Αργεντινή: Από μια χωματερή στη 'Γη του Πυρός' εκτιμάται ότι ξεκίνησε ο Χανταϊός (Ηantavirus)

Ο Χανταϊός (Ηantavirus), προσβάλλει άμεσα τους πνεύμονες ή τα νεφρά των ανθρώπων. Όταν οι πνεύμονες μολυνθούν, η αναπνοή γίνεται σχεδόν αδύνατη και ο ασθενής μπορεί ακόμη και να πεθάνει.

Ο Χανταϊός (Ηantavirus) μεταδίδεται από τρωκτικά και έχει πολύ υψηλό ποσοστό θνησιμότητας. Σύμφωνα με τα πρόσφατα «Νέα για τις Επιδημίες Νοσημάτων» του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) και τους ειδικούς, η μόλυνση είχε εξαπλωθεί στο κρουαζιερόπλοιο «MV Honidas» που ταξίδευε από την Αργεντινή στη Νότια Αφρική και 3 επιβάτες έχασαν τη ζωή τους σε αυτό.

_______________________

Για ποιο λόγο βρέθηκε στη χωματερή στην πόλη Ουσουαϊα στον Νότο της Αργεντινής το ζευγάρι των Ολλανδών τουριστών πριν επιβιβαστούν στο κρουαζιερόπλοιο

Μια χωματερή στα περίχωρα της Ουσουάια, στον Νότο της Αργεντινής, έχει γίνει το επίκεντρο της έρευνας για το ξέσπασμα του χανταϊού στο κρουαζιερόπλοιο MV Hondius. Οι υγειονομικές αρχές πιστεύουν ότι εκεί ήρθε σε επαφή με τον ιό το ζευγάρι των Ολλανδών που βρίσκεται στην κορυφή της αλυσίδας των μολύνσεων κατά τη διάρκεια εκδρομής παρατήρησης πουλιών.

Η περιοχή προσελκύει ταξιδιώτες ακριβώς λόγω της αφθονίας των πτηνών που πετούν πάνω από αυτήν, αλλά οι ίδιες συνθήκες που την καθιστούν δημοφιλή στους ερασιτέχνες ορνιθολόγους την καθιστούν και ευνοϊκό περιβάλλον για τα τρωκτικά που μεταδίδουν τον Χανταϊό. Η μετάδοση γίνεται μέσω της επαφής με τα περιττώματα, το σάλιο ή τα ούρα αυτών των ζώων.

Αυτό που καθιστά την περίπτωση ιδιαίτερα περίπλοκη είναι η παραλλαγή που εντοπίστηκε: το στέλεχος των Άνδεων, το μοναδικό στέλεχος του ιού που είναι γνωστό ότι μπορεί να μεταδοθεί από άτομο σε άτομο. Αυτό εξηγεί γιατί, μόλις επιβιβάστηκε στο Hondius, η μόλυνση εξαπλώθηκε από το ζευγάρι στους υπόλοιπους επιβάτες.

Ένα ταξίδι αναψυχής με τραγικό τέλος

Οι δύο τουρίστες έφτασαν στην Αργεντινή στις 27 Νοεμβρίου 2025 και πέρασαν πολλούς μήνες γυρνώντας στη χώρα με αυτοκίνητο. Επισκέφθηκαν και τη Χιλή αλλά και την Ουρουγουάη πριν επιστρέψουν στην Αργεντινή στα τέλη Μαρτίου. Την 1η Απριλίου επιβιβάστηκαν στο κρουαζιερόπλοιο στην Ουσουάια.

Λίγο αργότερα άρχισαν τα πρώτα συμπτώματα. Ο 70χρονος άνδρας πέθανε στο νησί Αγία Ελένη στο νότιο Ατλαντικό. Η σύζυγός του, 69 ετών, πέθανε στη Νότια Αφρική πριν προλάβει να επιστρέψει στην Ευρώπη. Συνολικά, από την επιδημία υπάρχουν οκτώ επιβεβαιωμένα κρούσματα και τρεις νεκροί.

Τα στοιχεία δεν είναι καθησυχαστικά. Στην Αργεντινή, το ποσοστό θνησιμότητας από τον Χανταϊό έχει αυξηθεί από 17% μεταξύ 2019 και 2024 σε πάνω από 33% τον τελευταίο χρόνο, ένα άλμα που έχει σημάνει συναγερμό τόσο σε εθνικό επίπεδο όσο και σε διεθνείς οργανισμούς.

Οι αρχές επισημαίνουν επίσης ότι στη Γη του Πυρός δεν έχουν καταγραφεί κρούσματα εδώ και δεκαετίες: το τελευταίο κρούσμα στην επαρχία χρονολογείται από το 1996. Προκειμένου να επιβεβαιωθεί η υπόθεση της χωματερής, τεχνικές ομάδες θα μεταβούν στην περιοχή για να αιχμαλωτίσουν τα τρωκτικά και να αναζητήσουν ίχνη του ιού. Η Αργεντινή έχει επίσης ενεργοποιήσει τα κανάλια διεθνούς συνεργασίας και θα στείλει γενετικό υλικό του στελέχους σε εργαστήρια στην Ισπανία, τη Νότια Αφρική, τις Κάτω Χώρες και το Ηνωμένο Βασίλειο, με στόχο τη βελτίωση των πρωτοκόλλων ανίχνευσης και διάγνωσης.

Η Αργεντινή εκτός ΠΟΥ

Η επιδημία έφερε στο προσκήνιο μια θεμελιώδη λεπτομέρεια: η Αργεντινή δεν είναι πλέον μέλος του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας. Η αποχώρησή της, όπως και εκείνη των Ηνωμένων Πολιτειών, τέθηκε σε ισχύ στα μέσα Μαρτίου.

Ο γενικός διευθυντής του ΠΟΥ Tέντρος Γκεμπρεγεσούς εκμεταλλεύτηκε τη συνέντευξη Τύπου για τον χανταϊό για να ζητήσει από τις δύο χώρες να επανεξετάσουν την απόφασή τους, αν και η κυβέρνηση της Αργεντινής απάντησε ότι δεν χρειάζεται να ανήκει στον οργανισμό για να συνεργάζεται με άλλες χώρες σε θέματα υγείας. Προς το παρόν, διατηρεί τεχνικούς δεσμούς με τον Παναμερικανικό Οργανισμό Υγείας σε περιφερειακό επίπεδο.

Το colilargo, το ποντίκι πίσω από τον ιό

Το Oligoryzomys longicaudatus, γνωστό ως ποντίκι με μακριά ουρά, είναι ο κύριος φορέας του στελέχους των Άνδεων. Πρόκειται για ένα μικρό, ανοιχτό καφέ, άγριο τρωκτικό που ζει στη Χιλή και τη νότια Αργεντινή. Ζυγίζει λιγότερο από 30 γραμμάρια, έχει μικρά αυτιά και μεγάλα μάτια και η ουρά του μπορεί να έχει διπλάσιο μήκος από το υπόλοιπο σώμα του.

Είναι προστατευόμενο και ενδημικό είδος. Εκπληρώνεισημαντικές οικολογικές λειτουργίες: μεταφέρει σπόρους και αποτελεί μέρος της τροφικής αλυσίδας άλλων ζώων. Νυκτόβιο, κινείται πηδώντας χάρη στα μακριά πίσω πόδια του και προτιμά θαμνώδη εδάφη, κοντά σε πηγές νερού.

Τα Colilargos αποτελούν τη φυσική δεξαμενή του στελέχους των Άνδεων και μολύνουν το ένα το άλλο κυρίως κατά τη διάρκεια του ζευγαρώματος. Τα μολυσμένα ζώα δεν αναπτύσσουν την ασθένεια, αν και ορισμένες μελέτες δείχνουν ότι ο ιός μειώνει το προσδόκιμο ζωής τους, που υπολογίζεται σε ένα έτος.

Δεν είναι γνωστό πόσα τρωκτικά υπάρχουν, καθώς οι πληθυσμοί τους παρουσιάζουν μεγάλες διακυμάνσεις ανάλογα με το κλίμα, τη διαθεσιμότητα τροφής και παράγοντες όπως η αποψίλωση των δασών ή η γεωργική επέκταση.

Πώς μεταδίδεται από τα τρωκτικά στους ανθρώπους;

Αυτός ο ιός εξαπλώνεται μέσω του αέρα, μια διαδικασία που ονομάζεται «αερόλυση». Όταν τα περιττώματα, τα ούρα ή το σάλιο των μολυσμένων τρωκτικών στεγνώνουν και αναμειγνύονται με σωματίδια σκόνης, μεταφέρονται στον αέρα. 

Όταν ένα άτομο αναπνέει αυτόν τον αέρα, ο ιός εισέρχεται απευθείας στους πνεύμονές του. Επιπλέον, μπορεί να εξαπλωθεί αγγίζοντας μολυσμένες επιφάνειες και στη συνέχεια αγγίζοντας το στόμα ή τη μύτη.

Τα καλά νέα είναι ότι ο Χανταϊός γενικά δεν μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο. Εμφανίζεται μόνο μέσω άμεσης επαφής με τρωκτικά ή μέσω διαβίωσης στο μολυσμένο περιβάλλον τους. 

Ωστόσο, έχουν παρατηρηθεί ορισμένες σπάνιες περιπτώσεις μετάδοσης από άνθρωπο σε άνθρωπο με το στέλεχος «Άνδεις» που βρέθηκε στη Νότια Αμερική, αλλά τα τρέχοντα κρούσματα σχετίζονται με τρωκτικά.

 Ποια είναι τα αρχικά συμπτώματα του Χανταϊού;

Τα συμπτώματά της αρχικά μοιάζουν με κοινή γρίπη και μπορεί να προκαλέσουν σύγχυση στους ανθρώπους:

• Υψηλός πυρετός και ρίγη.
• Σοβαρός μυϊκός πόνος στα χέρια, τα πόδια και την πλάτη.
• Πονοκέφαλος, ζάλη και κόπωση.
• Πόνος στο στομάχι, έμετος ή διάρροια.

4 έως 10 ημέρες μετά τη μόλυνση, εμφανίζονται συμπτώματα του «Πνευμονικού Συνδρόμου από Hantavirus» (HPS):

• Συσσώρευση υγρού στους πνεύμονες.
• Σοβαρή δυσκολία στην αναπνοή (αίσθηση ότι κάποιος κάθεται στο στήθος σας).
• Βήχας και χαμηλή αρτηριακή πίεση.
• Νεφρική ανεπάρκεια.

Ποιο είναι το ποσοστό θνησιμότητας του;

Ο Χανταϊός θεωρείται πολύ θανατηφόρος. Σύμφωνα με το CDC, το ποσοστό θνησιμότητας για το Πνευμονικό Σύνδρομο Χανταϊός κυμαίνεται μεταξύ 38% και 40%. Αυτό σημαίνει ότι εάν 10 άτομα αρρωστήσουν σοβαρά από αυτόν, υπάρχει 40% πιθανότητα θανάτου.

Προς το παρόν, δεν υπάρχει συγκεκριμένη θεραπεία, φάρμακο ή εμβόλιο για τον Χανταϊό. Η θεραπεία βασίζται αποκλειστικά στην «υποστηρικτική φροντίδα». Οι ασθενείς νοσηλεύονται με υποστήριξη οξυγόνου, αναπνευστήρες ή μηχανήματα «ECMO» στο νοσοκομείο, κάτι που βοηθά τους πνεύμονές τους να λειτουργούν. Όσο πιο γρήγορα ληφθεί ιατρική βοήθεια, τόσο μεγαλύτερες είναι οι πιθανότητες επιβίωσης.

Πώς να προστατευτείτε;

Η πρόληψη είναι η μόνη θεραπεία. Σφραγίστε τρύπες στους τοίχους ή στις πόρτες του σπιτιού σας για να αποτρέψετε την είσοδο τρωκτικών. 

Κρατήστε τις κουζίνες και τα τρόφιμα καλυμμένα ή σε αεροστεγή δοχεία. Εάν καθαρίζετε ένα παλιό δωμάτιο ή μια μάντρα, φροντίστε να φοράτε μάσκα και γάντια. Αντί να σκουπίζετε τα περιττώματα των τρωκτικών, ψεκάστε τα με χλωρίνη ή απολυμαντικό και κάντε το με τρόπο που να αποτρέπει την ανύψωση της σκόνης.

Πόσο αποτελεσματικές είναι οι μάσκες και τα απολυμαντικά;

Το εξωτερικό στρώμα του Hantavirus είναι πολύ εύθραυστο. Μπορεί εύκολα να καταστραφεί από σαπούνι, απορρυπαντικό ή απολυμαντικά με βάση το αλκοόλ. Η χρήση μάσκας εμποδίζει τα μολυσμένα σωματίδια σκόνης που μεταφέρονται με τον αέρα να φτάσουν στους πνεύμονες.
πληροφορίες διεθνή ΜΜΕ

επιμέλεια: Σπύρος Γκανής