Εκπρόσωπος του ΟΗΕ δήλωσε την Παρασκευή ότι ο οργανισμός ανησυχεί για την κατάσταση στη Γαλλία, καλώντας οι διαδηλώσεις να παραμείνουν ειρηνικές και η χρήση βίας να είναι ανάλογη.
Πίσω από τη μαθητική εξέγερση βρίσκεται ένα σύνολο παραπόνων των μαθητών: οι πολύωρες σχολικές ημέρες, τα υπερπλήρη τμήματα, τα εγκαταλελειμμένα σχολικά κτίρια και οι συχνές απουσίες εκπαιδευτικών. Η οργή τους βρίσκει απήχηση στους νέους σε όλη την Ευρώπη, με μαθητές στο Βέλγιο και την Ιταλία να οργανώνουν επίσης διαμαρτυρίες τις τελευταίες ημέρες.
Οι Γάλλοι μαθητές διαμαρτύρονται για εξαντλητικό ωράριο, συνωστισμό στις τάξεις, παλιές εγκαταστάσεις και έλλειψη εκπαιδευτικών· η οργή τους απλώνεται στην Ευρώπη, με κινητοποιήσεις σε Βέλγιο και Ιταλία.
Τρεις εβδομάδες
μετά την έναρξη των μαθητικών κινητοποιήσεων στη Γαλλία, πληθαίνουν τα
ερωτήματα για το αν οι διαδηλώσεις θα ξεφουσκώσουν ή θα εξελιχθούν σε ένα
ευρύτερο κοινωνικό κίνημα.
Οι διαδηλώσεις
και τα μπλόκα σε σχολεία ξεκίνησαν στα προάστια του Παρισιού στα μέσα
Σεπτεμβρίου και σύντομα εξαπλώθηκαν σε όλη τη χώρα. Εντυπωσιακές εικόνες
μαθητών να σκαρφαλώνουν στην εμβληματική κολώνα στην Πλας ντε λα Μπαστίλ στο
Παρίσι την Πέμπτη έκαναν τον γύρο του κόσμου.
Οι σκηνές αυτές
είχαν ιδιαίτερο ιστορικό βάρος, καθώς η πλατεία βρίσκεται στο σημείο όπου
υψωνόταν άλλοτε το οχυρό και κρατική φυλακή της Βαστίλης, που καταλήφθηκε από
Παριζιάνους στις 14 Ιουλίου 1789, σε μια καθοριστική στιγμή της Γαλλικής
Επανάστασης.
Μετά την
κατεδάφισή της, η Βαστίλη εξελίχθηκε σε διαχρονικό σύμβολο της νίκης των απλών
πολιτών απέναντι στην πολιτική καταπίεση. Στην πλατφόρμα X την Πέμπτη, ο ηγέτης της ριζοσπαστικής αριστεράς France Unbowed, Ζαν-Λικ Μελανσόν, δήλωσε ότι η Βαστίλη είχε «ανακαταληφθεί».
Πίσω από το κίνημα βρίσκεται ένα σύνολο παραπόνων των μαθητών: οι πολύωρες σχολικές ημέρες, τα υπερπλήρη τμήματα, τα εγκαταλελειμμένα σχολικά κτίρια και οι συχνές απουσίες εκπαιδευτικών. Η οργή τους βρίσκει απήχηση στους νέους σε όλη την Ευρώπη, με μαθητές στο Βέλγιο και την Ιταλία να οργανώνουν επίσης διαμαρτυρίες τις τελευταίες ημέρες.
Μπορεί το μαθητικό κίνημα να εξελιχθεί σε κάτι ευρύτερο;
Μια ακόμη ημέρα
κινητοποιήσεων, με τη στήριξη μαθητικών και συνδικαλιστικών οργανώσεων, έχει
προγραμματιστεί για την Τρίτη 13 Οκτωβρίου. Παράλληλα, ξεχωριστή διαδήλωση κατά
της κρίσης ακρίβειας και της αύξησης των τιμών των καυσίμων, η οποία είχε
οργανωθεί πριν ξεσπάσει το μαθητικό κίνημα, είναι προγραμματισμένη για τις 17
Οκτωβρίου.
Υπάρχουν
εκτιμήσεις ότι η διαδήλωση της 17ης Οκτωβρίου μπορεί να σηματοδοτήσει την
επιστροφή του κινήματος των κίτρινων γιλέκων, που εμφανίστηκε το 2018 ως
αντίδραση σε σχεδιαζόμενη αύξηση του φόρου στα καύσιμα και το ντίζελ. Για
μήνες, οι διαδηλωτές με κίτρινα γιλέκα συγκεντρώνονταν κάθε Σαββατοκύριακο,
αποκλείοντας κυκλικούς κόμβους, αυτοκινητόδρομους και αποθήκες καυσίμων σε όλη
τη χώρα, ενώ σημειώνονταν και έντονες συγκρούσεις με την αστυνομία.
Αν οι μαθητικές
κινητοποιήσεις συναντηθούν με ευρύτερη κοινωνική αναταραχή, η Γαλλία θα
μπορούσε να βρεθεί αντιμέτωπη με σκηνές που θυμίζουν τον Μάη του ’68. Τις
τελευταίες εβδομάδες πολλοί μαθητές κρατούν πανό που παραπέμπουν σε εκείνες τις
ιστορικές διαδηλώσεις, όταν οι μαθητικές εξεγέρσεις κλιμακώθηκαν σε γενική
απεργία σε όλη τη χώρα.
Τότε, αρκετά
εκατομμύρια εργαζόμενοι προσχώρησαν στο κίνημα, παραλύοντας τη χώρα αλλά
ανοίγοντας και τον δρόμο για σημαντικές διαπραγματεύσεις μισθών. Η κινητοποίηση
προκάλεσε επίσης πολιτική κρίση, οδηγώντας τον στρατηγό Ντε Γκολ, τότε πρόεδρο
της Γαλλίας, να διαλύσει την Εθνοσυνέλευση και να προκηρύξει πρόωρες
βουλευτικές εκλογές τον Ιούνιο του 1968, στις οποίες οι υποστηρικτές του
εξασφάλισαν κοινοβουλευτική πλειοψηφία.
Σε κάθε
περίπτωση, ο Μάης του ’68 άφησε ανεξίτηλο αποτύπωμα στη Γαλλία, διαλύοντας τις
άκαμπτες κοινωνικές ιεραρχίες της μεταπολεμικής περιόδου. Οι διαδηλώσεις
συνέβαλαν στην προώθηση πολιτικών, μαθητικών και εργασιακών δικαιωμάτων,
εδραιώνοντας μόνιμα την παράδοση των μαζικών κινητοποιήσεων στην πολιτική
ταυτότητα της χώρας.
Το τεταμένο πολιτικό σκηνικό στη Γαλλία
Την ώρα αυτή, η
κυβέρνηση μειοψηφίας στη Γαλλία δυσκολεύεται να εξασφαλίσει κοινοβουλευτική
στήριξη για τον προϋπολογισμό του 2027, καθώς τα κόμματα της αντιπολίτευσης
αντιδρούν στα προτεινόμενα μέτρα λιτότητας. Τα δημόσια οικονομικά βρίσκονται
υπό πίεση, με την κυβέρνηση να προβλέπει ότι το δημοσιονομικό έλλειμμα θα
φτάσει το 5,4% του ΑΕΠ για το 2026, από τα υψηλότερα ποσοστά στην ευρωζώνη.
Η ολοένα και πιο
έντονη κρίση ακρίβειας, που οφείλεται κυρίως στις υψηλές τιμές καυσίμων και
ενέργειας, έχει εντείνει τη δημόσια αγανάκτηση. Η οικονομική πίεση στα
νοικοκυριά έχει οξύνει τις κοινωνικές εντάσεις σε όλη τη χώρα, με τις
προεδρικές εκλογές να απέχουν λιγότερο από έξι μήνες, σε ένα πολιτικό τοπίο
ιδιαίτερα κατακερματισμένο.
Σύμφωνα με
δημοσκόπηση της δημόσιας εταιρείας μετρήσεων Ifop, που πραγματοποιήθηκε μεταξύ 25 και 29
Σεπτεμβρίου, η Μαρίν Λεπέν του ακροδεξιού κόμματος National Rally συγκεντρώνει 35% για τον πρώτο γύρο, ακολουθούμενη από τον Εντουάρ Φιλίπ
με 15% και τον Ζαν-Λικ Μελανσόν με 14%. Με βάση αυτά τα σενάρια, ο δεύτερος
γύρος θα έφερνε αντιμέτωπους τη Λεπέν και τον Φιλίπ. Άλλες προβολές έχουν
προβλέψει αναμέτρηση Λεπέν με Μελανσόν στον δεύτερο γύρο.
Ένα κίνημα που δεν δείχνει να κοπάζει
Παρά την
ανακοίνωση του υπουργού Παιδείας Εντουάρ Ζεφρέ την Πέμπτη ότι 3.000 αναπληρωτές
εκπαιδευτικοί θα τοποθετηθούν σε σχολεία ανά τη χώρα όπου υπάρχουν ελλείψεις, η
δημόσια αγανάκτηση δείχνει να μην υποχωρεί. Ο Ζεφρέ είπε ότι το μέτρο πιθανόν
θα κοστίσει «δεκάδες εκατομμύρια ευρώ» για το 2026.
Τα συνδικάτα
επέκριναν το σχέδιο ως βραχυπρόθεσμη λύση, προειδοποιώντας ότι οι διαθέσιμοι
αναπληρωτές μπορεί να μην ανταποκρίνονται στις ανάγκες των σχολείων ως προς την
ειδικότητα ή την περιοχή. Όπου δεν βρίσκεται αντικαταστάτης, τα μαθήματα
ενδέχεται να συνεχίσουν να μένουν ακάλυπτα, ενώ οι αναπληρωτές μπορεί να
αναλαμβάνουν βοηθητικά καθήκοντα μέχρι να προκύψει κενή θέση που να ταιριάζει.
«Πρέπει να δούμε
τις λεπτομέρειες, γιατί πρέπει να είμαστε προσεκτικοί με αυτόν τον αριθμό που
έχει παρουσιαστεί», δήλωσε στην Euronews ο Ζαν-Ρεμί Ζιράρ, εκπαιδευτικός και πρόεδρος του εθνικού συνδικάτου
σχολείων και ανώτερης εκπαίδευσης (SNALC).
Από την αρχή, οι
μαθητές έχουν τη στήριξη των εκπαιδευτικών συνδικάτων, με τον Ζιράρ να κάνει
λόγο για ένα σύστημα σε «κρίση».
«Όλο και πιο
δύσκολα καλύπτουμε τις απουσίες των εκπαιδευτικών, οι γαλλικές τάξεις είναι από
τις πιο πολυπληθείς στην Ευρώπη, οι αίθουσες δεν είναι σωστά εξοπλισμένες στις
περιόδους καύσωνα. Αυτά είναι πράγματα που ήδη γνωρίζουμε.»
«Η αφετηρία είναι
ότι το σχολικό σύστημα βρίσκεται σε κρίση, και αυτό συμβαίνει εδώ και πολύ
καιρό.»
Στο πλευρό των
μαθητών έχουν ταχθεί και μεγάλες συνδικαλιστικές συνομοσπονδίες στη Γαλλία.
Μετά τις διαδηλώσεις της Πέμπτης, η CGT, ένα από τα μεγαλύτερα συνδικάτα της χώρας, ανέδειξε το εύρος των
κινητοποιήσεων, ορισμένες από τις οποίες δεν σχετίζονταν με το μαθητικό κίνημα,
δηλώνοντας: «Οι αγώνες πολλαπλασιάζονται και οι συσχετισμοί δύναμης αλλάζουν!»
Ομοιότητες με προηγούμενα μαθητικά κινήματα στη Γαλλία
Ο Πάολο Στούπια,
καθηγητής κοινωνιολογίας και πολιτικής στο Sciences Po Paris, εντόπισε ομοιότητες ανάμεσα στις τωρινές
κινητοποιήσεις και παλαιότερα κοινωνικά κινήματα στη Γαλλία, αναφερόμενος σε
μια σειρά από κινήματα, μεταξύ των οποίων και ο Μάης του ’68.
«Δεν είναι κάτι
νέο το να κινητοποιούνται μαθητές από τα προάστια γύρω από αιτήματα που είναι
δικά τους, και στη συνέχεια αυτά τα αιτήματα να υιοθετούνται από άλλα λύκεια
πιο κοντά στο κέντρο της πόλης.»
Κατά τον Στούπια,
το γεγονός ότι και μαθητές ιδιωτικών σχολείων συμμετείχαν στα μπλόκα αποτελεί
νέα εξέλιξη για τα μαθητικά κινήματα. Πολλοί αναλυτές εξεπλάγησαν επίσης που
φοιτητές του Université Paris-Panthéon-Assas, το οποίο
θεωρείται ότι έχει συντηρητικό φοιτητικό σώμα, πραγματοποίησαν αποκλεισμό την
Πέμπτη.
Ωστόσο, ο Στούπια
προειδοποίησε ότι η δυναμική του κινήματος μπορεί να επηρεαστεί από τις
επερχόμενες σχολικές διακοπές μέσης περιόδου στη Γαλλία.
«Όταν υπάρχει ένα διάλειμμα δύο εβδομάδων στα σχολεία, γίνεται πιο δύσκολο να ξαναπάρει μπρος ένα κίνημα στη συνέχεια, γιατί όλα έχουν μείνει σε αναστολή.»
Ένα κίνημα που έχει ενταθεί ως αντίδραση στην αστυνομική βία
Αν και πολλές
διαδηλώσεις ήταν ειρηνικές, άλλες σκιάστηκαν από επεισόδια και συγκρούσεις με
τις δυνάμεις ασφαλείας. Σύμφωνα με στοιχεία που δημοσιοποίησε την Παρασκευή το
υπουργείο Δικαιοσύνης της Γαλλίας, από την αρχή του κινήματος έχουν γίνει 6.877
συλλήψεις, με το 86% να αφορά ανηλίκους.
Ο αριθμός των
συλλήψεων είναι εντυπωσιακός σε σύγκριση με τις πρώτες εβδομάδες του κινήματος
των κίτρινων γιλέκων το 2018, όταν 4.596 άτομα είχαν τεθεί υπό κράτηση τον
πρώτο μήνα.
Οργανώσεις
δικαιωμάτων έχουν καταδικάσει την αστυνομική βία μετά το κύμα σοβαρών
τραυματισμών μαθητών.
Η οργή έχει
φουντώσει με αφορμή περιστατικά όπως εκείνο ενός 15χρονου μαθητή που έχασε το
αριστερό του χέρι από χειροβομβίδα κρότου-λάμψης της αστυνομίας, ενός 16χρονου
που έχασε μέρος της όρασής του από πλαστική σφαίρα και ενός 14χρονου που υπέστη
συντριπτικό κάταγμα στη γνάθο και έχασε πολλά δόντια όταν χτυπήθηκε από
δακρυγόνο. Τα επεισόδια αυτά διερευνώνται εσωτερικά, με συνολικά 24 υποθέσεις
να εξετάζονται από το πειθαρχικό όργανο της γαλλικής αστυνομίας.
Εκπρόσωπος του
ΟΗΕ δήλωσε την Παρασκευή ότι ο οργανισμός ανησυχεί για την κατάσταση στη
Γαλλία, καλώντας οι διαδηλώσεις να παραμείνουν ειρηνικές και η χρήση βίας να
είναι ανάλογη.
Παράλληλα,
σύμφωνα με τις αρχές, 761αστυνομικοί και χωροφύλακες έχουν τραυματιστεί από την
αρχή των κινητοποιήσεων. Σε όλη τη χώρα, αρκετά σχολεία έχουν υποστεί φθορές,
έχουν καεί ή λεηλατηθεί. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ταραξίες έχουν παρεισφρήσει
στις διαδηλώσεις.
Κατά τον Στούπια,
το επίπεδο της αστυνομικής καταστολής τις τελευταίες εβδομάδες είναι «χωρίς
προηγούμενο» από τις διαδηλώσεις του Μάη του ’68.
Την ίδια στιγμή,
η Βαλερί Μπεκέ, κοινωνιολόγος στο CY Cergy Paris University και συν-συγγραφέας μαζί με τον Πάολο
Στούπια του «Geopolitics of Youth: Engagement and (e)Mobilisation», ανέφερε
ότι η αστυνομική βία έχει συμβάλει στο να ενταχθούν ενήλικοι στο κίνημα.
«Οι ενήλικοι
[συνδικάτα και γονείς] διαδηλώνουν δίπλα στους μαθητές, αλλά έχουν παρέμβει
επίσης επικοινωνώντας με δικηγόρους και δικαστικούς λειτουργούς, ως αντίδραση
στη βία και στις πιθανές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.»
Ωστόσο, σημείωσε
ότι υπάρχει και ένα μέρος του ενήλικου πληθυσμού που βλέπει τις διαδηλώσεις με
«περιφρόνηση» και τις «απορρίπτει ή απαξιώνει».
Διαδηλώσεις που πολιτικοποιούνται όλο και περισσότερο
Σε τηλεοπτικό
διάγγελμα το βράδυ της Τετάρτης, ο πρωθυπουργός Σεμπαστιέν Λεκορνύ εξέφρασε τη
λύπη του για «τη βία, τους μαθητές και το προσωπικό που δέχονται επιθέσεις,
τους αστυνομικούς και χωροφύλακες που τραυματίζονται, τα σχολεία που
πυρπολούνται ή βανδαλίζονται, τις χιλιάδες χαμένες ώρες μαθημάτων, χωρίς να
υπολογίζουμε τις απειλές και τις ύβρεις».
Επέκρινε
«πολιτικούς ηγέτες που χρησιμοποιούν αυτή την οργή για να δώσουν τις εκλογικές
τους μάχες». Η Γαλλία προσέρχεται στις κάλπες για τις προεδρικές εκλογές τον
Απρίλιο. «Δεν μπορούμε να παίζουμε με την ασφάλεια της νεολαίας της Γαλλίας»,
είπε ο Λεκορνύ.
Η κυβέρνηση, μαζί
με κόμματα της δεξιάς και ακροδεξιάς αντιπολίτευσης, έχει κατηγορήσει τον
Μελανσόν και το κόμμα του France Unbowed ότι εκμεταλλεύονται και χειραγωγούν τους
νέους για πολιτικό όφελος. Ο Μελανσόν επιμένει ότι, παρότι το κόμμα του
στηρίζει το κίνημα, δεν οργανώνει τις διαδηλώσεις και θέλει να παραμείνουν
ειρηνικές.
Προτού γίνουν οι
διαδηλώσεις της 5ης Οκτωβρίου, το κόμμα της ριζοσπαστικής αριστεράς France Unbowed χαιρέτισε το γεγονός ότι «μαθητικές, λυκειακές, συνδικαλιστικές και
επαγγελματικές οργανώσεις» «συγκλίνουν σε όλη τη χώρα».
Κατά τη Μπεκέ,
παρότι ορισμένοι πολιτικοί ηγέτες έχουν κατηγορηθεί ότι «εργαλειοποιούν» τις
μαθητικές κινητοποιήσεις, οι μαθητές των λυκείων σε γενικές γραμμές μπορούν να
ξεχωρίσουν τη γνήσια πολιτική στήριξη από τις προσπάθειες εκμετάλλευσης του
κινήματος.
«Υπάρχουν
άνθρωποι που δεν έχουν κάποιο ιδιαίτερο ενδιαφέρον για το κίνημα, όπως βλέπετε.
Κάποιοι είναι στην αριστερά, ενώ άλλοι σκέφτονται “εντάξει, αυτό θα μπορούσε να
μας φανεί χρήσιμο”.»
«Λόγω του τρόπου
που λειτουργούν τα πράγματα και του τρόπου με τον οποίο αντιμετωπίζονται οι
νέοι, του ότι απορρίπτονται και επικρίνονται, αυτό τελικά δημιουργεί ευκαιρίες
για πολιτικούς μεσάζοντες.»
Προειδοποίησε ότι
οι κινητοποιήσεις μπορεί να εξελιχθούν σε ευρύτερο κοινωνικό κίνημα, καθώς η
απογοήτευση για τις συνθήκες στα σχολεία αντανακλά βαθύτερη οργή για τις
ανισότητες στη γαλλική κοινωνία.
«Υπάρχουν
ανισότητες σε όλα τα επίπεδα, με τα χάσματα ανάμεσα στις διαφορετικές
κοινωνικές ομάδες να διευρύνονται.»
«Με δεδομένη την αυξανόμενη ακρίβεια και το γεγονός ότι τα εργατικά στρώματα ήδη αντιμετωπίζουν πολλές καθημερινές δυσκολίες, όπως οι πολλές ώρες εργασίας και οι μεγάλες αποστάσεις μετακίνησης, ως προς τις κοινωνικές ανισότητες βρισκόμαστε σε κρίσιμο σημείο.»
Οι μαθητές μεταδίδουν τις διαδηλώσεις «από πρώτο χέρι» στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης
Οι μαθητικές
κινητοποιήσεις εξαπλώθηκαν γρήγορα σε όλη τη χώρα, εν μέρει επειδή τα βίντεο
από τις πρώτες διαδηλώσεις στα παρισινά προάστια έγιναν viral στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Σύμφωνα με τον
Ολιβιέ Ερτζσάιντ, επίκουρο καθηγητή Επιστημών Πληροφόρησης και Επικοινωνίας στο
University of Nantes, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης επιτρέπουν στους μαθητές να οργανώνονται,
αλλά και να καταγράφουν τις διαδηλώσεις από πρώτο χέρι, επί τόπου.
«Τα μέσα
κοινωνικής δικτύωσης τους επιτρέπουν να τεκμηριώνουν την πραγματικότητα, να
δίνουν μαρτυρίες από πρώτο χέρι για όσα συμβαίνουν, τόσο όταν τα πράγματα
πηγαίνουν καλά όσο και όταν, δυστυχώς, δεν πηγαίνουν. Έχουν ήδη ανοίξει
αστυνομικές έρευνες και οι εικόνες από τα κοινωνικά δίκτυα μπορούν να
χρησιμοποιηθούν ως αποδεικτικά στοιχεία ή τουλάχιστον να παίξουν ρόλο στη
δικαστική διαδικασία.»
Ο Ερτζσάιντ
σημείωσε ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης καλλιεργούν επίσης ενεργά ένα αίσθημα
σύνδεσης και κοινής ταυτότητας μεταξύ των διαδηλωτών, κάτι που τροφοδοτεί τη
δυναμική του κινήματος.
«Είναι ένας
τρόπος να οικοδομηθεί το αίσθημα συλλογικής ταυτότητας και να εκφραστούν οι
κοινωνικές σχέσεις του καθενός, συμπεριλαμβανομένης της πολιτικής του
συνείδησης ή έστω της πολιτικής του συμμετοχής. Η έννοια της αίσθησης του
ανήκειν και της κοινωνικής αλληλεπίδρασης των νέων είναι παρούσα εδώ, και αυτά
είναι πολύ σημαντικά σε μια εποχή όπου η χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης
είναι τόσο διαδεδομένη.»
Δεδομένου ότι ένα
μεγάλο μέρος των νέων στη Γαλλία και σε όλο τον κόσμο βασίζεται στα μέσα
κοινωνικής δικτύωσης ως κύρια πηγή ενημέρωσης, το μέσο αυτό έχει συμβάλει
επίσης στη διαμόρφωση της εικόνας τους για τις διαδηλώσεις, αλλά και για την
αντίδραση της κυβέρνησης.
Ο Ερτζσάιντ
υπογράμμισε ότι δεν υπάρχουν «σταθεροί και απαράβατοι κανόνες» που να
καθορίζουν πώς μπορεί να εξελιχθούν οι κινητοποιήσεις τις επόμενες εβδομάδες.
«Ό,τι κι αν
συμβεί στη συνέχεια με αυτό το κίνημα, ξέρουμε ότι τα μέσα ενημέρωσης και τα
κοινωνικά δίκτυα θα λειτουργήσουν ως ηχώ. Καμία πλατφόρμα κοινωνικής δικτύωσης,
όσο ισχυρή κι αν είναι, δεν είναι από μόνη της αρκετά δυνατή για να πυροδοτήσει
ένα κίνημα. Όμως αυτές οι πλατφόρμες σίγουρα βοηθούν στην ορατότητα και
επιτρέπουν στους μαθητές να οργανώνονται πολύ γρήγορα.»




Δεν υπάρχουν σχόλια
Δημοσίευση σχολίου