Η πρώην Ύπατη Αρμοστής του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, Ναβί Πιλάι, τιμήθηκε με το Νόμπελ Ειρήνης

Η Πιλάι ενημερώθηκε για την απονομή του βραβείου στο Δικαστικό Μέγαρο της Νυρεμβέργης.

    Η 85χρονη, Νοτιοαφρικανή δικαστής,  Ναβανεθέμ - Ναβί -  Πιλάι έχει συμμετάσχει σε υψηλού προφίλ εργασίες που εξετάζουν καταγγελίες για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων κατά τη διάρκεια μιας δεκαετούς καριέρας, μεταξύ άλλων στη Ρουάντα, τη Μιανμάρ και τη Γάζα.

Η πρώην Ύπατη Αρμοστής του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα και δικαστής του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης, Ναβί Πιλάι, τιμήθηκε με το Νόμπελ Ειρήνης 2026.

Η Νοτιοαφρικανή δικαστής, σύμφωνα με το BBC, αναγνωρίστηκε «για τις προσπάθειές της να προωθήσει την ειρήνη και το διεθνές δίκαιο», κάτι που άνοιξε το δρόμο για μια «πιο ολοκληρωμένη παγκόσμια έννομη τάξη», ανέφερε η επιτροπή των Νόμπελ.

Η 85χρονη Νοτιοαφρικανή δικαστής, Ναβί (Ναβανεθέμ) Πιλάι, έχει συμμετάσχει σε υψηλού προφίλ εργασίες που εξετάζουν καταγγελίες για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων κατά τη διάρκεια μιας δεκαετούς καριέρας, μεταξύ άλλων στη Ρουάντα, τη Μιανμάρ και τη Γάζα.

Το πρώιμο έργο της περιελάμβανε την υπεράσπιση ακτιβιστών κατά του απαρτχάιντ στη Νότια Αφρική και την Παρασκευή έγινε η πέμπτη νικήτρια του Βραβείου Ειρήνης της χώρας - ακολουθώντας τα βήματα του Νέλσον Μαντέλα και του Αρχιεπισκόπου Ντέσμοντ Τούτου.

Το έργο της Πιλάι ήταν «καθοριστικό στη διασφάλιση της δίωξης των εγκλημάτων πολέμου, των εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας και της γενοκτονίας», δήλωσε ο πρόεδρος της Νορβηγικής Επιτροπής Νόμπελ, Γιόργκεν Βάτνε Φρύντνες.

«Η δέσμευση της Ναβί Πιλάι στις παγκόσμιες νομικές αρχές και η σταθερή ηθική της πυξίδα είναι σταθερές σε μια μακρά καριέρα», είπε.

«Σε μια εποχή υπαρξιακών προκλήσεων - συμπεριλαμβανομένων περισσότερων πολέμων και συγκρούσεων από ό,τι έχει δει ο κόσμος εδώ και πολύ καιρό - το διεθνές δίκαιο δεν αποτελεί πλέον απλώς ένα συμπλήρωμα της ειρήνης και της ασφάλειας. Είναι απόλυτη αναγκαιότητα.»

Ο Γιόργκεν Βάτνε Φρύντνες είπε ότι η επιτροπή δεν μπόρεσε να ειδοποιήσει την Πίλεϊ εκ των προτέρων ότι είχε κερδίσει, «οπότε το μήνυμά μου προς αυτήν θα ήταν 'αν δείτε να σας καλεί κάποιος νορβηγικός αριθμός, παρακαλώ σηκώστε το'».

Λίγο αργότερα, η Πιλάι αντέδρασε στα νέα από το Δικαστικό Μέγαρο της Νυρεμβέργης λέγοντας «πρέπει να είναι αστείο» και ευχαρίστησε όσους είχαν συγκεντρωθεί για να την χειροκροτήσουν.

«Αν χειροκροτήσετε λίγο περισσότερο, ίσως μοιραστώ αυτό το βραβείο με τον Τραμπ», αστειεύτηκε. Η περσινή νικήτρια, ηγέτιδα της αντιπολίτευσης της Βενεζουέλας Μαρία Κορίνα Ματσάδο, απένειμε το μετάλλιο της στον πρόεδρο των ΗΠΑ τον Ιανουάριο ως «αναγνώριση της μοναδικής του δέσμευσης στην ελευθερία μας» .

Η Πιλάι αφιέρωσε το βραβείο της σε «όλους τους επιζώντες διεθνών εγκλημάτων» και στους ασκούντες τη διεθνή δικαιοσύνη, «των οποίων η συμπόνια και το θάρρος συνεχίζουν να διασφαλίζουν ότι η ατιμωρησία δεν θα επιτραπεί να βασιλεύσει».

Η Ναβανέθεμ «Νάβι» Πιλάι μεγάλωσε στη Νότια Αφρική κατά τη διάρκεια του απαρτχάιντ ως κόρη οδηγού λεωφορείου σε μια φτωχή ινδιάνικη συνοικία του Ντέρμπαν.

Έγινε η πρώτη γυναίκα που ίδρυσε δικηγορικό γραφείο στην επαρχία Νατάλ το 1967 και αργότερα η πρώτη μη λευκή γυναίκα που διορίστηκε στο ανώτατο δικαστήριο της χώρας.

Η Πιλάι διετέλεσε δικαστής στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για τη Ρουάντα, το οποίο υποστηρίζεται από τον ΟΗΕ - και επικεντρώθηκε στη γενοκτονία του 1994, στην οποία σκοτώθηκαν 800.000 άνθρωποι - συμπεριλαμβανομένων τεσσάρων ετών ως πρόεδρος του. Εξελέγη στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο (ΔΠΔ) το 2003.

Από το 2021 έως το 2025, προήδρευσε της Ανεξάρτητης Διεθνούς Επιτροπής Έρευνας του ΟΗΕ για τα Κατεχόμενα Παλαιστινιακά Εδάφη - ενός οργάνου διερεύνησης γεγονότων που συστάθηκε από το Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ για τη διερεύνηση φερόμενων παραβιάσεων του διεθνούς δικαίου.

Η επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το Ισραήλ είχε διαπράξει γενοκτονικές πράξεις στη Γάζα και ότι ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου και ο πρώην υπουργός Άμυνας Γιοάβ Γκάλαντ είχαν «υποκινήσει τη διάπραξη γενοκτονίας» στις ομιλίες και τις δηλώσεις τους.

Η τριμελής επιτροπή εμπειρογνωμόνων δεν μίλησε επίσημα εκ μέρους του ΟΗΕ και δεν είχε νομική εξουσία. Το Ισραήλ απέρριψε τα ευρήματά της και κατηγόρησε τα τρία μέλη της επιτροπής ότι ενεργούν ως «εντολοδόχοι της Χαμάς».

Η επιτροπή είχε προηγουμένως καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η Χαμάς και άλλες παλαιστινιακές ένοπλες ομάδες διέπραξαν εγκλήματα πολέμου και άλλες σοβαρές παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου στις 7 Οκτωβρίου 2023, κατά τις οποίες σκοτώθηκαν περίπου 1.200 άνθρωποι και άλλοι 251 κρατήθηκαν όμηροι. Η ίδια έκθεση κατηγόρησε επίσης το Ισραήλ για εγκλήματα πολέμου.

Αντιδρώντας στην απονομή του βραβείου στην Πιλάι την Παρασκευή, το Υπουργείο Εξωτερικών του Ισραήλ δήλωσε ότι αποτελεί «μια γκροτέσκα οπλοποίηση ενός βραβείου για τη νομιμοποίηση του μίσους και των προκαταλήψεων κατά του Ισραήλ».

Σε ανακοίνωσή της, η οργάνωση ανέφερε: «Ο ρόλος της στην αδιάκοπη, πολιτικά υποκινούμενη δαιμονοποίηση του Ισραήλ και στην προώθηση του γενοκτονήματος λέει πολλά».

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος είχε εκφράσει στο παρελθόν την επιθυμία να παραλάβει το βραβείο, αναδημοσίευσε μια δήλωση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης στην οποία ανέφερε ότι η επιτροπή Νόμπελ «υποβάθμισε» το βραβείο απονέμοντάς το σε κάποιον που περιέγραψε ως «ανερυθρίαστο μισητή της Αμερικής και του Ισραήλ».

Οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν αργότερα σαρωτικές κυρώσεις στο δικαστήριο, λέγοντας ότι ήθελαν να περιορίσουν τους πόρους και την ικανότητά του να λειτουργεί. Το ΔΠΔ χαρακτήρισε την κίνηση αυτή ως επίθεση κατά του κράτους δικαίου.

Ο πρόεδρος της επιτροπής Νόμπελ, Γιόργκεν Βάτνε Φρύντνες, δήλωσε ότι ο οργανισμός δεν παίρνει θέση σχετικά με το εάν η ισραηλινή επίθεση στη Γάζα ισοδυναμεί με γενοκτονία, απονέμοντας στην Πιλάι το βραβείο ειρήνης. Ερωτηθείς για την επιτροπή του ΟΗΕ στην Πιλάι για το θέμα, απάντησε ότι το βραβείο της είχε δοθεί «για ολόκληρο το έργο της».

Η Πιλάι είναι επί του παρόντος δικαστής στο Διεθνές Δικαστήριο (ΔΔΧ) στην υπόθεση όπου η Μιανμάρ κατηγορείται από την Γκάμπια για γενοκτονία κατά του λαού Ροχίνγκια.

Η Μιανμάρ αρνήθηκε ότι προσπάθησε σκόπιμα να καταστρέψει τον μουσουλμανικό μειονοτικό πληθυσμό, με έναν εκπρόσωπο της κυβέρνησης να δήλωσε στο δικαστήριο τον Ιανουάριο ότι ο ισχυρισμός ήταν «αβάσιμος» .

Ο Ύπατος Αρμοστής του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, Βόλκερ Τουρκ, δήλωσε ότι η αναγνώριση της Πιλάι αποτελεί «μια επιβεβαίωση ότι τα ανθρώπινα δικαιώματα, το κράτος δικαίου και η δικαιοσύνη, καθώς και η λογοδοσία, είναι θεμελιώδη για τα πάντα, για την ειρήνη, την ασφάλεια και την ευημερία».

Εν τω μεταξύ, ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες δήλωσε ότι υπήρξε «μια σταθερή, ανεξάρτητη φωνή δικαιοσύνης εν μέσω ορισμένων από τις πιο ιστορικές διεθνείς νομικές υποθέσεις της εποχής μας».

Ο πρόεδρος της Νότιας Αφρικής, Σίριλ Ραμαφόσα, δήλωσε ότι υπήρξε «πρωτοπόρος δικηγόρος υπεράσπισης ακτιβιστών κατά του απαρτχάιντ» που εργάστηκε για να «υπεράσπισει την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και να φέρει ελπίδα στη Νότια Αφρική και στους λαούς παγκοσμίως».

Η γενική γραμματέας της Διεθνούς Αμνηστίας, Ανιές Καλαμάρ, δήλωσε ότι ήταν με την Πιλάι όταν έμαθε ότι είχε κερδίσει το βραβείο και την χαρακτήρισε «εμπνευσμένη επιλογή» για το βραβείο.

«Σε μια εποχή που τόσο το διεθνές δίκαιο όσο και η δικαιοσύνη δέχονται επίθεση, όταν πάρα πολλά κράτη προσπαθούν να τα ακυρώσουν, το Νόμπελ Ειρήνης που της απονεμήθηκε δεν θα μπορούσε να έρθει σε καλύτερη στιγμή», είπε.