Ιράν: Οι έξι όροι προς τις ΗΠΑ για να ανοίξουν τα Στενά του Ορμούζ

Η Τεχεράνη συνδέει την πλήρη αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας με άρση κυρώσεων, αποχώρηση αμερικανικών δυνάμεων και καταβολή αποζημιώσεων

    Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες παγκοσμίως, καθώς μέσω της περιοχής διακινείται μεγάλο μέρος των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου και φυσικού αερίου. Αυτό ακριβώς δίνει στην Τεχεράνη ένα εξαιρετικά ισχυρό χαρτί.

Έξι σκληρές προϋποθέσεις θέτει το Ιράν στις Ηνωμένες Πολιτείες προκειμένου να επιτρέψει την πλήρη επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, μετατρέποντας τη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια δίοδο σε βασικό διαπραγματευτικό όπλο απέναντι στην Ουάσινγκτον. Η Τεχεράνη ξεκαθαρίζει ότι δεν προτίθεται να υποχωρήσει από τις απαιτήσεις της ακόμη και στην περίπτωση που η στρατιωτική αντιπαράθεση δώσει τη θέση της σε διαπραγματεύσεις.

Ο γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν, Μοχαμάντ Μπαγκέρ Ζολγκάντρ, δήλωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πρέπει να «διορθώσουν τη συμπεριφορά τους», εάν επιθυμούν να αποκατασταθεί η ελεύθερη διέλευση από τα Στενά. Πρόκειται για μια τοποθέτηση που ανεβάζει ακόμη περισσότερο τον πήχη στις σχέσεις ΗΠΑ–Ιράν και δείχνει ότι η Τεχεράνη επιχειρεί να συνδέσει το ζήτημα του Ορμούζ με ένα πολύ ευρύτερο πακέτο πολιτικών, οικονομικών και στρατιωτικών απαιτήσεων.

Οι έξι απαιτήσεις που βάζει στο τραπέζι η Τεχεράνη

Σύμφωνα με δήλωση που μεταδόθηκε από το ιρανικό δίκτυο IRIB, η ιρανική πλευρά θέτει έξι βασικούς όρους:

• να σταματήσουν οι απειλές κατά του Ιράν και όσων η Τεχεράνη χαρακτηρίζει «ιερές αξίες» της,
• να τερματιστούν οριστικά οι στρατιωτικές επιχειρήσεις εναντίον του Ιράν και των περιφερειακών συμμάχων του,
• να αποχωρήσουν οι αμερικανικές ναυτικές και αεροπορικές δυνάμεις που συμμετέχουν στον αποκλεισμό,
• να καταβληθούν αποζημιώσεις για τις ζημιές που υπέστη το Ιράν κατά την πρόσφατη σύγκρουση,
• να αρθούν οι αμερικανικές κυρώσεις,
• να αποδεσμευτούν τα παγωμένα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία.

Η λίστα των απαιτήσεων δείχνει ότι για την Τεχεράνη το άνοιγμα των Στενών δεν αντιμετωπίζεται ως ένα απομονωμένο ζήτημα θαλάσσιας ασφάλειας. Αντίθετα, εντάσσεται πλέον στη συνολική αντιπαράθεση με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ουσιαστικά, το Ιράν επιχειρεί να αξιοποιήσει τη σημασία του Ορμούζ ώστε να αποσπάσει παραχωρήσεις σε όλα τα μεγάλα ανοικτά μέτωπα με την Ουάσιγκτον, από τις κυρώσεις και τα δεσμευμένα περιουσιακά στοιχεία έως την παρουσία αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων στην περιοχή.

«Δεν θα υποχωρήσουμε»

Το μήνυμα της ιρανικής ηγεσίας ήταν κατηγορηματικό. Ο Ζολγκάντρ διεμήνυσε ότι οι συγκεκριμένες απαιτήσεις δεν αποτελούν απλώς μια αρχική διαπραγματευτική θέση, αλλά τη βάση πάνω στην οποία η Τεχεράνη σκοπεύει να κινηθεί ανεξάρτητα από την εξέλιξη της κρίσης. «Το Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας δεν πρόκειται να κάνει πίσω από αυτές τις απαιτήσεις, είτε σε συνθήκες πολέμου είτε στο πλαίσιο διαπραγματεύσεων», ανέφερε.

Με τη δήλωση αυτή, το Ιράν επιχειρεί να καταστήσει σαφές ότι ακόμη και μια ενδεχόμενη επιστροφή στη διπλωματία δεν θα οδηγήσει αυτομάτως σε πλήρη αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας. Αντίθετα, η Τεχεράνη εμφανίζεται αποφασισμένη να χρησιμοποιήσει τον έλεγχο και τους περιορισμούς στα Στενά ως μοχλό πίεσης μέχρι να υπάρξει μια ευρύτερη συμφωνία με τις ΗΠΑ.

Το Ορμούζ στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης ΗΠΑ-Ιράν

Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες παγκοσμίως, καθώς μέσω της περιοχής διακινείται μεγάλο μέρος των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου και φυσικού αερίου. Αυτό ακριβώς δίνει στην Τεχεράνη ένα εξαιρετικά ισχυρό χαρτί.

Οποιαδήποτε σοβαρή διαταραχή στη ναυσιπλοΐα μπορεί να προκαλέσει αλυσιδωτές επιπτώσεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας, στο κόστος μεταφορών και τελικά στις οικονομίες χωρών πολύ πέρα από τη Μέση Ανατολή. Η διαχείριση της διέλευσης από τα Στενά έχει έτσι μετατραπεί σε ένα από τα κεντρικά σημεία πίεσης του Ιράν προς τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους συμμάχους τους.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη καταδικάσει ενέργειες που περιορίζουν την ελευθερία της ναυσιπλοΐας στην περιοχή και έχει προχωρήσει στην επιβολή κυρώσεων σε πρόσωπα και φορείς που συνδέονται με τις ιρανικές ενέργειες στα Στενά. Οι νέες απαιτήσεις της Τεχεράνης καθιστούν πλέον σαφές ότι η πλήρης επαναλειτουργία του Ορμούζ δύσκολα θα αποτελέσει μια αυτόνομη συμφωνία.

Το Ιράν τη συνδέει ευθέως με τη συνολική έκβαση της αντιπαράθεσης με τις Ηνωμένες Πολιτείες, επιχειρώντας να μετατρέψει την ασφαλή ναυσιπλοΐα σε αντάλλαγμα για στρατιωτικές, οικονομικές και πολιτικές παραχωρήσεις από την Ουάσιγκτον.

επιμέλεια Σπύρος Γκανής

G7 / Οι Ευρωπαίοι έτοιμοι για τα Στενά του Ορμούζ

Το πρακτορείο Associated Press επικαλέστηκε έναν ανώτερο Ιρανό αξιωματούχο με τη σαφή προειδοποίηση: «Οποιαδήποτε παρουσία ξένων κρατών, είτε για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας είτε για την απομάκρυνση ναρκών, είναι απαράδεκτη»

O Τραμπ αντέδρασε με επιφύλαξη στην προσφορά των Ευρωπαίων, τα Στενά του Ορμούζ είναι στην πραγματικότητα προσβάσιμα. Εξακολουθούν να αναζητούνται νάρκες, αλλά τα Στενά θα είναι ανοιχτά το αργότερο μέχρι την Παρασκευή, σύμφωνα με τον Αμερικανό πρόεδρο. «Δεν νομίζω ότι θα χρειαστούμε μεγάλη βοήθεια» πρόσθεσε

Κώστας Αργυρός*

Η προαναγγελθείσα από τον Ντόναλντ Τραμπ συμφωνία των ΗΠΑ με το Ιράν έχει προκαλέσει συγκρατημένη αισιοδοξία στο Βερολίνο, αλλά και στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Σε μια κοινή τους δήλωση ο καγκελάριος της Γερμανίας Φρίντριχ Μερτς, ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμμανουέλ Μακρόν και οι πρωθυπουργοί Βρετανίας και Ιταλίας Κιρ Στάρμερ και Τζόρτζια Μελόνι εκτιμούν ότι «η συμφωνία ανοίγει μια ευκαιρία για την επανασταθεροποίηση της περιοχής και της παγκόσμιας οικονομίας».

Μερτς: Έτοιμοι μέσα σε λίγες ημέρες

Οι 4 Ευρωπαίοι ηγέτες βρίσκονται στο Εβιάν της Γαλλίας, όπου συνεχίζεται η σύνοδος κορυφής της ομάδας G7 και είχαν την ευκαιρία να ακούσουν από τον Αμερικανό πρόεδρο περισσότερα για τις επαφές του με την Τεχεράνη. Σε ό,τι αφορά τη Γερμανία ο καγκελάριος Μερτς χαιρέτισε από την πρώτη στιγμή αυτή την εξέλιξη και ανακοίνωσε ότι η Γερμανία θα συμμετάσχει ενεργά σε μια ευρωπαϊκή επιχείρηση για τη διασφάλιση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας, με την αποστολή ναρκαλιευτικών και πλοίων παρακολούθησης στην περιοχή. Το Πολεμικό Ναυτικό της Γερμανίας θα μπορούσε να λάβει μέσα σε μερικές ημέρες τη σχετική εντολή και να βρεθεί στην περιοχή του Κόλπου σχετικά γρήγορα.

Ο Μερτς πρόσθεσε ότι για να συμβεί αυτό θα πρέπει να υπάρξει πρώτα σταθερή ειρήνευση. Τα Στενά του Ορμούζ πρέπει να ανοίξουν οριστικά και πλήρως. Οι γερμανικές Ένοπλες Δυνάμεις προετοιμάζονται εδώ και εβδομάδες για μια πιθανή αποστολή προστασίας της ναυσιπλοΐας στην ευαίσθητη αυτή περιοχή. Το ναρκαλιευτικό «Fulda» και το πλοίο υποστήριξης «Mosel» βρίσκονται ήδη στην ανατολική Μεσόγειο για τον σκοπό αυτό. Σύμφωνα με το Γερμανικό Υπουργείο Άμυνας, θα μπορούσαν να βρίσκονται επί τόπου σε διάστημα επτά έως δέκα ημερών.

Γαλλικό αεροπλανοφόρο ήδη στην περιοχή

Ο Γάλλος πρόεδρος Μακρόν δήλωσε ότι η Γαλλία και οι δυτικοί σύμμαχοί της είναι έτοιμοι να «δράσουν πολύ γρήγορα». Η Γαλλία θα μπορούσε, για παράδειγμα, να στείλει ναρκαλιευτικά σκάφη στην περιοχή για να παράσχει βοήθεια. Πρόσθεσε ότι ένα γαλλικό αεροπλανοφόρο και μια συνοδευτική ομάδα μάχης βρίσκονται ήδη στην περιοχή και θα είναι έτοιμα για επιχειρησιακή ανάπτυξη εντός δύο ή τριών ημερών από την υπογραφή της συμφωνίας από τις ΗΠΑ και το Ιράν. Σε περίπτωση τερματισμού του πολέμου, οι Ευρωπαίοι, μαζί με άλλους συμμάχους, είχαν ήδη προετοιμαστεί για μια στρατιωτική αποστολή στα Στενά του Ορμούζ, ζήτημα κρίσιμο για το εμπόριο πετρελαίου, όπως είχε ήδη διευκρινιστεί σε μια σύνοδο κορυφής στο Παρίσι τον Απρίλιο.

«Δεν χρειαζόμαστε πολλή βοήθεια»

Ο ίδιος ο Τραμπ αντέδρασε με επιφύλαξη στην προσφορά των Ευρωπαίων. Τα Στενά του Ορμούζ είναι στην πραγματικότητα προσβάσιμα. Εξακολουθούν να αναζητούνται νάρκες, αλλά τα Στενά θα είναι ανοιχτά το αργότερο μέχρι την Παρασκευή, σύμφωνα με τον Αμερικανό πρόεδρο. «Δεν νομίζω ότι θα χρειαστούμε μεγάλη βοήθεια» πρόσθεσε. «Αλλά δεν νομίζω ότι είναι κακή ιδέα να στείλουμε ένα ή δύο πλοία από ορισμένες χώρες εδώ».

Ωστόσο, είναι αδιευκρίνιστο προς το παρόν αν η Τεχεράνη θα ήταν πρόθυμη να δεχτεί μια τέτοια επιχείρηση. Σύμφωνα με διπλωμάτες, το Ιράν έχει εκφράσει έντονη αντίθεση σε οποιαδήποτε ξένη στρατιωτική παρουσία στην πλωτή οδό. Το πρακτορείο Associated Press επικαλέστηκε έναν ανώτερο Ιρανό αξιωματούχο με τη σαφή προειδοποίηση: «Οποιαδήποτε παρουσία ξένων κρατών, είτε για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας είτε για την απομάκρυνση ναρκών, είναι απαράδεκτη». Τα Στενά του Ορμούζ, μέσω των οποίων μεταφέρεται κανονικά περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου, ήταν ουσιαστικά κλειστά κατά τη διάρκεια της αντιπαράθεσης που διήρκεσε εβδομάδες. Η σύγκρουση είχε οδηγήσει τις τιμές του πετρελαίου σε σημαντική άνοδο.

Το μνημόνιο συμφωνίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν προβλέπει το άνοιγμα των Στενών. Σύμφωνα με δημοσιεύματα των ιρανικών μέσων ενημέρωσης, η Τεχεράνη θα μπορούσε να αρχίσει να χρεώνει τέλη για τη διέλευση μετά από μια μεταβατική περίοδο. Η Ουάσινγκτον φέρεται να έχει συμφωνήσει σε αυτό, σύμφωνα πάντα με τα ιρανικά δημοσιεύματα. Μέχρι στιγμής πάντως δεν έχει υπάρξει κανένα σχόλιο από τις ΗΠΑ. Ωστόσο, ο Πρόεδρος Τραμπ τόνισε πρόσφατα ότι η συμφωνία διασφαλίζει ότι τα Στενά του Ορμούζ θα παραμείνουν ελεύθερα «μόνιμα χωρίς χρέωση». Παρά τη συμφωνία-πλαίσιο, η διεθνής ναυτιλιακή ένωση BIMCO συνεχίζει να αξιολογεί την κατάσταση ασφαλείας στην συγκεκριμένη περιοχή ως ασταθή. Σύμφωνα με την ένωση, η διέλευση παραμένει πολύ επικίνδυνη. Η επιστροφή στην κανονική ναυτιλιακή κυκλοφορία θα μπορούσε να διαρκέσει αρκετούς μήνες ακόμη.

Συνέχεια με Ζελένσκι

Οι ηγέτες της G7 συνεχίζουν τη σύνοδο κορυφής με συζητήσεις σχετικά με τις ειρηνευτικές προσπάθειες για την Ουκρανία. Ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι έφτασε στο Εβιάν και θα συμμετάσχει στις συνομιλίες. Οι χώρες της G7 στοχεύουν στην αναζωογόνηση των αδιεξόδων διαπραγματεύσεων για την Ουκρανία. Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε την Κυριακή το βράδυ κατά τη διάρκεια συνάντησης με τον Γάλλο πρόεδρο και οικοδεσπότη της συνόδου κορυφής, Εμμανουέλ Μακρόν, ότι είχε πολύ καλές συνομιλίες με τον Ζελένσκι, καθώς και με τον Ρώσο πρόεδρο Βλάντιμιρ Πούτιν. «Νομίζω ότι μπορούμε να πετύχουμε κάτι εκεί. Πραγματικά», λέει. Πιστεύει ότι και οι δύο είναι ανοιχτοί σε αυτό. Μετά τη συμφωνία για το Ιράν «θα επικεντρωθούμε σε αυτό και θα δούμε αν μπορούμε να το κάνουμε να συμβεί».

Ο Ζελένσκι περιέγραψε πώς θα μπορούσε να μοιάζει αυτό κατά τη διάρκεια μιας στάσης στην πρωτεύουσα της Μολδαβίας, Κισινάου, καθ' οδόν προς τη σύνοδο κορυφής της G7. Σύμφωνα με τον ίδιο, το αρχικό σχέδιο ήταν να προσκληθεί ο Πούτιν στη Λίμνη της Γενεύης, αλλά η Μόσχα αρνήθηκε. Ως εκ τούτου αυτός - ο Ζελένσκι - συζήτησε με τον Τραμπ την πιθανότητα διοργάνωσης μιας τέτοιας συνάντησης στις Ηνωμένες Πολιτείες. Εάν ο Τραμπ κάνει μια τέτοια πρόταση στον Πούτιν, πιθανότατα θα είναι πολύ πιο δύσκολο γι' αυτόν να την απορρίψει, είπε ο Ζελένσκι. «Θα δούμε τι θα προκύψει», είπε σε ένα βίντεο. Ο Ζελένσκι προφανώς αναφερόταν σε μια τηλεφωνική κλήση την Κυριακή, όταν -όπως και ο Πούτιν- συνεχάρη τον Τραμπ για τα 80ά γενέθλιά του.

* Κώστας Αργυρός Δημοσιογράφος στην DW. Ασχολείται κυρίως με ευρωπαϊκά, πολιτικά και κοινωνικά θέματα.

Η #Γερμανία πρόθυμη να στείλει ναρκαλιευτικά αν υπάρξει συμφωνία ειρήνευσης διεμήνυσε ο #Μερτς από τη σύνοδο της #G7. Σήμερα στο τραπέζι το Ουκρανικό, παρόντος του #Ζελένσκι.https://t.co/wAvAJ0HmFc pic.twitter.com/7csQr3oQIv

— DW Greek (@dw_greek) June 16, 2026

Κρίση στα Στενά του Ορμούζ / 22 χώρες ζητούν από το Ιράν να σταματήσει τις επιθέσεις και να αποκαταστήσει τη ναυτιλιακή οδό

Είκοσι δύο χώρες κάλεσαν το Σάββατο το Ιράν να σταματήσει τις επιθέσεις και να ανοίξει ξανά το Στενό του Ορμούζ...

    Είκοσι δύο χώρες, συμπεριλαμβανομένων και ευρωπαϊκών κρατών, δήλωσαν έτοιμες στις 21 Μαρτίου 2026 να συμβάλουν στη διασφάλιση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, καταδικάζοντας τις επιθέσεις που απειλούν τη διεθνή ναυτιλία. Η πρωτοβουλία αυτή στοχεύει στην αποκατάσταση της ασφάλειας στην περιοχή.

Είκοσι δύο χώρες εξέδωσαν κοινή δήλωση το Σάββατο, καταδικάζοντας «με τους πιο κατηγορηματικούς όρους» τις επιθέσεις του Ιράν σε εμπορικά πλοία και πολιτικές υποδομές, ζητώντας τον άμεσο τερματισμό του «de facto κλεισίματος» των Στενών του Ορμούζ.

Οι χώρες εξέφρασαν την ετοιμότητά τους να συμβάλουν στις προσπάθειες για την αποκατάσταση της ασφαλούς διέλευσης, καθώς τα στοιχεία έδειξαν ότι οι διελεύσεις πλοίων μέσω της πλωτής οδού έχουν μειωθεί κατά 95% από την έναρξη του πολέμου.

Πλήρες κείμενο κοινής δήλωσης

Η κοινή δήλωση υπογράφηκε από τους ηγέτες των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, του Ηνωμένου Βασιλείου, της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Ιταλίας, των Κάτω Χωρών, της Ιαπωνίας, του Καναδά, της Δημοκρατίας της Κορέας, της Νέας Ζηλανδίας, της Δανίας, της Λετονίας, της Σλοβενίας, της Εσθονίας, της Νορβηγίας, της Σουηδίας, της Φινλανδίας, της Τσεχίας, της Ρουμανίας, του Μπαχρέιν, της Λιθουανίας και της Αυστραλίας.

«Καταδικάζουμε με τον πιο κατηγορηματικό τρόπο τις πρόσφατες επιθέσεις του Ιράν σε άοπλα εμπορικά πλοία στον Κόλπο, τις επιθέσεις σε πολιτικές υποδομές, συμπεριλαμβανομένων των εγκαταστάσεων πετρελαίου και φυσικού αερίου, και το de facto κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ από τις ιρανικές δυνάμεις», αναφέρει η ανακοίνωση.

«Εκφράζουμε τη βαθιά μας ανησυχία για την κλιμάκωση της σύγκρουσης. Καλούμε το Ιράν να σταματήσει αμέσως τις απειλές του, την τοποθέτηση ναρκών, τις επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη και πυραύλους και άλλες προσπάθειες αποκλεισμού του Στενού για την εμπορική ναυτιλία, και να συμμορφωθεί με το ψήφισμα 2817 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.»

Οι χώρες δήλωσαν ότι η ελευθερία της ναυσιπλοΐας αποτελεί θεμελιώδη αρχή του διεθνούς δικαίου, συμπεριλαμβανομένης της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας .

«Οι επιπτώσεις των ενεργειών του Ιράν θα γίνουν αισθητές από ανθρώπους σε όλα τα μέρη του κόσμου, ειδικά από τους πιο ευάλωτους», αναφέρει η ανακοίνωση.

Οι χώρες ζήτησαν επίσης «άμεσο και ολοκληρωμένο μορατόριουμ στις επιθέσεις σε πολιτικές υποδομές, συμπεριλαμβανομένων των εγκαταστάσεων πετρελαίου και φυσικού αερίου», χαιρέτησαν την απόφαση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA) να εγκρίνει μια συντονισμένη απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου και δήλωσαν ότι θα λάβουν άλλα μέτρα για τη σταθεροποίηση των αγορών ενέργειας, συμπεριλαμβανομένης της συνεργασίας με ορισμένες χώρες παραγωγής για την αύξηση της παραγωγής.

«Εκφράζουμε την ετοιμότητά μας να συμβάλουμε στις κατάλληλες προσπάθειες για να διασφαλιστεί η ασφαλής διέλευση από το Στενό. Χαιρετίζουμε τη δέσμευση των εθνών που συμμετέχουν σε προπαρασκευαστικό σχεδιασμό», ανέφεραν.

Οι χώρες δήλωσαν επίσης ότι θα εργαστούν για την παροχή υποστήριξης στα έθνη που έχουν πληγεί περισσότερο, μεταξύ άλλων μέσω των Ηνωμένων Εθνών και διεθνών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων.

 

    Σημείωση σύνταξης / Μέχρι την στιγμή αυτή που γράφονται αυτές οι γραμμές το Ιραν δεν έχει απαντήση στην κοινή δήλωση των 22 κρατών.