβλίο στο χέρι, βοηθούσε στις δουλειές. Ήταν ένα καλό παιδί…»

Οι καταθέσεις αστυνομικού και αυτόπτη μάρτυρα

Στο βήμα του μάρτυρα βρέθηκε και αστυνομικός που συμμετείχε στις έρευνες για τον εντοπισμό των δραστών, ο οποίος αναφέρθηκε αναλυτικά στο σωματότυπο των δύο εκτελεστών. Βάσει το οπτικοακουστικό υλικό που ερευνήθηκε, «ο σωματότυπος του εκτελεστή μοιάζει με αυτόν του ενός κατηγορουμένου, ωστόσο ο έτερος κατηγορούμενος δεν ταιριάζει με τον οδηγό.«Φάνηκε ότι δεν πήγαν να απειλήσουν, ήξεραν τι έκαναν», κατέθεσε.

Από την άλλη, ένας εκ των κηπουρών του Δήμου Αλίμου ο οποίος ήταν και αυτόπτης μάρτυρας δεν μπόρεσε να δώσει ακριβή περιγραφή των εκτελεστών. «Βλέπω τους δύο τύπους από πάνω να βαράνε αβέρτα. Δυο άντρες όρθιους, ο μπροστινός κρατούσε το όπλο και βαρούσε. Σε ένα σκούρο αμάξι κοντά. Εγώ επικεντρώθηκα στον πρώτο. Συνέχισε να ρίχνει. Ήταν καλυμμένοι. Φορούσε κράνος, γάντια, αρβύλα.. εγώ επικεντρώθηκα στον πρώτο. Το δεύτερο δεν το θυμάμαι. Δεν είχε τίποτα ακάλυπτο. Ήταν κράνος και από μέσα σα να είχε το φούλ φέις».

Πανευρωπαϊκό ενδιαφέρον

Εδωσε το «παρών» η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Δημοσιογράφων - Τι κατέθεσαν οι πρώτοι μάρτυρες

«Ο Καραϊβάζ είναι νεκρός λόγω της δημοσιογραφικής του ιδιότητας». Αυτό ανέφερε, μεταξύ άλλων, στην κατάθεση της στο Μικτό Ορκωτό Δικαστήριο η χήρα του δημοσιογράφου Στάθα Αλεξανδροπουλου - Καραϊβάζ , που άνοιξε την αποδεικτική διαδικασία για την εν ψυχρώ εκτέλεση του συζύγου της Γιώργου Καραϊβάζ στις 9 Απριλίου 2021 έξω από το σπίτι του στον Άλιμο.

Η μάρτυρας δήλωσε πεπεισμένη πως το κίνητρο της δολοφονίας του συζύγου της ήταν η δημοσιογραφική του δουλειά, λέγοντας πως η εντολή για την εκτέλεσή του δόθηκε από κάποιον «που ενοχλήθηκε από όσα έγραφε, κάποιος από το οργανωμένο έγκλημα... Που ήθελε να του κλείσει το στόμα. Ο Καραϊβάζ είναι νεκρός λόγω της δημοσιογραφικής του ιδιότητας».

Η δεύτερη συνεδρίαση για την υπόθεση (ουσιαστικά πρώτη της ακροαματικής διαδικασίας) ξεκίνησε με την ανάγνωση από την εισαγγελέα της Έδρας του κατηγορητηρίου που βαρύνει τους δύο αδελφούς, 49 και 41 ετών, που κάθονται στο εδώλιο ως φυσικοί αυτουργοί της ανθρωποκτονίας. Ο μικρότερος σε ηλικία κατηγορούμενος, που φέρεται ως ο εκτελεστής, ζήτησε τον λόγο και είπε στο δικαστήριο: «Θα ήθελα όλοι όσοι είναι στην αίθουσα να δουν τις φωτογραφίες με τους δολοφόνους και να δουν κι εμάς. Τα υπόλοιπα θα τα δούμε στη συνέχεια».

Παρούσα η πρόεδρος της Ευρωπαϊκης Ομοσπονδίας Δημοσιογράφων

Η εκδίκαση της υπόθεσης ξεκίνησε παρουσία στο ακροατήριο και της προέδρου της ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Δημοσιογράφων Μιαγια Σεβερ, η οποία μιλώντας στην κάμερα του euronews ανεφερε:

«Είναι σημαντικό για εμας και για ολους εσας να παρακολουθησουμε στενα αυτην την υποθεση. Και θα το κανουμε. Θελω να δειξω στο ονομα της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδιας δημοσιογράφων οτι ειμαστε μαζι σας, δειχνουμε εμπρακτα την στηριξη και την αλληλεγγυη μας, θα σταθουμε στο πλευρο των Ελληνων δημοσιογράφων γιατι δεν πρεπει να υπαρχει ατιμωρησια σε τετοια εγκληματα. Θελουμε να υποστηριξουμε πρωτα απο ολα την οικογενεια αλλα και ολη την ελληνικη δημοσιογραφικη κοινοτητα. Ειμαστε μαζι σας και ειναι πολυ σημαντικο να βρεθει ποιοι δολοφονησαν τον Γιωργο καραιβαζ αλλα και ποιοι εδωσαν την εντολη για αυτην την δολοφονια. Γιατι η δημοσιογραφια δεν ειναι έγκλημα και πρεπει να ειμαστε ολοι μαζι ενωμενοι για να δειξουμε οτι οι δημοσιογράφοι πρεπει να ειναι και να αισθανονται ελευθεροι να κάνουν την δουλεια τους».

Αξίζει να σημειωθεί ότι η κα Σεβερ κάθισε σε μεγάλο μέρος της ακροαματικής διαδικασία ανάμεσα στην μητέρα και την αδελφή του δολοφονηθέντος δημοσιογράφου. Στην αίθουσα βρέθηκαν ακόμα ο πρόεδρος της ΠΟΕΣΥ Σωτήρης Τριανταφύλλου, η πρόεδρος της ΕΣΗΕΑ Μαρία Αντωνιάδου και άλλα μέλη του προεδρείου της όπως οι αντιπρόεδροι Γιώργος Γαβαλάς και Αρια Αγάτσα, καθώς και η νομική σύμβουλος της Ένωσης Συντακτών Χρύσα Σαλαυράκου.

Η κατάθεση των επόμενων εκ των 36 συνολικά μαρτύρων (κατηγορίας και υπεράσπισης)

Στη δική τους κατάθεση η μητέρα του δολοφονηθέντος δημοσιογράφου Παναγιώτα Καραϊβάζ και η αδελφή του Ανατολή Καραϊβάζ ζήτησαν την τιμωρία των δραστών και των εντολέων τους.

Στο δικαστήριο κατέθεσε αυτόπτης μάρτυρας, κηπουρός στον Δήμο Αλίμου, ο οποίος μαζί με άλλα δύο άτομα είδε όλη την σκηνή του εγκλήματος. «Άκουσα κάτι σαν εξάτμιση και μετά κάτι σαν "ααααα". Βλέπω κάτι τύπους από πάνω (από τον πεσμένο) να βαράνε αβέρτα. Είδα δύο άνδρες, ο μπροστινός είχε το όπλο. Φορούσαν κράνη και full face κουκούλα. Ανεβήκαν στο μηχανάκι και φύγανε πολύ ήρεμοι και ψύχραιμοι... Μας είδαν ότι ήμασταν στο σημείο, αλλά ήταν άνετοι, σαν να έπαιρναν τα εργαλεία να πάνε να κλαδέψουν» είπε.

Κατάθεση έδωσε επίσης ένας εκ των αστυνομικών που συμμετείχαν στις έρευνες, ο οποίος είπε πως ο σωματότυπος ενός από τους δύο κατηγορούμενους για την εκτέλεση, μοιάζει με αυτόν που πυροβόλησε τον δημοσιογράφο. «Δεν λέω ότι ήταν αυτός, αλλά ότι μοιάζει, φαινόταν γυμνασμένος... Φάνηκε ότι δεν πήγαν να απειλήσουν, ήξεραν τι έκαναν» κατέθεσε, επισημαίνοντας ότι ο δεύτερος κατηγορούμενος «δεν ταιριάζει σωματοτυπικά με τον οδηγό».

Αξίζει να σημειωθεί ότι ένας δεύτερος αστυνομικός, που έχει κληθεί σαν μάρτυρας, δεν παραβρέθηκε καθώς εμφανίστηκε έγγραφο της ΕΛΑΣ που διατάσσει την μετάθεσή του για ένα εξάμηνο στο εξωτερικό και μάλιστα σε χώρα εκτός Ευρώπης. Ολες οι πλευρές ζήτησαν να βρεθεί τρόπος να καταθέσει.

Νωρίτερα οι συνήγοροι υποστήριξης της κατηγορίας, αναφέροντας ότι στο παραπεμπτικό βούλευμα δεν γίνεται αναφορά στο κίνητρο της δολοφονίας, που κατά την άποψή τους αφορά τη δημοσιογραφική ιδιότητα του θύματος, ζήτησαν από το δικαστήριο να ερευνήσει αυτεπαγγέλτως τις πληροφορίες περί χρημάτων που εντοπίστηκαν σε λογαριασμούς των κατηγορουμένων.

Ζήτησαν επίσης την εφαρμογή μέτρων ασφαλείας με αστυνομικό έλεγχο κατά την είσοδο του κοινού στο ακροατήριο. Η υπεράσπιση των δύο κατηγορουμένων, οι οποίοι αρνούνται κατηγορηματικά την εμπλοκή τους στην υπόθεση συντάχθηκε και με τα δύο αιτήματα.

Η ακροαματική διαδικασία θα συνεχιστεί την Δευτέρα. Μέσα στον Ιούλιο έχουν προγραμματιστεί 15 συνεδριάσεις του ΜΟΔ με στόχο της έδρας να ολοκληρωθεί η διαδικασία ως τον Οκτώβριο, οπότε και εκπνέει το 18μηνο της προσωρινης κράτησης των δύο κατηγορουμένων.

Στο euronews μίλησαν νομικοί παραστάτες και από την πλευρά της οικογένειας Καραϊβάζ αλλά και από την πλευρά των κατηγορουμένων. Μπορείτε να δείτε τι ανέφεραν στο βίντεο, στην αρχή του κειμένου.

ΠΑΣΟΚ / Επίσκεψη του Νίκου Ανδρουλάκη στην Επιτροπή Ανταγωνισμού για την Ακρίβεια

     «Η Κυβέρνηση δεν έδειξε το σθένος να συγκρουστεί με ισχυρά οικονομικά συμφέροντα, που αισχροκερδούν εδώ και τέσσερα χρόνια στην πλάτη του ελληνικού λαού»     

Με την Πρόεδρο της Επιτροπής Ανταγωνισμού, Ειρήνη Σαρπ, συναντήθηκε το μεσημέρι της Παρασκευής ο Πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής, Νίκος Ανδρουλάκης, συνοδευόμενος από τον υπεύθυνο του Κ.Τ.Ε. Ανάπτυξης, Γιώργο Νικητιάδη.

Σε δηλώσεις του ο κ. Ανδρουλάκης σημείωσε μεταξύ άλλων:

«Το κόστος ζωής είναι δυσανάλογο σε σχέση με τα εισοδήματα εκατομμυρίων πολιτών στη χώρα μας. Για αυτό, λοιπόν, ήρθαμε σήμερα στην Επιτροπή Ανταγωνισμού για να συζητήσουμε για τα ολιγοπώλια στις τράπεζες, την ενέργεια, την εμπορία τροφίμων, την υγεία. Και, βέβαια, την πολύ μεγάλη αύξηση του κόστους μεταφοράς των ακτοπλοϊκών.

Δυστυχώς, η Κυβέρνηση καθυστέρησε πάρα πολύ. Δεν έδειξε το σθένος να συγκρουστεί με ισχυρά οικονομικά συμφέροντα, που αισχροκερδούν εδώ και τέσσερα χρόνια στην πλάτη του ελληνικού λαού. Για αυτό, λοιπόν, πρέπει να αναληφθούν πρωτοβουλίες και να μπουν επιτέλους κανόνες στην αγορά.

Η ελεύθερη αγορά, κάτω από αυτές τις συνθήκες της οικονομικής κρίσης, δίνει τη δυνατότητα σε πολύ ισχυρά οικονομικά συμφέροντα να κερδοσκοπούν στην πλάτη του ελληνικού λαού.

Άμεσα, λοιπόν, πρωτοβουλίες που θα αλλάξουν αυτήν την επώδυνη κατάσταση που πληρώνουν ακριβά οι Έλληνες πολίτες»..

ΣΥΡΙΖΑ για ακρίβεια / «Δεν αντιμετωπίζεται με τυπικές απαντήσεις σε τυπικές επιστολές επικοινωνιακής έμπνευσης»

     Μετά από ενάμιση μήνα εδέησε η πρόεδρος της Κομισιόν να απαντήσει στην περιβόητη επιστολή - παρέμβαση Μητσοτάκη για τη λήψη μέτρων κατά των αθέμιτων πρακτικών πολυεθνικών που έχουν ως συνέπεια να πωλούνται ίδια ή παραπλήσια προϊόντα σε διαφορετικές τιμές στις χώρες της Ε.Ε.

«Και ξαφνικά λίγο πριν τις εκλογές για πρόεδρο της Κομισιόν, η πολιτική "φίλη" του Κ. Μητσοτάκη, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, απάντησε στην επιστολή»

Με μία καυστική ανακοίνωση σχολιάζει ο ΣΥΡΙΖΑ - ΠΣ την απάντηση της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στην περιβόητη επιστολή του Κυριάκου Μητσοτάκη για την ακρίβεια και τις πολυεθνικές.

Όπως αναφέρει η αξιωματική αντιπολίτευση, «και ξαφνικά λίγο πριν τις εκλογές για πρόεδρο της Κομισιόν, η πολιτική «φίλη» του Κ. Μητσοτάκη, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, απάντησε στην επιστολή σχετικά με τις τιμές των προϊόντων των πολυεθνικών.ΚΚ

Τι απάντησε; Ότι ΕΕ θα... ερευνήσει το θέμα, θα... συλλέξει στοιχεία, θα... συνομιλήσει με τους ενδιαφερόμενους και θα... εξετάσει πιθανά μέτρα!».

Ο ΣΥΡΙΖΑ - ΠΣ υπογραμμίζει ότι «μέχρι η ΕΕ να βρει άκρη με τα "θα" της και για το αν, ποιο και πόσο πρόβλημα υπάρχει με τις αθέμιτες πρακτικές των πολυεθνικών στην Ευρώπη, ας κοιτάξει η κυβέρνηση Μητσοτάκη να λάβει εδώ και τώρα τα αναγκαία μέτρα για την πάταξη της αισχροκέρδειας, και της εγχώριας και των πολυεθνικών.

Γιατί μόνο στις δημοκρατίες – μπανανίες οι κυβερνήσεις τρέμουν τους ισχυρούς του χρήματος και τους υπηρετούν ενάντια στα συμφέροντα της κοινωνίας».

«Σε κάθε περίπτωση, με τυπικές απαντήσεις σε τυπικές επιστολές επικοινωνιακής έμπνευσης, η ακρίβεια δεν αντιμετωπίζεται» καταλήγει ο ΣΥΡΙΖΑ - ΠΣ.

Η «αγία ευρωπαϊκή οικογένεια» και η συμπληρωματικότητα της Ελλάδας

     Έχουμε ένα μεγάλο σόι στην Ε.Ε. (Δεξιά, Σοσιαλιστές, Φιλελευθέρους) που, παρά τους καυγάδες και τις αντιπαραθέσεις, βρίσκει γλώσσα συνεννόησης για να προχωρήσει κερδοφόρα η «οικογένεια» και οι δοσοληψίες της. Χωρίς να υπάρχει ένας μεγάλος Νονός, ο συνεταιρισμός των 3 οικογενειών εγγυάται πως η Ευρώπη, δηλαδή η Ε.Ε., θα προχωρήσει στις ράγες που έχουν ήδη στρωθεί. 

Ρούντι Ρινάλντι ^

Η λέξη «οικογένεια» χρησιμοποιήθηκε δύο φορές από τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη στις δηλώσεις του μετά τη σύνοδο κορυφής της Ε.Ε. στις 27/6. Την πρώτη φορά αναφέρθηκε στην ευρωομάδα της Δεξιάς («ήμουν ένας εκ των δύο διαπραγματευτών για λογαριασμό της πολιτικής οικογένειας του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος»), και τη δεύτερη στις τρεις παρατάξεις (Δεξιά, Σοσιαλιστές, Φιλελεύθεροι) που υποστήριξαν την τριπλέτα της νέας ηγεσίας της Κομισιόν – η οποία πρέπει να εγκριθεί και από το ευρωκοινοβούλιο, κάτι που θεωρεί σίγουρο ο κ. Μητσοτάκης. Είπε συγκεκριμένα: «Το γεγονός ότι οι τρεις σημαντικές πολιτικές οικογένειες στηρίζουν την κυρία φον ντερ Λάιεν δίνει και τα μέγιστα δυνατά εχέγγυα για την εξασφάλιση της πλειοψηφίας που απαιτείται στη μυστική ψηφοφορία, που θα λάβει χώρα σε δυόμισι εβδομάδες από τώρα».

Άρα έχουμε ένα μεγάλο σόι στην Ε.Ε. που, παρά τους καυγάδες και τις αντιπαραθέσεις, βρίσκει γλώσσα συνεννόησης για να προχωρήσει κερδοφόρα η «οικογένεια» και οι δοσοληψίες της. Χωρίς να υπάρχει ένας μεγάλος Νονός, ο συνεταιρισμός των 3 οικογενειών εγγυάται πως η Ευρώπη, δηλαδή η Ε.Ε., θα προχωρήσει στις ράγες που έχουν ήδη στρωθεί. Είναι οι ράγες της «Ακραίας Ευρώπης»: Μεγαλύτερη προετοιμασία της Δυτικής Συμμαχίας για πολεμικές αναμετρήσεις στο ευρωπαϊκό έδαφος ή όπου αλλού χρειαστεί, μεγαλύτερη στήριξη στην Ουκρανία και πιο ακραία εχθρότητα προς τη Ρωσία, μεγαλύτερη συμπληρωματικότητα και υποτέλεια στους μηχανισμούς του ΝΑΤΟ (ήδη ο Ολλανδός Ρούτε θα πάρει τη θέση του Νορβηγού Στόλτενμπεργκ ως γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ). Και φυσικά μεγαλύτερη φτωχοποίηση μέσα από τα προγράμματα λιτότητας και στρατιωτικοποίησης της οικονομίας. Μαζί με αυτά, μεγαλύτερη καταρράκωση κάθε ίχνους δημοκρατίας, και αμερικανοποίηση της πολιτικής ζωής. Μια Ευρώπη πιο Δεξιά, πιο φιλοαμερικανική, πιο ΝΑΤΟϊκή, πιο αντιρωσική, πιο αντιδημοκρατική, πιο αντεργατική, πιο αυταρχική.

Πόσο ενωμένη είναι η «οικογένεια»;

Τα χαμόγελα αισιοδοξίας μετά την απόφαση να ξανατεθεί επικεφαλής της Κομισιόν η Γερμανίδα Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, να τοποθετηθεί ο Πορτογάλος Αντόνιο Κόστα στην προεδρία του Συμβουλίου και επίσης να επιλεγεί η Εσθονή κα Κάγια Κάλας ως Ύπατη Εκπρόσωπος για θέματα εξωτερικής πολιτικής και άμυνας, δείχνει τον συγκερασμό ανάμεσα στις 3 οικογένειες, ώστε να έχουν υπό τη διεύθυνσή τους την Ε.Ε. τα επόμενα 5 χρόνια. Δείχνει έναν συγκερασμό ανάμεσα σε πολιτικούς χώρους οι οποίοι διατείνονται ότι έχουν διαφορές, που όμως εξατμίζονται μπροστά στην προγραμματική συμφωνία τους για την πορεία της «Ακραίας Ευρώπης».

Παρόλα λοιπόν τα αισιόδοξα χαμόγελα και τις δηλώσεις ευχαριστίας των τριών επιλεγμένων της «αγίας οικογένειας» που κυβερνά την Ε.Ε., υπάρχουν πολλές σκιές για τις οποίες δεν κάνουν πολύ λόγο. Σκιές που δείχνουν πως, παρά τη συμφωνία στη γενική κατεύθυνση, κάθε δύναμη (ή καλύτερα, κάθε διαφορετική «φωλιά» της σημερινής Ευρώπης) έχει τις δικές της προτεραιότητες. Μπορεί το κομπρεμί σε επίπεδο οργάνων και εκπροσωπήσεων στα όργανα της Ε.Ε. να δείχνει πως υπάρχει κοινή γλώσσα, όμως συνεχίζουν να υπάρχουν αντιθέσεις και μεγάλα προβλήματα που δεν ξεπερνιούνται εύκολα. Πρώτα απ’ όλα, οι εξελίξεις στη Γαλλία και το τι σχήμα θα προκύψει. Δεύτερον, τι θα γίνει με την Ιταλία, που φαίνεται πως έχει μείνει εκτός «μοιρασιάς» (αλλά είναι απαραίτητη στην φον ντερ Λάιεν διότι η ψηφοφορία στην ευρωβουλή είναι κάπως επισφαλής). Είναι λοιπόν σε εξέλιξη ένα μεγάλο παζάρι με τη Μελόνι αλλά και την ευρωομάδα των αφού ώστε να εξασφαλιστούν οι αναγκαίες ψήφοι για την εκλογή της φον ντερ Λάιεν, γιατί υπολογίζεται ότι περίπου 50 ευρωβουλευτές του συνασπισμού των «3 οικογενειών» μπορεί να μην ψηφίσουν την κοινή τους πρόταση.

Πιο σοβαρή όμως περίπτωση αντιθέσεων και διεργασιών ήταν η κίνηση Γερμανίας και Γαλλίας να θέσουν σε αμφισβήτηση σημεία και διατυπώσεις της «στρατηγικής ατζέντας» που είχε συμφωνηθεί και τελικά υιοθετήθηκε, μετά από διαφωνίες που εκφράστηκαν από άλλες χώρες. Τι σημαίνει μια τέτοια κίνηση; Το πραγματικό κέντρο της ΕΕ, οι δύο ισχυρότερες χώρες (και οι πιο τραυματισμένες πολιτικά από τις τελευταίες ευρωεκλογές), θα πορευτούν διασφαλίζοντας εντελώς τις δικές τους προτεραιότητες, και δεν πρόκειται να συμβαδίσουν σε κάποιο κοινό «ευρωπαϊκό» διάδρομο γυμναστικής. Αυτό αφορά ιδιαίτερα οικονομικές επιλογές, αλλά και εξοπλιστικές επιλογές. Επομένως σχεδιασμοί για «ευρωπαϊκές άμυνες», για «ευρωπαϊκούς αμυντικούς θόλους», για «ευρωπαϊκά ομόλογα τροφοδότησης μεγάλων προγραμμάτων στρατιωτικού χαρακτήρα» θα περάσουν μόνον εφόσον θα συγκλίνουν ή θα εξυπηρετούνται τα συμφέροντα των δύο αυτών χωρών. Η «νότα» που πρόβαλαν από κοινού στη σύνοδο κορυφής ξάφνιασε τους υπόλοιπους, αλλά έγινε σαν προειδοποίηση για τον τρόπο που θα προχωρήσουν οι «συμφωνίες».

Πλήρης ΝΑΤΟποίηση της Ευρώπης

Για να έχουμε μια εικόνα: Αύριο 30 Ιουνίου και στις 7 Ιουλίου έχουμε βουλευτικές εκλογές στην Γαλλία (Α΄ και Β΄ γύρος αντίστοιχα), ενώ στις 4 Ιουλίου έχουμε εκλογές στην Αγγλία (και οι δύο χώρες είναι μέλη του ΝΑΤΟ). Στις 9-11 Ιουλίου θα γίνει σύνοδος κορυφής του ΝΑΤΟ στην Ουάσιγκτον, όπου και εκεί το κύριο θέμα θα είναι ο πόλεμος στην Ουκρανία, η δέσμευση για παραπέρα ενίσχυσή της από τους Ευρωπαίους και η μετατροπή της Ε.Ε., της οικονομίας και του προσανατολισμού της σε ένα παράρτημα των αναγκών του ΝΑΤΟ και των ΗΠΑ. Φυσικά δεν λείπουν δηλώσεις «διαφοροποιήσεων» ή τοποθετήσεις για «αυτόνομο ρόλο της Ε.Ε.» που όμως η ίδια η πραγματικότητα διαρκώς διαψεύδει. Η συμπληρωματικότητα της Ε.Ε. προς τις στοχεύσεις των ΗΠΑ, και ιδιαίτερα στην πορεία σπονδυλωτών επεισοδίων πολέμων ενάντια στη Ρωσία επί ευρωπαϊκού εδάφους, όπως και η πλήρης ΝΑΤΟποίηση της Ευρώπης, είναι ήδη γεγονός.

Είναι χαρακτηριστικό ότι ακόμη και το γαλλικό Νέο Λαϊκό Μέτωπο στο πρόγραμμά του δεν αναφέρει καν τη λέξη ΝΑΤΟ, ενώ συναινεί και στη στρατιωτική βοήθεια στην Ουκρανία… Όπως εξάλλου τόνιζαν Νορβηγοί δημοσιογράφοι, με τους οποίους είχαμε μια ενδιαφέρουσα συζήτηση, η «ΝΑΤΟευφορία» στις σκανδιναβικές χώρες έχει προχωρήσει πολύ. Στις χώρες αυτές έχουν πολλαπλασιαστεί οι βάσεις των ΗΠΑ: από 4 στη Νορβηγία έφτασαν τις 12, στη Σουηδία υπάρχουν ήδη 17, στη Φινλανδία 13 και στη Δανία 3. Ήδη γίνεται λόγος ευρύτατα για «ΝΑΤΟϊκά εδάφη» και σε αυτήν την περιοχή, που θεωρούνταν πιο ανεξάρτητη από τις δομές ΗΠΑ και ΝΑΤΟ, και πάντως όχι σε τόσο απόλυτο βαθμό προσδεμένη με αυτές.

Μπορεί το κομπρεμί σε επίπεδο οργάνων και εκπροσωπήσεων στα όργανα της Ε.Ε. να δείχνει πως υπάρχει κοινή γλώσσα, όμως συνεχίζουν να υπάρχουν αντιθέσεις και μεγάλα προβλήματα που δεν ξεπερνιούνται εύκολα

Ο χαρούμενος λαγός Μητσοτάκης

Εν τέλει κάθε χώρα, ανάλογα με το μέγεθος και την ισχύ της, ή κάθε «φωλιά χωρών» (σκανδιναβικές, βαλτικές, Πολωνία, βαλκανικές, Αγγλία, ευρωπαϊκός Νότος με Ιταλία και Ισπανία), προσπαθεί να κατοχυρώσει θέσεις και να έχει έναν ρόλο εντός της Ακραίας Ευρώπης. Έτσι στην ψηφοφορία για τη νέα διοίκηση της Ε.Ε. η Μελόνι καταψήφισε τις προτάσεις για Κόστα και Κάλας, ενώ απείχε στην ψηφοφορία για την φον ντερ Λάιεν: θέση διφορούμενη, αφού αφήνει ανοικτό το θέμα των παζαριών μέχρι τις 17-18 Ιουλίου που θα έχουμε την ψηφοφορία στην ευρωβουλή (με μυστική ψήφο). Οι γέφυρες ανάμεσα σε φον ντερ Λάιεν και Μελόνι υπάρχουν από καιρό. Από την άλλη ο Όρμπαν ψήφισε υπέρ για τον Κόστα, και κατά για την φον ντερ Λάιεν και την Κάλας.

Και μένει ο Μητσοτάκης να είναι χαρούμενος και αισιόδοξος αφού έπαιξε τον ρόλο του «διαπραγματευτή» τόσο στην «στενή» οικογένεια του ΕΛΚ, όσο και στον συνασπισμό των 3 οικογενειών. Είχε όμως έναν ακόμα ρόλο: μαζί με τον Πολωνό πρωθυπουργό κ. Τουσκ εισηγήθηκε προτάσεις για την ανάπτυξη μιας ευρωπαϊκής αντιαεροπορικής άμυνας, ενός ευρωπαϊκού «θόλου» αποτροπής επιθέσεων εντός της Ευρώπης. Δεν είναι πρώτη φορά που γίνεται λόγος για τέτοιους σχεδιασμούς. Ούτε είναι προτάσεις που ρίχνονται χωρίς να έχουν κάποιο σπρώξιμο από μεγάλες στρατιωτικές βιομηχανίες και επιχειρήσεις του χώρου αυτού, και ιδιαίτερα δυνάμεων που έχουν τη δυνατότητα να στηρίξουν τεχνολογικά και επιχειρησιακά τέτοιες προτάσεις (π.χ. Γερμανία).

Τέτοιου είδους προτάσεις για «κοινή ευρωπαϊκή αμυντική συνεργασία» γίνονται πάντα στο όνομα μιας τάχα αυτονομίας απέναντι στις ΗΠΑ, αλλά οι τελευταίες δεν μπορούν να παρακαμφθούν. Ίσα-ίσα, όλα εντάσσονται σε συμπράξεις και σε συμπληρωματικό ρόλο με τις ΝΑΤΟϊκές δομές. Οι Μητσοτάκης και Τουσκ λειτουργούν ως λαγοί τέτοιων σχεδιασμών. Επίσης βλέπουμε πως ο Έλληνας πρωθυπουργός έρχεται κοντά με μια από τις πιο φιλοπόλεμες και εμπλεκόμενες σε μεγάλο βαθμό στον πόλεμο της Ουκρανίας δυνάμεις, την Πολωνία. Οποιοιδήποτε τέτοιοι σχεδιασμοί και προγράμματα θα στρέφονται ενάντια στη Ρωσία αποκλειστικά, και θα μετατρέπουν την Ευρώπη σε ένα απέραντο στρατόπεδο ή και θέατρο μιας μεγάλης κλιμάκωσης του πολέμου. Ίσως και ενός Γ΄ Παγκόσμιου Πολέμου…

Οι προτάσεις για «κοινή ευρωπαϊκή αμυντική συνεργασία» γίνονται πάντα στο όνομα μιας τάχα αυτονομίας απέναντι στις ΗΠΑ, αλλά στην πραγματικότητα εντάσσονται σε συμπράξεις και σε συμπληρωματικό ρόλο με τις ΝΑΤΟϊκές δομές

Υπάρχει όμως και μια άλλη πλευρά που αφορά την Ελλάδα

Την ίδια στιγμή που γίνεται λόγος για «ευρωπαϊκά αμυντικά προγράμματα», για «διασφάλιση της ειρήνης και της άμυνας της Ευρώπης», με τον Έλληνα πρωθυπουργό να πρωτοστατεί, στη Βουλή αποφασίζεται μια μεγάλη εξοπλιστική παραγγελία από τις ΗΠΑ για ακόμα περισσότερα F35 και σκάφη Constellation. Και εδώ τίθεται ένα σημαντικό, ας πούμε ποιοτικό ζήτημα: Η Ελλάδα μετατρέπει όλες τις στρατιωτικές υποδομές και δυνάμεις της σε ένα συμπληρωματικό μέρος της αμερικανικής και ΝΑΤΟϊκής πολεμικής μηχανής. Υπάγεται όλο και περισσότερο στη ΝΑΤΟϊκή δομή και αφαιρεί δυνατότητες αποτροπής και διαφοροποιημένης αμυντικής δυνατότητας. Οι προτάσεις για δημιουργία «ευρωπαϊκών» δομών –που ήδη στρέφονται όλες προς την ενίσχυση της Ουκρανίας και του παρατεταμένου πολέμου ενάντια στη Ρωσία– καταργεί ακόμα παραπέρα την όποια αυτονομία διάθεσης και διάταξης των ελληνικών στρατιωτικών δυνάμεων (ιδιαίτερα απέναντι στην τουρκική απειλή). Ό,τι παραγγέλλουμε δεν υπηρετεί ένα σχέδιο ενίσχυσης, αλλά ένα σχέδιο συμπληρωματικότητας και χρησιμοποίησης του οπλισμού που παραγγέλλουμε στους πολεμικούς τυχοδιωκτισμούς του ΝΑΤΟ, της Ε.Ε. και των ΗΠΑ.

Όπως αναφέρει ο κ. Δένδιας στη συνέντευξή του στην Καθημερινή, στις 23/6/2024: «Για την Ελλάδα αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα η ενίσχυση των ευρωπαϊκών μηχανισμών άμυνας και ασφάλειας και του ευρωπαϊκού αμυντικού βραχίονα. Γι’ αυτό προωθήσαμε την Επιχείρηση ΕΙΡΗΝΗ, γι’ αυτό έχουμε κεντρικό ρόλο στην Επιχείρηση ΑΣΠΙΔΕΣ, για αυτό υποστηρίζουμε την Ενιαία Αμυντική Σχεδίαση. Η δημιουργία ευρωπαϊκού θόλου θα συντελέσει στη περαιτέρω θωράκιση της χώρας μας μέσω των συνεργειών που θα αναπτυχθούν με τους εταίρους και συμμάχους μας […] Εξυπακούεται βεβαίως ότι η δημιουργία ενός πανευρωπαϊκού θόλου, όπως έχουν προτείνει ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και ο πρωθυπουργός της Πολωνίας Ντόναλντ Τουσκ, έχει επιπλέον μια εξαιρετικά σημαντική γεωπολιτική διάσταση, στην κατεύθυνση της δημιουργίας του αμυντικού βραχίονα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της ενίσχυσης της στρατηγικής αυτονομίας της».

Λίγο καιρό πριν ο κ. Μητσοτάκης, στη διακαναλική του συνέντευξη (2/6/2024), είχε κάνει λόγο για την «ευρωπαϊκή αντιπυραυλική ασπίδα»: «Για σκεφτείτε, αν η Ευρώπη κατάφερνε και χρηματοδοτούσε ευρωπαϊκά μια ενιαία αντιπυραυλική ασπίδα, αυτό προφανώς θα ωφελούσε την πατρίδα μας και θα απελευθέρωνε πόρους του Έλληνα φορολογούμενου για άλλες δράσεις, είτε άλλες αμυντικές δράσεις είτε δράσεις στην παιδεία, στην υγεία».

Ερωτήματα και διαπιστώσεις

Πάνω σε αυτά, ο ιστότοπος militaire έθεσε ορισμένα καίρια ερωτήματα:

• «Το πρώτο ερώτημα είναι τι ακριβώς έχει κάνει με την αεράμυνα της χώρας που σε μεγάλο βαθμό στηριζόταν σε ρωσικά συστήματα. Έχει κάποιο σχέδιο ή θα περιμένει τον… “ευρωπαϊκό αντιαεροπορικό θόλο”; Για τον οποίο υπάρχουν επίσης ερωτήματα:Θα υλοποιηθεί το σχέδιο της Rheinmetall;* Γιατί περί αυτού πρόκειται, και καλό είναι ο πρωθυπουργός να μιλήσει συγκεκριμένα για το “ευρωπαϊκό σχέδιο που έχει υπ’ όψιν του”! Τα περί “ευρωπαϊκού θόλου” τα έχει ανακοινώσει o διευθύνων σύμβουλος της Rheinmetall, στους Financial Times, στις 20/3/2024.


• Το δεύτερο ερώτημα που προκύπτει είναι αν ο κ. Μητσοτάκης είναι τόσο αφελής που να πιστεύει πράγματι ότι ο “ευρωπαϊκός αντιαεροπορικός θόλος” σε περίπτωση σύρραξης με την Τουρκία θα είναι απόλυτα ελεγχόμενος από την Ελλάδα! Αν πράγματι πιστεύει κάτι τέτοιο, τα πράγματα είναι άκρως επικίνδυνα…

Συνεπώς αν ακολουθήσουμε αυτά που έχει υπ’ όψιν του ο κ. Μητσοτάκης για την Άμυνα της χώρας θα έχουμε F-35 “κλειδωμένα” από το Τέξας και “αντιαεροπορικό θόλο” ελεγχόμενο από το Βερολίνο! Πολύ …επιχειρησιακό».

Όταν λοιπόν ο κ. Μητσοτάκης στην διακαναλική συνέντευξη (2/6/2024) τόνιζε: «Η Ελλάδα πρέπει όχι απλά να είναι παρούσα, αλλά πρέπει να είναι παρούσα με μια φωνή η οποία να ακούγεται. Και αν έχουμε αποδείξει κάτι, πιστεύω, ως κυβέρνηση, είναι ότι μπορούμε να διαπραγματευτούμε προς όφελος των Ελλήνων πολιτών αλλά και προς όφελος της ίδιας της Ευρώπης. Για μια Ευρώπη πιο ισχυρή γεωπολιτικά, μια Ευρώπη η οποία θα επενδύσει στην ανταγωνιστικότητά της, που θα προτάξει την ευρωπαϊκή άμυνα»…

…εννοούσε έναν ισχυρό (τάχα) συμπληρωματικό ρόλο της Ελλάδας στον ευρύτερο ευρωατλαντικό σχεδιασμό, σαν μια φτερούγα προστασίας για τη χώρα (διάβαζε τις ελίτ). Αυτή η συμπληρωματικότητα και το πλασάρισμά της ίσως να έχει και πιο κοντινά κίνητρα, κάποια θέση στα αρμόδια ευρωπαϊκά ή ΝΑΤΟϊκά όργανα. Δεν είναι και τόσο άσχημη απόδραση…

Η συμπληρωματικότητα όμως δεν αφορά μόνο τη στρατιωτική πλευρά. Αφορά και μια «αφομοίωση» με τους σχεδιασμών ΗΠΑ-Ε.Ε. στην περιοχή της Ν.Α. Μεσογείου. Εκεί συναντιέται με τη βουλιμία του τουρκικού επεκτατισμού. Η οικειοθελής δορυφοροποίηση από την Τουρκία προβάλλει «ως μια κάποια λύση» έναντι μιας ανοιχτής και ταπεινωτικής απώλειας κυριαρχίας. Ο ευρωατλαντικός «θόλος» ίσως ευνοήσει μια τέτοια διευθέτηση προς τέρψιν των εγχώριων ελίτ… και με άκρως επικίνδυνες προοπτικές για το υπαρξιακό πρόβλημα της χώρας.

* Η Rheinmetall είναι μια γερμανική πολυεθνική εταιρεία που δραστηριοποιείται στους τομείς της άμυνας και της αυτοκινητοβιομηχανίας. Η Rheinmetall Defence εστιάζει στην ανάπτυξη και παραγωγή στρατιωτικών συστημάτων και εξοπλισμού, όπως όπλα, πυρομαχικά, στρατιωτικά οχήματα, ηλεκτρονικά συστήματα και συστήματα προστασίας.

πηγή: edromos.gr

__________________________________________________________

* Ο Ρούντι Ρινάλντι είναι εκδότης του Δρόμου της ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ, συγγραφέας και αρθρογράφος - πολιτικός αναλυτής. Υπήρξε επικεφαλής της πολιτικής ομάδας και των εκδόσεων Α/συνέχεια, στη συνέχεια της Κομμουνιστικής Οργάνωσης Ελλάδας (ΚΟE) που συμμετείχε ως τάση στον Συνασπισμό της Ριζοσπαστικής Αριστεράς - ΣΥΡΙΖΑ. Διετέλεσε μέλος της ΚΕ της ΠΓ του ΣΥΡΙΖΑ, όργανα από τα οποία παραιτήθηκε τον Ιούλιο του 2015, διαφωνώντας με τις επιλογές της τότε ηγεσίας.

Ντόρα Μπακογιάννη: «Δεν θα έπρεπε να είχαμε εμπλακεί στον πόλεμο της Ουκρανίας» (vid)

     Η πρόεδρος της μόνιμης επιτροπής Εθνικής Άμυνας και πρώην υπουργός Εξωτερικών, μίλησε προχτές στο 28ο ετήσιο συνέδριο «Economist Government Roundtable» δηλώνοντας ότι «κακώς εμπλακήκαμε στην Οὐκρανία» – Στην γραμμή του πρώην Πρωθυπουργού Κώστα Καραμανλή γιά τίς εξελίξεις στον πόλεμο, ἡ διατελέσασα υπουργός Εξωτερικών

«Δεν θα έπρεπε να είχαμε εμπλακεί στον πόλεμο της Ουκρανίας» δήλωσε η Ντόρα Μπακογιάννη, μιλώντας στο 28ο ετήσιο συνέδριο «Economist Government Roundtable» και στην ενότητα με θέμα: «Γιατί οι επερχόμενες προεδρικές εκλογές στις ΗΠΑ είναι τόσο κρίσιμες;».

Χαρακτηρίζοντας «απογοητευτικό» το debate ενόψει αμερικανικών εκλογών ανάμεσα σε Τζο Μπάιντεν και Ντόναλντ Τραμπ, η Ντόρα Μπακογιάννη εκτίμησε ότι σε περίπτωση επικράτησης του Ρεπουμπλικανού υποψηφίου στις κάλπες της 5ης Νοεμβρίου, «ο πόλεμος στην Ουκρανία δεν είναι πρώτη προτεραιότητα για τον Τραμπ», οπότε θα πιεστεί και χρηματοδοτικά η Ουκρανία. «Δεν πιστεύω ότι (σ.σ. σε περίπτωση νέας θητείας του Ντόναλντ Τραμπ) θα ρέει το χρήμα προς την Ουκρανία', που σημαίνει ότι η Ουκρανία θα πρέπει με κάποιο τρόπο να υποκύψει. Αν αυτό θα έχει πολιτική κάλυψη, δεν το ξέρω», ανέφερε η πρώην υπουργός Εξωτερικών.

«Συμφωνώ με τον πρόεδρο Γκιουλ (πρώην πρόεδρος της Τουρκίας, Αμπντουλάχ Γκιουλ) ότι δεν θα έπρεπε ποτέ να είχαμε εμπλακεί εκεί (σ.σ. στην Ουκρανία) εάν είχαμε λάβει υπόψιν πολύ πιο σοβαρά τις συμφωνίες του Μινσκ και είχαμε εργαστεί σοβαρά πάνω σε αυτές. Αλλά όλα αυτά ανήκουν πλέον στην ιστορία» σημείωσε η κυρία Μπακογιάννη.

         

Για τη Μέση Ανατολή είπε ότι «όλα αυτά εκπέμπουν ένα μήνυμα προς τις γειτονικές χώρες, ότι δεν φαίνεται να υπάρχει φως στην άκρη του τούνελ για συμφωνία στη Μέση Ανατολή. Ο Νετανιάχου, όπως και όπως όλος ο κόσμος, περιμένει το αποτέλεσμα των αμερικανικών εκλογών», ανέφερε. «Δεν ξέρω ποιες είναι οι απόψεις του προέδρου Τραμπ για την περιοχή. Θεωρώ ότι μπορεί να βάλει μια αραβική κυβέρνηση στην Παλαιστίνη για κάποιο χρονικό διάστημα, μέχρι να αναδυθούν οι νέοι Παλαιστίνιοι ηγέτες, αυτό όμως είναι εύκολο πιο πολύ στα λόγια παρά στην πράξη», συμπλήρωσε.

«Αυτή τη στιγμή η Ευρώπη βρίσκεται ενώπιον μία σειράς νέων και παλαιών προβλημάτων. Ο ρόλος των ΗΠΑ είναι κρίσιμος τόσο για την Ουκρανία, για τη Μέση Ανατολή και όλοι αναμένουμε να δούμε πώς η επόμενη αμερικανική κυβέρνηση θα εργαστεί για αυτό» είπε η πρόεδρος της μόνιμης επιτροπής Εθνικής Άμυνας και συνέχισε:

«Παρακολουθούμε τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, που για εμάς είναι εξαιρετικά σημαντική, και είμαστε ιδιαίτερα ανήσυχοι, διότι η Ελλάδα είναι σε μια ιδιαίτερη θέση, όπως και γιατί είμαστε μια χώρα που απέδειξε στο παρελθόν ότι μπορούμε να επικοινωνούμε και με τις δύο πλευρές και με τους Παλαιστινίους και με το Ισραήλ με αποτελεσματικότητα, όμως πολλά εξαρτώνται από τις ΗΠΑ».

lifo.gr

Βλαντιμίρ Πούτιν: «Λαμβάνουμε σοβαρά υπόψη την πρόταση Τραμπ που δηλώνει έτοιμος να σταματήσει τον πόλεμο στην Ουκρανία...»

     «Το γεγονός ότι ο κ. Τραμπ, ως υποψήφιος πρόεδρος, δηλώνει έτοιμος και θέλει να σταματήσει τον πόλεμο στην Ουκρανία, το λαμβάνουμε εντελώς σοβαρά υπόψη», είπε ο Βλαντίμιρ Πούτιν.

ΑΣΤΑΝΑ, 4 Ιουλίου (Reuters) - Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν δήλωσε την Πέμπτη ότι πιστεύει ότι ο Ρεπουμπλικανός υποψήφιος για την προεδρία Ντόναλντ Τραμπ ήταν ειλικρινής που ήθελε να τερματίσει τον πόλεμο στην Ουκρανία, αλλά ότι δεν ήξερε πώς σχεδίαζε να το κάνει ο Τραμπ εάν εκλεγεί.

Ο Πούτιν, μιλώντας σε συνέντευξη Τύπου στο Καζακστάν στο τέλος μιας περιφερειακής διάσκεψης της SCO για την ασφάλεια, σχολίασε μετά από ερώτηση σχετικά με τις δηλώσεις Τραμπ ότι θα μπορούσε να τερματίσει γρήγορα τον πόλεμο στην Ουκρανία εάν κέρδιζε τον αγώνα του Λευκού Οίκου στις 5 Νοεμβρίου.

«Το γεγονός ότι ο κ. Τραμπ, ως υποψήφιος πρόεδρος, δηλώνει έτοιμος και θέλει να σταματήσει τον πόλεμο στην Ουκρανία, το λαμβάνουμε εντελώς σοβαρά υπόψη», είπε ο Πούτιν.

"Δεν είμαι, φυσικά, εξοικειωμένος με πιθανές προτάσεις για το πώς σκοπεύει να το κάνει αυτό. Αυτό είναι το βασικό ερώτημα. Αλλά δεν έχω καμία αμφιβολία ότι το εννοεί ειλικρινά, και το υποστηρίζουμε (την ιδέα του τερματισμού του πολέμου). "

Η Washington Post ανέφερε τον Απρίλιο ότι ο Τραμπ είχε μιλήσει ιδιωτικά για την επιλογή να επιτρέψει στον Πούτιν να κρατήσει την Κριμαία, την οποία η Μόσχα προσάρτησε από την Ουκρανία το 2014, και την περιοχή του Ντονμπάς - την οποία ελέγχουν εν μέρει οι ρωσικές δυνάμεις - σε αντάλλαγμα για την ειρήνη, κάτι που δεν έχει κάνει η εκστρατεία του Τραμπ. επιβεβαιωμένος.

Δύο βασικοί σύμβουλοι του Τραμπ του παρουσίασαν ένα σχέδιο για τον τερματισμό του πολέμου που περιλαμβάνει να πει στην Ουκρανία ότι θα αποκτήσει περισσότερα αμερικανικά όπλα μόνο εάν ξεκινήσει ειρηνευτικές συνομιλίες, ανέφερε το Reuters τον περασμένο μήνα.

Ο Πούτιν είπε τον περασμένο μήνα ότι η Ρωσία θα τερμάτιζε τον πόλεμο μόνο εάν το Κίεβο συμφωνούσε να εγκαταλείψει τις φιλοδοξίες του για το ΝΑΤΟ και να παραδώσει το σύνολο των τεσσάρων επαρχιών που διεκδικεί η Μόσχα, αιτήματα που το Κίεβο απορρίφθηκε γρήγορα ως παράδοση.

Ο Πούτιν είπε ότι ο εποικοδομητικός διάλογος μεταξύ Μόσχας και Ουάσιγκτον ήταν αδύνατος κατά τη διάρκεια μιας έντονης προεκλογικής εκστρατείας στις ΗΠΑ και ότι η Μόσχα θα περιμένει το αποτέλεσμα και θα δει τι κάνει η νέα ηγεσία.

Ερωτηθείς τι έκανε για την πρώτη τηλεοπτική συζήτηση μεταξύ του Τραμπ και του προέδρου Τζο Μπάιντεν, ο Πούτιν είπε ότι είχε δει θραύσματα.

Ο Πούτιν έχει πει πολλές φορές ότι αισθάνεται ότι ο Μπάιντεν είναι προτιμότερος ως ο μελλοντικός πρόεδρος των ΗΠΑ από τον Τραμπ για τη Ρωσία, ακόμη και όταν ο Μπάιντεν χαρακτήρισε τον αρχηγό του Κρεμλίνου ως «τρελό ΛΥΓ» αν και ορισμένες από τις παρατηρήσεις του ήταν διφορούμενες.

Ερωτηθείς την Πέμπτη εάν η προτίμησή του για τον Μπάιντεν άλλαξε μετά τη συζήτηση, ο Πούτιν είπε: "Τίποτα δεν έχει αλλάξει. Δεν ξέραμε τι θα μπορούσε να συμβεί; Ξέραμε".

«Είδα κάποια θραύσματα», είπε ο Πούτιν. «Αλλά έχω αρκετά να κάνω».

Ο Μπάιντεν, 81 ετών, σημείωσε εντυπωσιακή απόδοση κατά τη διάρκεια της συζήτησης, η οποία έφερε στο προσκήνιο της εκστρατείας ερωτήματα σχετικά με την ηλικία και τη διανοητική του ικανότητα.

Ο Πούτιν είπε ότι έδωσε ελάχιστη σημασία στις επιμέρους αναφορές των μέσων ενημέρωσης σχετικά με τη συζήτηση, αν και δεν μπορούσε να το αγνοήσει καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες παρέμειναν μεγάλη δύναμη.

πηγή: Reuters 

Έτοιμοι να ενσαρκώσουν την «αλλαγή» οι Εργατικοί στη Βρετανία μετά τη νίκη τους στις εκλογές

     «H αλλαγή αρχίζει τώρα», δήλωσε σήμερα ο ηγέτης των Εργατικών Κιρ Στάρμερ σε μία ομιλία του, μετά από τη νίκη του κόμματος του στις βουλευτικές εκλογές, τερματίζοντας τη θητεία των Συντηρητικών στην κυβέρνηση επί 14 έτη.

Οι Εργατικοί επιστρέφουν στην εξουσία στο Ηνωμένο Βασίλειο μετά τη σαρωτική νίκη τους επί των Συντηρητικών στις βουλευτικές εκλογές και ο επικεφαλής τους, ο Κιρ Στάρμερ, υποσχέθηκε να ενσαρκώσει στη Ντάουνινγκ Στριτ την «αλλαγή» και «μια εθνική ανανέωση» που περιμένουν οι ψηφοφόροι.

Έπειτα από 14 χρόνια κυριαρχίας των Συντηρητικών, η οποία σηματοδοτήθηκε τα τελευταία χρόνια από μια σειρά κρίσεων -το Brexit, η κάθετη άνοδος των τιμών ή ακόμη η εναλλαγή πρωθυπουργών-, μια σελίδα γυρίζει στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Χωρίς να περιμένει τα αποτελέσματα και από τις 650 εκλογικές περιφέρειες της χώρας, ο απερχόμενος πρωθυπουργός Ρίσι Σούνακ αναγνώρισε την ήττα της παράταξής του, ανακοινώνοντας ότι τηλεφώνησε στον αρχηγό του Εργατικού Κόμματος, τον Κιρ Στάρμερ, για να τον συγχαρεί αναλαμβάνοντας την ευθύνη μιας αποτυχίας που μοιάζει πλέον ιστορικών διαστάσεων.

Σήμερα το πρωί, ο Κιρ Στάρμερ, ένας 61χρονος πρώην δικηγόρος με ειδίκευση στα ανθρώπινα δικαιώματα, θα πάρει από τον βασιλιά Κάρολο Γ' εντολή να σχηματίσει κυβέρνηση. Έτσι ένας μετριοπαθής ηγέτης της κεντροαριστεράς θα εγκατασταθεί στον αριθμό 10 της Ντάουνινγκ Στριτ σε μια περίοδο που η άκρα δεξιά έχει πιθανότητες να φθάσει στην εξουσία στη Γαλλία και που ο Ντόναλντ Τραμπ μοιάζει να έχει καλές προοπτικές για να επιστρέψει στο Λευκό Οίκο.

«Η αλλαγή αρχίζει τώρα», υπογράμμισε ο μελλοντικός πρωθυπουργός, ευχαριστώντας τους οπαδούς του και ανανεώοντας την υπόσχεσή του για μια «εθνική ανανέωση». «Δεν σας υπόσχομαι ότι θα είναι εύκολο. Δεν αρκεί να πατήσεις ένα κουμπί για να αλλάξει μια χώρα. Αυτό απαιτεί δύσκολη δουλειά, υπομονετική δουλειά, δουλειά με αποφασιστικότητα».

Τα αποτελέσματα τις πρώτες πρωινές ώρες σήμερα επιβεβαιώνουν την έκταση της επιτυχίας του Εργατικού Κόμματος και την ιστορικών διαστάσεων ήττα των Συντηρητικών, κάτι που προβλεπόταν εδώ και μήνες από τις δημοσκοπήσεις.

Γύρω στις 07:30 (ώρα Ελλάδας), το Εργατικό Κόμμα είχε εξασφαλίσει περισσότερες από 367 έδρες, δηλαδή περισσότερες από τις 326 που είναι απαραίτητες για να έχει την απόλυτη πλειοψηφία στη Βουλή των Κοινοτήτων και να μπορέσει να σχηματίσει μόνο του την επόμενη βρετανική κυβέρνηση.

Σύμφωνα με την τελευταία εκτίμηση του BBC μετά την ανακοίνωση του ενός τρίτου των αποτελεσμάτων, το Εργατικό Κόμμα θα κερδίσει συνολικά 408 από τις 650 έδρες της Βουλής των Κοινοτήτων, δηλαδή λίγο λιγότερες από την ιστορική επίδοση του Τόνι Μπλερ το 1997 (418).

Το Συντηρητικό Κόμμα του απερχόμενου πρωθυπουργού Ρίσι Σουνακ καταγράφει το χειρότερο αποτέλεσμα που είχε ποτέ από την αρχή του 20ου αιώνα: 136 εκλεγμένους βουλευτές, από τους 365 που είχε εκλέξει πριν από πέντε χρόνια υπό τον Μπόρις Τζόνσον.

Στελέχη του συμπαρασύρθηκαν απ' αυτό το κύμα της απόρριψης του Συντηρητικού Κόμματος εκ μέρους των ψηφοφόρων, όπως ο υπουργός Άμυνας Γκραντ Σαπς ή η υπουργός αρμόδια για τις σχέσεις με το Κοινοβούλιο Πένι Μόρντοντ, η οποία θεωρούνταν ενδεχόμενη μελλοντική ηγέτιδα του κόμματος.

Τα πρωτοσέλιδα του βρετανικού Τύπου επιμένουν σήμερα ομόφωνα στην εργατική «πλημυρίδα» που επιτεύχθηκε από τον Κιρ Στάρμερ.

Στη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας, αυτός ο τελευταίος, ο οποίος εισήλθε στην πολιτική πριν από μόλις εννέα χρόνια, υποσχέθηκε την επιστροφή στη «σταθερότητα» και στη «σοβαρότητα» με μια πολύ αυστηρή διαχείριση των δημόσιων δαπανών.

Λίγο μόνο χαρισματικός, υπόσχεται να μεταμορφώσει τη χώρα με τον ίδιο τρόπο που κατάφερε να κάνει να ανακάμψει το Εργατικό Κόμμα, αφού διαδέχθηκε το 2020 τον πολύ αριστερό Τζέρεμι Κόρμπιν, επαναφέροντάς το στο κέντρο σε ό,τι αφορά την οικονομία και μαχόμενος κατά του αντισημιτισμού.

Ο Στάρμερ διαβεβαιώνει πως θέλει να τονώσει την ανάπτυξη, να αναμορφώσει τις δημόσιες υπηρεσίες, να ενισχύσει τα δικαιώματα των εργαζομένων, να μειώσει τη μετανάστευση και να ξαναφέρει το Ηνωμένο Βασίλειο κοντά στην Ευρωπαϊκή Ένωση - χωρίς να επανέλθει στο Brexit, θέμα ταμπού στη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας.

Η μελλοντική κυβέρνηση θα πρέπει να κάνει «δύσκολες επιλογές» μπροστά στην «έκταση της πρόκλησης», προειδοποίησε πάντως η Ρέιτσελ Ριβς, η οποία αναμένεται ότι θα γίνει η πρώτη γυναίκα υπουργός Οικονομικών του Ηνωμένου Βασιλείου.

Στο κοινοβούλιο, οι κεντρώοι Φιλελεύθεροι Δημοκράτες θα γίνουν η τρίτη δύναμη, με 66 βουλευτές, σύμφωνα με τις προβολές.

Επίσης το αντιμεταναστευτικό και αντισυστημικό κόμμα Reform UK (Μεταρρύθμιση του Ηνωμένου Βασιλείου) θα εισέλθει στο κοινοβούλιο με τέσσερις έδρες. Ο αρχηγός του και φυσιογνωμία της σκληροπυρηνικής δεξιάς Νάιτζελ Φάρατζ θα γίνει εντέλει βουλευτής με την όγδοη προσπάθειά του.

Ο πρώην κήρυκας του Brexit χαιρέτισε την αρχή μιας «εξέγερσης εναντίον του κατεστημένου».

Στη Σκωτία, οι υποστηρικτές της ανεξαρτησίας του Σκωτσέζικου Εθνικού Κόμματος υφίστανται μια σοβαρή ήττα, καθώς δεν αναμένεται να κερδίσουν παρά 8 από τις 57 περιφέρειες.

Στην εξουσία, το Εργατικό Κόμμα θα πρέπει να δώσει απάντηση σε μια σημαντική προσδοκία για αλλαγή.

Το Brexit δίχασε τη χώρα ενώ οι υποσχέσεις των υποστηρικτών του δεν εκπληρώθηκαν. Η άνοδος των τιμών τα δύο τελευταία χρόνια έκαναν τις οικογένειες να φτωχύνουν, καθώς είναι περισσότερες παρα ποτέ αυτές που εξαρτώνται από τις τράπεζες τροφίμων.

Μερικές φορές χρειάζεται να περιμένει κανείς μήνες για ιατρικά ραντεβού στη δημόσια υπηρεσία υγείας NHS. Επίσης μέσα στις επόμενες ημέρες μπορεί να μην υπάρχει πια θέση στις φυλακές.

Μέσα σε μια ατμόσφαιρα μόνιμων αδελφοκτόνων συγκρούσεων στους Συντηρητικούς, τα πολιτικά σκάνδαλα υπό τον Μπόρις Τζόνσον και η δημοσιονομική αστάθεια της Λιζ Τρας, η οποία δεν άντεξε παρά 49 ημέρες στην εξουσία, κατέληξαν να απελπίσουν τους ψηφοφόρους.

Στους 20 μήνες που παρέμεινε στην Ντάουνινγκ Στριτ, ο διάδοχός τους, ο Ρίσι Σούνακ, πέμπτος συντηρητικός πρωθυπουργός από το 2010, ουδέποτε κατάφερε να σηκώσει τον πήχυ στην κοινή γνώμη.

Αυτός ο 44χρονος πρώην τραπεζίτης και υπουργός Οικονομικών είχε τζογάρει συγκαλώντας τις εκλογές αυτές τον Ιούλιο χωρίς να περιμένει το φθινόπωρο, όπως πίστευαν πολλοί πως θα έκανε, όμως η προεκλογική εκστρατεία του μετατράπηκε εντέλει σε γολγοθά.

Κιρ Στάρμερ: «H αλλαγή αρχίζει τώρα»

«H αλλαγή αρχίζει τώρα», δήλωσε σήμερα ο ηγέτης των Εργατικών Κιρ Στάρμερ σε μία ομιλία του, μετά από τη νίκη του κόμματος του στις βουλευτικές εκλογές, τερματίζοντας τη θητεία των Συντηρητικών στην κυβέρνηση επί 14 έτη.

Συγχαρητήρια από τον Ρίσι Σούνακ

Ο πρωθυπουργός της Βρετανίας αναγνώρισε νωρίς το πρωί τη νίκη των Εργατικών στις εκλογές και ενημέρωσε πως επικοινώνησε ήδη με τον Κιρ Στάρμερ για να τον συγχαρεί.

Η πρωθυπουργική θητεία του Σούνακ ολοκληρώνεται με μια βαριά ήττα, καθώς οι Συντηρητικοί καταγράφουν μια από τις χειρότερες επιδόσεις τους από ιδρύσεως του κόμματος. Πρόκειται ουσιαστικά για ολική ανατροπή του εκλογικού σκηνικού σε σύγκριση με το 2019, όταν ο Μπόρις Τζόνσον είχε ευρεία πλειοψηφία στη Βουλή των Κοινοτήτων και ο Τζέρεμι Κόρμπιν είχε οδηγήσει τους Εργατικούς στη χειρότερη επίδοσή τους από το 1935.

Για πρώτη φορά μετά τον Γκόρντον Μπράουν (2007-2010), ο αριθμός 10 της Ντάουνινγκ Στριτ θα έχει ένοικο έναν Εργατικό, τον Κιρ Στάρμερ, ο οποίος οδήγησε το κόμμα του σε θρίαμβο, εξασφαλίζοντας ευρεία πλειοψηφία στο νέο κοινοβούλιο.

To Εργατικό Κόμμα στη Βρετανία κερδίζει 326 έδρες στις βουλευτικές εκλογές, μετέδωσε σήμερα το ITV, αφήνοντας να εννοηθεί ότι εξασφαλίζει την πλειοψηφία στο βρετανικό κοινοβούλιο που διαθέτει 650 έδρες.

Το Συντηρητικό Κόμμα καταλαμβάνει 144 έδρες, οι Φιλελεύθεροι Δημοκράτες 58, το Εθνικό Κόμμα Σκωτίας 8, το Reform UK 4 έδρες και τα υπόλοιπα κόμματα 26.

«Απόψε οι άνθρωποι εδώ και σε ολόκληρη τη χώρα μίλησαν και είναι έτοιμοι για την αλλαγή», τόνισε ο 61χρονος Στάρμερ απευθυνόμενους σε ψηφοφόρους της εκλογικής του περιφέρειας.

Έπειτα από πέντε συντηρητικούς πρωθυπουργούς, το Brexit, τη λιτότητα, την κρίση της αγοραστικής δύναμης και την επιδείνωση του δημόσιου συστήματος υγείας, οι Βρετανοί ήθελαν να δείξουν τη δυσαρέσκειά τους στις κάλπες και να γυρίσουν σελίδα. Οι Τόρις είχαν μόνο μία φιλοδοξία τις τελευταίες ημέρες της προεκλογικής εκστρατείας: να περιορίσουν το εύρος της ήττας.