Ο ευρωπαϊκός καύσωνας έρχεται στην Ελλάδα - Προειδοποίηση του Παγκόσμιου Μετεωρολογικού Οργανισμού - Οδηγίες του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας

Ο ευρωπαϊκός καύσωνας έρχεται στην Ελλάδα - Η προειδοποίηση του Παγκόσμιου Μετεωρολογικού Οργανισμού.

Προ των πυλών της Ελλάδας βρίσκεται ο πρωτοφανής καύσωνας που τις τελευταίες ημέρες επηρεάζει Δυτική Ευρώπη, καθώς τις επόμενες ημέρες θα μετακινηθεί προς τα Βαλκάνια και θα επηρεάσει τη χώρα μας όπως προειδοποιεί ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός (WMO).

Ο ευρωπαϊκός καύσωνας έρχεται στην Ελλάδα - Η προειδοποίηση του Παγκόσμιου Μετεωρολογικού Οργανισμού

Οι θερμοκρασίες αναμένεται να κυμαίνονται από 3°C έως 10°C πάνω από τον εβδομαδιαίο μέσο όρο για την εποχή

Προ των πυλών της Ελλάδας, σύμφωνα με ρεπορτάζ του ΕΘΝΟΥΣ,  βρίσκεται ο πρωτοφανής καύσωνας που τις τελευταίες ημέρες επηρεάζει Δυτική Ευρώπη, καθώς τις επόμενες ημέρες θα μετακινηθεί προς τα Βαλκάνια και θα επηρεάσει τη χώρα μας όπως προειδοποιεί ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός (WMO).

Όπως σημειώνει, το κύμα καύσωνα, το οποίο μετακινήθηκε από την Ιβηρική Χερσόνησο, θα εξαπλωθεί σε μεγάλα τμήματα της Δυτικής, Κεντρικής και Νότιας Ευρώπης μέσα στις επόμενες δύο εβδομάδες, σύμφωνα με ένα από τα περιφερειακά ευρωπαϊκά κέντρα κλιματικής παρακολούθησης του WMO, που λειτουργεί από τη Γερμανική Μετεωρολογική Υπηρεσία (DWD). Σύμφωνα με τις τρέχουσες προβλέψεις, η εστία του καύσωνα πιθανότατα θα μετατοπιστεί περισσότερο προς τα Βαλκάνια.

Οι θερμοκρασίες αναμένεται να κυμαίνονται από 3°C έως 10°C πάνω από τον εβδομαδιαίο μέσο όρο για την εποχή. Απόλυτες μέγιστες ημερήσιες θερμοκρασίες άνω των 35°C και ελάχιστες άνω των 20°C (τροπικές νύχτες) αναμένονται σε πολλές περιοχές για αρκετές ημέρες, σύμφωνα με το περιφερειακό κέντρο κλιματικής παρακολούθησης.

Οι χώρες που επηρεάζονται είναι:

• Πορτογαλία

• Ισπανία

• Γαλλία

• Βέλγιο

• Λουξεμβούργο

• Ολλανδία

• Νότια Μεγάλη Βρετανία

• Γερμανία

• Ελβετία

• Αυστρία

• Ιταλία

• Τσεχία

• Σλοβακία

• Ουγγαρία

• Σλοβενία

• Κροατία

• Βοσνία και Ερζεγοβίνη

• Σερβία

• Μαυροβούνιο

• Αλβανία

• Βόρεια Μακεδονία

• Ελλάδα

• Βουλγαρία

• Ρουμανία

Οι κίνδυνοι για την υγεία

Η ακραία ζέστη συχνά αποκαλείται «σιωπηλός δολοφόνος» και σε πολλές χώρες υποκαταγράφεται. Υπήρξαν περίπου 489.000 θάνατοι που σχετίζονται με τη ζέστη ετησίως μεταξύ 2000 και 2019, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (WHO).

Η θερμική καταπόνηση συμβαίνει όταν το σώμα προσλαμβάνει περισσότερη θερμότητα από όση μπορεί να αποβάλει. Υπό φυσιολογικές συνθήκες, το σώμα ρυθμίζει τη θερμοκρασία του μέσω της εφίδρωσης και της αυξημένης ροής αίματος προς το δέρμα. Όμως όταν ο περιβάλλων αέρας είναι ζεστός — ειδικά όταν είναι και υγρός — αυτοί οι μηχανισμοί ψύξης δυσκολεύονται να ανταποκριθούν και η θερμοκρασία του πυρήνα του σώματος αρχίζει να αυξάνεται.

«Η παρατεταμένη έκθεση για αρκετές ημέρες, ιδιαίτερα όταν οι θερμοκρασίες παραμένουν υψηλές και τη νύχτα, σημαίνει ότι το σώμα ξεκινά κάθε νέα ημέρα ήδη καταπονημένο. Οι ηλικιωμένοι, τα μικρά παιδιά, οι έγκυες γυναίκες, οι εργαζόμενοι σε εξωτερικούς χώρους και οι άστεγοι ή τα άτομα με χρόνια νοσήματα ανήκουν στις ομάδες υψηλού κινδύνου, αλλά η θερμική καταπόνηση μπορεί να επηρεάσει οποιονδήποτε όταν οι θερμοκρασίες είναι αρκετά υψηλές και για αρκετό χρόνο» επισήμανε ο Αρμέλ Καστελάν, σύμβουλος Υγείας του Κοινού Γραφείου Κλίματος και Υγείας του WHO–WMO.

Δεν είναι μόνο οι ημερήσιες θερμοκρασίες, αλλά και οι ελάχιστες νυχτερινές. Ο όρος «τροπική νύχτα» χρησιμοποιείται ευρέως σε περιοχές όπως η Ευρώπη και τμήματα της Ασίας. Ορίζεται ως νύχτα κατά την οποία η θερμοκρασία δεν πέφτει κάτω από τους 20°C. Κατά τη διάρκεια καυσώνων, αυτές οι νύχτες γίνονται ολοένα και πιο συχνές, ιδιαίτερα στις πόλεις.

Η νύχτα είναι η περίοδος κατά την οποία το σώμα υποτίθεται ότι ανακάμπτει. Όταν κοιμόμαστε, η θερμοκρασία του σώματος πέφτει, το καρδιαγγειακό σύστημα ξεκουράζεται και το συσσωρευμένο στρες της ζεστής ημέρας αρχίζει να υποχωρεί. Όταν οι νύχτες παραμένουν ζεστές, αυτή η αποκατάσταση δεν συμβαίνει. Το σώμα παραμένει υπό συνεχή καταπόνηση όλο το 24ωρο τονίζει ο Αρμέλ Καστελάν.

«Γι’ αυτό, όταν αξιολογούμε τον αντίκτυπο ενός καύσωνα στην υγεία, οι ελάχιστες θερμοκρασίες μπορεί να είναι πιο ενδεικτικές από τις μέγιστες του απογεύματος. Μια μέρα που φτάνει τους 38°C αλλά πέφτει στους 18°C τη νύχτα είναι πολύ διαφορετική από μια μέρα που φτάνει τους 36°C και παραμένει πάνω από τους 25°C όλη τη νύχτα. Το δεύτερο σενάριο ενέχει πολύ μεγαλύτερο κίνδυνο για την υγεία», λέει.

Κατά τη διάρκεια ενός καύσωνα, το φαινόμενο της «αστικής θερμικής νησίδας» προσθέτει αρκετούς βαθμούς στην αίσθηση της θερμοκρασίας, ενισχύοντας τον ήδη υπάρχοντα κίνδυνο. Μια περιφερειακή θερμοκρασία 35°C μπορεί να μεταφραστεί σε 38 ή και 40°C σε έναν πυκνό αστικό δρόμο χωρίς σκιά ή πράσινους χώρους, ενώ οι νύχτες που θα μπορούσαν να προσφέρουν ανακούφιση παραμένουν θερμότερες από τις γύρω περιοχές.

Τα αρνητικά ρεκόρ

Η Γαλλία κατέγραψε την πιο θερμή ημέρα στην ιστορία της στις 24 Ιουνίου, σπάζοντας το ρεκόρ που είχε σημειωθεί μόλις την προηγούμενη ημέρα, με μέση εθνική θερμοκρασία 30,0°C, πάνω από τα προηγούμενα ρεκόρ του Ιουλίου 2019 και του Αυγούστου 2003, σύμφωνα με τη Meteo-France. Οι θερμοκρασίες έφτασαν έως και 43,8°C στην πόλη Pulluau στη δυτική Γαλλία. Οι νυχτερινές θερμοκρασίες κατέγραψαν επίσης νέο εθνικό ρεκόρ, με 22°C.

Εκδόθηκε ανώτατο επίπεδο κόκκινου συναγερμού για 58 διαμερίσματα — σχεδόν ολόκληρη τη χώρα. Οι αρχές προειδοποίησαν για υψηλό κίνδυνο πυρκαγιών λόγω της επιδεινούμενης ξηρασίας. Παράλληλα, υπογραμμίστηκε ο κίνδυνος για τη ζωή από την ακραία ζέστη, καθώς 40 άνθρωποι αναφέρθηκαν ότι έχασαν τη ζωή τους σε περιστατικά πνιγμού.

Η Ισπανία κατέγραψε τις πιο θερμές ημέρες Ιουνίου στην ιστορία της στις 23 και 24 Ιουνίου. Σε αρκετές περιοχές, οι θερμοκρασίες ξεπέρασαν τους 40°C, σημειώνοντας πολλά νέα τοπικά ρεκόρ για τον Ιούνιο, σύμφωνα με την Agencia Estatal de Meteorologia - AEMET. Η πόλη του Μπιλμπάο έφτασε τους 42,7°C, τη μεγαλύτερη θερμοκρασία που έχει καταγραφεί ποτέ εκεί για μήνα Ιούνιο.

Το Ηνωμένο Βασίλειο έσπασε το ρεκόρ θερμοκρασίας Ιουνίου για τρεις συνεχόμενες ημέρες, με 36,4°C να καταγράφονται στη νότια Αγγλία στις 25 Ιουνίου — προσωρινή τιμή που πιθανόν να αναθεωρηθεί προς τα πάνω. Η Μετεωρολογική Υπηρεσία - Met Office, εξέδωσε κόκκινες προειδοποιήσεις για ακραία ζέστη και για τις 26 Ιουνίου — για πρώτη φορά στην ιστορία του συστήματος προειδοποιήσεων που εκδίδονται κόκκινες ειδοποιήσεις για τρεις συνεχόμενες ημέρες.

Αυτό συνέβη μόλις λίγες εβδομάδες μετά την άνοιξη όπου καταγράφηκαν επίσης ρεκόρ θερμοκρασιών Μαΐου.

Η Γερμανία βρέθηκε επίσης υπό εκτεταμένες κόκκινες προειδοποιήσεις από τη εθνική μετεωρολογική υπηρεσία Deutscher Wetterdienst, συμπεριλαμβανομένων πόλεων όπως η Βόννη, η Φρανκφούρτη και η Κολωνία.

Η Ολανδία, η ολλανδική μετεωρολογική υπηρεσία KNMI εξέδωσε πρωτοφανή κόκκινη προειδοποίηση για ακραία ζέστη σε οκτώ επαρχίες για τις 26 Ιουνίου και ανέφερε αρκετά νέα τοπικά ρεκόρ θερμοκρασίας.

Η Ελβετία κατέγραψε νέο ρεκόρ θερμοκρασίας Ιουνίου με 38°C στην πόλη της Βασιλείας, σύμφωνα με τη MeteoSwiss.

Οδηγίες για συνθήκες καύσωνα του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας

Κατά τη διάρκεια καύσωνα, παραμείνετε σε δροσερούς/κλιματιζόμενους χώρους και αποφύγετε την έκθεση στον ήλιο και τη βαριά σωματική άσκηση, ειδικά μεταξύ 11:00 και 17:00. Καταναλώνετε άφθονα υγρά, αποφεύγετε τα βαριά γεύματα/αλκοόλ και ακολουθείτε τα εξής βασικά μέτρα προστασίας: 

• Ενυδάτωση & Διατροφή: Πίνετε άφθονο δροσερό νερό ή ηλεκτρολύτες. Προτιμήστε ελαφριά, μικρά γεύματα με έμφαση σε φρούτα και λαχανικά.
• Ενδυμασία: Φορέστε ελαφριά, άνετα, ανοιχτόχρωμα ρούχα και υλικά που αναπνέουν (π.χ. βαμβακερά). Χρησιμοποιήστε καπέλο, γυαλιά ηλίου και αντηλιακό.
• Περιβάλλον & Κατοικίδια: Κρατήστε το σπίτι ερμητικά κλειστό τις ζεστές ώρες και ανοίξτε το κατά τη διάρκεια της νύχτας για δροσιά. Μην αφήνετε ποτέ παιδιά ή κατοικίδια ζώα μέσα σε κλειστό αυτοκίνητο. 
• Ευάλωτες ομάδες: Φροντίστε ηλικιωμένους, παιδιά και άτομα με χρόνια νοσήματα, εξασφαλίζοντας καθημερινή φροντίδα και αποφυγή μετακινήσεων τις θερμές ώρες

Ειδικότερα

• Αποφύγετε την ηλιοθεραπεία και παραμείνετε σε σκιερά και δροσερά μέρη μακριά από χώρους όπου επικρατεί συνωστισμός.
• Αποφύγετε τη βαριά σωματική εργασία ιδιαίτερα σε χώρους με υψηλή θερμοκρασία, άπνοια και μεγάλη υγρασία.
• Αποφύγετε το βάδισμα για πολύ ώρα ή το τρέξιμο κάτω από τον ήλιο.
• Προτιμήστε τα ελαφρά, άνετα και ανοιχτόχρωμα ρούχα από φυσικό υλικό για να διευκολύνεται ο αερισμός του σώματος και η εξάτμιση του ιδρώτα. Επιλέξτε ένα καπέλο που εξασφαλίζει καλό αερισμό του κεφαλιού. Φορέστε μαύρα ή σκουρόχρωμα γυαλιά με ειδική επίστρωση που προστατεύουν από την αντανάκλαση του ήλιου.
• Φροντίστε η διατροφή σας να αποτελείται από ελαφρά και μικρά γεύματα, με έμφαση στα φρούτα και τα λαχανικά. Περιορίστε τα λιπαρά.
• Πίνετε άφθονα υγρά (νερό και χυμούς φρούτων). Αν ιδρώνετε πολύ, προσθέστε αλάτι στο φαγητό σας. Αποφύγετε τα οινοπνευματώδη ποτά.
• Κάντε χλιαρά ντους κατά τη διάρκεια της ημέρας κι αν χρειαστεί τοποθετήστε υγρά καλύμματα στο κεφάλι και στο λαιμό.
• Μεριμνήστε για τα μέλη της οικογένειάς σας που πάσχουν από χρόνια νοσήματα (αναπνευστικά, καρδιαγγειακά, κλπ.). Συμβουλευτείτε το θεράποντα ιατρό τους για την εφαρμογή ειδικών οδηγιών και για όσους λαμβάνουν φάρμακα.
• Αποφύγετε τα πολύωρα ταξίδια με τα μαζικά μέσα μεταφοράς όταν η ζέστη είναι σε πολύ υψηλά επίπεδα.

Aν έχετε βρέφη και παιδιά

• Ντύστε τα όσο γίνεται πιο ελαφρά. Φροντίστε ώστε τα χέρια και τα πόδια τους να είναι ελεύθερα και να μην τυλίγονται σε πάνες.
• Φροντίστε να μην μένουν στον ήλιο μετά το μπάνιο στη θάλασσα και να φορούν πάντα καπέλο.
• Εκτός από γάλα συνιστάται η χορήγηση και άλλων υγρών. Συμβουλευτείτε τον παιδίατρο.
• Για τα μεγαλύτερα παιδιά, φροντίστε να πίνουν πολλά υγρά (νερό και χυμούς φρούτων) και να τρώνε περισσότερα λαχανικά και φρούτα και λιγότερα λίπη.

Aν έχετε ηλικιωμένους

• Μετακινήστε τους σε δροσερότερους χώρους ή περιοχές (παραθαλάσσια ή σε βουνό), διότι το πολύ ζεστό και υγρό περιβάλλον αποβαίνει επικίνδυνο. Εναλλακτικά φροντίστε να παραμένουν στα κατώτερα διαμερίσματα πολυώροφων σπιτιών.
• Ανοίξτε το σπίτι τη νύχτα για να δροσίζει και κρατάτε το ερμητικά κλειστό τις ζεστές ώρες της ημέρας.
• Μην εγκαταλείπετε τα ηλικιωμένα μέλη της οικογένειας μόνα τους σε περιπτώσεις θερινών διακοπών ή πολυήμερης απουσίας σας από το σπίτι. Διαφορετικά εξασφαλίστε ένα άτομο για την καθημερινή τους φροντίδα.

επιμέλεια σύνταξης: Σπύρος Γκανής