Νέο εκλογικό «ράπισμα» απειλεί την Κυριακή το CDU και τον Φρίντριχ Μερτς

Κρίσιμες εκλογές την Κυριακή στο κρατίδιο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία. Η Εναλλακτική για τη Γερμανία -AfD, θέλει την πρωτιά, οι Χριστιανοδημοκράτες απειλούνται με ιστορική πανωλεθρία.

    Το γερμανικό κρατίδιο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία ψηφίζει αυτή την Κυριακή, 20 Σεπτεμβρίου 2026, για νέο Κοινοβούλιο του κρατιδίου, η εικόνα, μόλις πέντε ημέρες πριν από την κάλπη, είναι εξαιρετικά ενδιαφέρουσα: AfD και SPD δίνουν μάχη για την πρώτη θέση, χωρίς όμως καμία από τις δύο να πλησιάζει αυτοδυναμία

Λίγες μέρες απομένουν για τις τοπικές εκλογές στο κρατίδιο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία και η «Εναλλακτική για τη Γερμανία» (AfD) εξακολουθεί να προηγείται καθαρά στις δημοσκοπήσεις. Ωστόσο, τις τελευταίες εβδομάδες οι Σοσιαλδημοκράτες (SPD) έχουν καλύψει μέρος από το χαμένο έδαφος, με την πρωθυπουργό Μανουέλα Σβέζιγκ να επιδίδεται σε μία προεκλογική καμπάνια πόλωσης, αποβλέποντας στην αποδυνάμωση πιθανών μετεκλογικών εταίρων. Αυτό προκαλεί την αντίδραση τόσο των Χριστιανοδημοκρατών (CDU), όσο και του Kόμματος της Αριστεράς (Die Linke), που βλέπουν τον προεκλογικό αγώνα να εξελίσσεται σε προσωπική μονομαχία ανάμεσα στην Σβέζιγκ και τον υποψήφιο της AfD, Λέιφ Έρικ Χολμ.

Στην τελευταία του καταμέτρηση, σύμφωνα με την Deutsche Welle, το «Πολιτικό Βαρόμετρο» του ZDF έβλεπε την AfD στο 37%, μόλις τρεις μονάδες μπροστά από το SPD. Οι Χριστιανοδημοκράτες του καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς συγκεντρώνουν μόλις 7% και αν αυτό το ποσοστό επιβεβαιωθεί στην κάλπη, θα πρόκειται για τη χειρότερη επίδοση του κόμματος στη μεταπολεμική ιστορία της Γερμανίας. Θα ήταν ένα ακόμη ισχυρό «ράπισμα» μετά από την πανωλεθρία στο κρατίδιο Σαξονία-Άνχαλτ.

Μικραίνει το προβάδισμα της AfD;

Στη δημοσκόπηση του ZDF το προβάδισμα της AfD φαίνεται να συρρικνώνεται σε σχέση με σφυγμομετρήσεις άλλων ινστιτούτων τους τελευταίους μήνες. Πάντως, άλλη δημοσκόπηση της Infratest-dimap για λογαριασμό του τηλεοπτικού δικτύου ZDF εμφάνιζε μία διαφορά πέντε ποσοστιαίων μονάδων.

Η πρωθυπουργός Μανουέλα Σβέζιγκ προβάλλει τον εαυτό της ως το αντίπαλον δέος στους εθνολαϊκιστές, επιδιώκοντας να κινητοποιήσει όσο το δυνατόν περισσότερους ψηφοφόρους στην κατεύθυνση αυτή. Πράγματι, στο δημοσκοπικό ερώτημα «ποιον θέλετε ως πρωθυπουργό στο κρατίδιο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία;» η Σβέζιγκ συγκεντρώνει ποσοστά έως 61%, πολύ πάνω από τον υποψήφιο της AfD Λέιφ Έρικ Χολμ, ο οποίος περιορίζεται στο 28%.

Αντιδρούν τα «μικρά κόμματα»

Ενώ όμως ενισχύεται δημοσκοπικά το SPD στο Μεκλεμβούργο (σε αντίθεση με την πανεθνική τάση του κόμματος), η τακτική αυτή προκαλεί απώλειες και εκνευρισμό στα μικρότερα κόμματα, ακόμη και στο «Κόμμα της Αριστεράς» (Die Linke), που σήμερα συνεργάζεται με την Σβέζινγκ στην τοπική κυβέρνηση του κρατιδίου. Πρόσφατα ο επικεφαλής της Linke στο συγκεκριμένο κρατίδιο, Χένις Χερμπστ, έκανε λόγο για «υποτιθέμενη προεκλογική μονομαχία» τη στιγμή που χρειάζονται ευρύτερες πλειοψηφίες για μία πολιτική που προωθεί την κοινωνική δικαιοσύνη. «Και αυτές οι πλειοψηφίες υλοποιούνται μόνο με την Αριστερά», τονίζει ο ίδιος.

Το Κόμμα των Πρασίνων, που είχε συγκεντρώσει 6,3% στις τοπικές εκλογές του 2021, κινείται δημοσκοπικά γύρω στο εκλογικό όριο του 5% και η Μανουέλα Σβέζιγκ δεν μπορεί παρά να ελπίζει ότι οι «Πράσινοι» θα καταφέρουν τελικά να μπουν και πάλι στην τοπική Βουλή του Σβερίν, ώστε πιο εύκολα να επανεκλεγεί και εκείνη πρωθυπουργός. Όσο για το Κόμμα των Φιλελευθέρων (FDP), βυθίζεται πλέον στην αφάνεια, καθώς συγκεντρώνει το πολύ 3% έναντι 5,8% το 2021.

«Ιστορικά χαμηλά για την CDU»;

Ο μεγάλος χαμένος είναι αναμφισβήτητα η CDU, η οποία φαίνεται να συνθλίβεται μεταξύ των δύο ισχυρότερων πολιτικών δυνάμεων. Ο υποψήφιός της για την πρωθυπουργία, Ντάνιελ Πέτερς, προειδοποιεί ότι «η πόλωση έχει ως αποτέλεσμα την περαιτέρω ισχυροποίηση της AfD». Η πόλωση θα είναι και ένας από τους λόγους για «ένα από τα χειρότερα εκλογικά αποτελέσματα στην ιστορία» των Χριστιανοδημοκρατών προειδοποιεί ο Έκχαρντ Ρέμπεργκ, επί σειρά ετών επικεφαλής του κόμματος στο κρατίδιο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία.

Η CDU φαίνεται να υποχωρεί διαρκώς στις προτιμήσεις των ψηφοφόρων. Στις αρχές του καλοκαιριού κυμαινόταν γύρω στο 10%, ωστόσο στις δημοσκοπήσεις της περασμένης Πέμπτης – τόσο για το ZDF – όσο και για το ARD, περιορίζεται στο 7%. Την ίδια στιγμή μάλιστα η δημοσκόπηση του ARD φέρνει την AfD στο 38% έναντι 35% στις αρχές Σεπτεμβρίου. Στο ίδιο ποσοστό εμφανίζονται οι Χριστιανοδημοκράτες σε δημοσκόπηση του Ινστιτούτου Insa για την εφημερίδα Nordkurier, που είχε πραγματοποιηθεί στο διάστημα 1 έως 8 Σεπτεμβρίου.

 Τι λένε οι τελευταίες δημοσκοπήσεις

Η πιο πρόσφατη έρευνα της Infratest dimap (ARD, 10/9) δίνει:

Κόμμα	Πρόθεση ψήφου
AfD	38%
SPD	33%
Linke	9%
CDU	7%
Πράσινοι	5%
BSW	4%
Άλλοι	4%

Η έρευνα βασίστηκε σε 1.556 ερωτηθέντες και έγινε 7–9 Σεπτεμβρίου.

Ενδιαφέρον είναι ότι η SPD κλείνει την ψαλίδα: στις αρχές Σεπτεμβρίου ήταν στο 32%, ενώ η AfD ανέβηκε από 35% σε 38%. Άρα το +5 της AfD είναι μεν σαφές, αλλά όχι «κλειδωμένο».

Οι τελευταίες εκτιμήσεις

Με βάση όλες τις τελευταίες ενδείξεις, θα έβαζα τις πιθανότητες περίπου ως εξής:

• AfD να βγει πρώτη: 60–65%
• SPD να βγει πρώτη: 35–40%
• Αυτοδυναμία οποιουδήποτε κόμματος: πρακτικά μηδενική
• SPD να παραμείνει στην κυβέρνηση: πιθανότερο από το να κυβερνήσει η AfD

Το τελευταίο σημείο είναι πολύ σημαντικό. Ακόμη κι αν η AfD πάρει την πρώτη θέση, δεν σημαίνει ότι θα σχηματίσει κυβέρνηση. Οι αριθμοί των μικρότερων κομμάτων θα είναι καθοριστικοί. Η CDU αναμένεται χαμηλά, ενώ ιδιαίτερα κρίσιμο είναι αν Πράσινοι και BSW θα περάσουν το όριο του 5%.

 Πιθανότερα σενάρια

1. AfD πρώτη – SPD δεύτερη → SPD κυβέρνηση
Αυτό είνα σήμερα το πιο πιθανό συνολικό σενάριο. Η AfD μπορεί να κερδίσει την πρώτη θέση, αλλά τα υπόλοιπα κόμματα είναι πιθανότερο να συγκροτήσουν κυβέρνηση χωρίς αυτήν. Αναλύσεις πριν από την κάλπη θεωρούν ιδιαίτερα πιθανό έναν συνασπισμό SPD–Linke–Πράσινων, εφόσον οι Πράσινοι μπουν στη Βουλή.

2. SPD πρώτη → κυβέρνηση SPD με Linke/Πράσινους
Αυτό είναι το σενάριο που επιδιώκει η πρωθυπουργός Manuela Schwesig. Η διαφορά με την AfD έχει μειωθεί αρκετά ώστε μια τελική ανατροπή δεν θα αποτελούσε έκπληξη. Το ZDF χαρακτηρίζει την αναμέτρηση ουσιαστικά «ντέρμπι» AfD–SPD.

3. AfD πρώτη και αδυναμία σχηματισμού κυβέρνησης
Είναι επίσης σοβαρό ενδεχόμενο. Η AfD μπορεί να πετύχει ιστορικά υψηλό αποτέλεσμα, αλλά να βρεθεί απομονωμένη πολιτικά. Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε δύσκολες διαπραγματεύσεις ή ακόμη και σε κυβέρνηση μειοψηφίας.

Οι έμπειροι δημοσκόποι βλέπουν:

1. AfD 36–38%
2. SPD 32–34%
3. Linke 8–10%
4. CDU 6–8%
5. Grüne 4–6%
6. BSW 3–5%

Δηλαδή, AfD οριακά πρώτη, αλλά SPD πιθανότερη να ηγηθεί της επόμενης κυβέρνησης.

Και υπάρχει ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον στοιχείο: η AfD είχε πάρει 35% στις ομοσπονδιακές εκλογές του 2025 στο κρατίδιο, οπότε ένα αποτέλεσμα κοντά στο 38% την Κυριακή θα επιβεβαίωνε ότι η Ανατολική Γερμανία αποτελεί πλέον ένα από τα ισχυρότερα εκλογικά της προπύργια.

επιμέλεια: Σπύρος Γκανής

Γερμανία: Νομοθεσία «τούρμπο» για το μεταναστευτικό

Ντόμπριντ, Κλίνγκμπαϊλ, Μερτς στο υπουργικό συμβούλιο

    Η κυβέρνηση Μερτς προχωρά ταχέως τις ρυθμίσεις για το άσυλο, ξεκινώντας από το στοπ στις επανενώσεις οικογενειών και την κατάργηση της «τούρμπο» πολιτογράφησης που είχε εισάγει η προκάτοχός της.

 

Κώστας Αργυρός*

Πριν συμπληρώσει καν μήνα στο υπουργείο του, ο αρμόδιος των Εσωτερικών Αλεξάντερ Ντόμπριντ έφερε ήδη δύο σημαντικά νομοσχέδια στη Βουλή για το μεταναστευτικό, όπως άλλωστε είχε ήδη προαναγγείλει, με σαφή πρόθεση να στείλει μήνυμα ότι η πολιτική της χώρας σκληραίνει.

Το ένα νομοσχέδιο αφορά τον περιορισμό των περιπτώσεων όπου θα επιτρέπεται η επανένωση οικογενειών προσφύγων και το δεύτερο την κατάργηση της αποκαλούμενης πολιτογράφησης «τούρμπο» για ειδικές περιπτώσεις και μόλις μετά από τρία χρόνια παραμονής στη χώρα.

«Σήμερα είναι μια κρίσιμη ημέρα στην υπόθεση της μείωσης της παράτυπης μετανάστευσης και στην καταπολέμηση της υπερφόρτωσης των συστημάτων ένταξης», δήλωσε ο Ντόμπριντ. «Στόχος μας είναι να μειώσουμε τους παράγοντες που λειτουργούν ελκυστικά, να φέρουμε περισσότερη τάξη στη διαδικασία μετανάστευσης, σεβόμενοι εξίσου την αρχή του ανθρωπισμού». Η έλλειψη λύσης στο πρόβλημα της μετανάστευσης έχει συμβάλλει σημαντικά στην κοινωνική πόλωση, όπως υποστήριξε ο υπουργός, και ήρθε η ώρα για να ληφθούν μέτρα.

Διετές στοπ στις επανενώσεις

Η οικογενειακή επανένωση αφορά άτομα με το λεγόμενο καθεστώς επικουρικής προστασίας. Πρόκειται για πρόσφυγες στους οποίους δεν χορηγείται άσυλο ή προστασία ως πρόσφυγες στη Γερμανία, αλλά παρόλα αυτά τους επιτρέπεται να παραμείνουν, επειδή αντιμετωπίζουν πολιτικές διώξεις, βασανιστήρια ή θανατική ποινή στις χώρες καταγωγής τους.

Σύμφωνα με το σχέδιο νόμου, στα τέλη Μαρτίου, σχεδόν 390.000 άτομα με επικουρική προστασία ζούσαν στη Γερμανία. Από τον Αύγουστο του 2018, 1.000 άτομα ανά μήνα λαμβάνουν άδεια εισόδου στη χώρα ως συγγενείς ατόμων με αυτό το καθεστώς προστασίας, δηλαδή 12.000 ετησίως.

Συνολικά 229.751 άτομα υπέβαλαν αίτηση ασύλου για πρώτη φορά στη Γερμανία πέρυσι. Η οικογενειακή επανένωση προηγουμένως περιοριζόταν σε στενούς συγγενείς – δηλαδή συζύγους, καταχωρημένους συντρόφους συμβίωσης και ανήλικα παιδιά. Όσοι έχουν επικουρική προστασία δεν θα επιτρέπεται πλέον να φέρνουν μέλη της οικογένειάς τους στη Γερμανία για δύο χρόνια. Εξαιρούνται οι περιπτώσεις εξαιρετικής δυσκολίας, ωστόσο, το νομοσχέδιο δεν ορίζει ποιες ακριβώς είναι αυτές.

Κριτική από τη Διεθνή Αμνηστία

Η αλλαγή της νομοθεσίας επικρίνεται από τους Πράσινους και το κόμμα της Αριστεράς (Die Linke). Η Διεθνής Αμνηστία σε παρέμβασή της το αποκάλεσε περαιτέρω περιορισμό των δικαιωμάτων των προσφύγων. Η Σοφί Σάιτ, ειδική σε θέματα πολιτικής ασύλου στη Γερμανία, δήλωσε ενδεικτικά: «Για τους περισσότερους ανθρώπους, είναι δύσκολο να φανταστούν να ζουν ακούσια χωρισμένοι από την άμεση οικογένειά τους -δηλαδή, τα παιδιά τους, τους συζύγους ή τους συντρόφους τους, τους γονείς και τα αδέλφια τους- για μήνες ή και χρόνια. Για πολλούς πρόσφυγες στη Γερμανία και τις οικογένειές τους, αυτή είναι ακριβώς η πραγματικότητα».

Η οργάνωση επισημαίνει ότι «οι περιορισμοί στην οικογενειακή επανένωση για όσους έχουν λάβει επικουρική προστασία – συχνά πρόσφυγες εμφυλίου πολέμου, για παράδειγμα από τη Συρία , η έλλειψη ευκαιρίας να φέρουν για παράδειγμα τα αδέλφια τους στη Γερμανία και το γεγονός ότι οι διαδικασίες οικογενειακής επανένωσης στην πράξη διαρκούν χρόνια αποτελούν σημαντική παραβίαση του δικαιώματος στην οικογένεια». Ανάλογες ήταν και οι τοποθετήσεις άλλων οργανώσεων, όπως η Pro Asyl, αλλά και του ανεξάρτητου Συμβουλίου για θέματα Μετανάστευσης και Ενσωμάτωσης.
Δυσκολεύουν οι πολιτογραφήσεις

Επιπλέον, η «μαύρο-κόκκινη» κυβέρνηση θέλει επίσης να καταργήσει την ταχεία πολιτογράφηση που είχε καθιερωθεί μετά από τρία χρόνια παραμονής στη χώρα, για ιδιαίτερα καλά ενσωματωμένους μετανάστες, η οποία είχε αποφασιστεί από τον προηγούμενο τρικομματικό συνασπισμό. Αυτές οι λεγόμενες «τούρμπο πολιτογραφήσεις» ήταν ήδη ένα αγκάθι που ενοχλούσε τους Χριστιανοδημοκράτες όταν βρίσκονταν στην αντιπολίτευση και η κατάργησή τους αποτελούσε προεκλογική δέσμευση.

πηγή: Deutsche Welle

_________________________________________

(*) Ο Κώστας Αργυρός είναι Δημοσιογράφος στην DW. Ασχολείται κυρίως με ευρωπαϊκά, πολιτικά και κοινωνικά θέματα.

Η Γερμανία στράφηκε δεξιότερα: Η νίκη του Φρίντριχ Μερτς και η επόμενη ημέρα

    Ο νικητής των γερμανικών εκλογών Φρίντριχ Μερτς θα διαδεχθεί τον Όλαφ Σολτς στο τιμόνι της Γερμανίας. - Η διαδοχή θα γίνει σε μια στιγμή που η χώρα αντιμετωπίζει τις μεγαλύτερες οικονομικές και διπλωματικές προκλήσεις εδώ και δεκαετίες.

Μία νέα, πιο συντηρητική και φοβική ημέρα ξημερώνει σε Γερμανία και Ευρώπη. Οι γερμανικές εκλογές ανέδειξαν νικητή τον Φρίντριχ Μερτς και τη Χριστιανοδημοκρατική Ένωση CDU/CSU με 28,8%. Το φαβορί για την καγκελαρία καλείται τώρα να αναζητήσει εταίρους για τον σχηματισμό κυβέρνησης συνεργασίας.

«Πρωταρχικός μου στόχος η απελευθέρωση από τις ΗΠΑ», ήταν μία από τις πρώτες δηλώσεις του πρώην τραπεζίτη Φρίντριχ Μερτς, θέλοντας να δώσει ένα πρώτο στίγμα των προθέσεών του. «Θα εκπληρώσουμε τώρα γρήγορα την κυβερνητική μας εντολή, διότι ο κόσμος εκεί έξω δεν μας περιμένει. Ούτε περιμένει μακροχρόνιες συνομιλίες και διαπραγματεύσεις για συνασπισμό», συμπλήρωσε θέτοντας ως στόχο να σχηματιστεί γρήγορα κυβέρνηση. 

Στους... νικητές της κάλπης όμως συγκαταλέγεται και το ακροδεξιό κόμμα Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) που κατακτά τη δεύτερη θέση με 20,2%. Η ηγέτιδα του ακροδεξιού AfD Άλις Βάιντελ «απείλησε» τη Χριστιανοδημοκρατική Ένωση CDU/CSU πως εάν συνεχίσει να αρνείται να συνεργαστεί με το AfD, για την «εφαρμογή της βούλησης του λαού», τότε θα την «προσπεράσει» στις επόμενες εκλογές. «Εμείς, ως μοναδικό κόμμα, διπλασιαστήκαμε σε σχέση με τις προηγούμενες εκλογές. Διπλασιάσαμε τη δύναμή μας», ανέφερε πανηγυρίζοντας.

Όμως, ο Μερτς έσπευσε γρήγορα να τερματίσει κάθε σενάριο συνεργασίας με την ακροδεξιά. «Δεν θα ξεκινήσουμε συνομιλίες συνασπισμού με το AfD. Το είπαμε αυτό πριν από τις εκλογές και οι άνθρωποι που ψήφισαν το AfD το γνώριζαν αυτό», δήλωσε ο ηγέτης του CDU.

Το σοσιαλδημοκρατικό κόμμα (SPD) του καγκελάριου Όλαφ Σολτς υπέστη μία συντριπτική ήττα, καταγράφοντας το χειρότερο εκλογικό αποτέλεσμα στην ιστορία του και «κατρακυλώντας» στην τρίτη θέση, με 16%. Ο καγκελάριος μίλησε για «πικρό εκλογικό αποτέλεσμα» και δήλωσε ότι, όπως και το 2021 είχε συνεισφορά στο θετικό αποτέλεσμα και στη νίκη, έτσι και τώρα αναλαμβάνει την ευθύνη για το δυσμενές αποτέλεσμα.

Λίγη ώρα μετά, δεν έλειψαν και τα πρώτα εσωκομματικά «μαχαιρώματα», φανερώνοντας πως η επόμενη ημέρα θα είναι ζόρικη για το SPD. Για «καταστροφικό εκλογικό αποτέλεσμα» έκανε λόγο ο υπουργός Άμυνας και στέλεχος του SPD Μπόρις Πιστόριους και άφησε ανοιχτό κάθε ενδεχόμενο σχετικά με τον μελλοντικό του ρόλο στο κόμμα.

Κακό το αποτέλεσμα και για τους Πράσινους που συγκεντρώνουν 12,7%. Το κόμμα ωστόσο αναμένεται να παίξει «ρόλο - κλειδί» για την επόμενη ημέρα με τον υποψήφιο των Πρασίνων Ρόμπερτ Χάμπεκ να εμφανίζεται ήδη έτοιμος για διαπραγματεύσεις με το CDU/CSU. Κάτι τέτοιο βέβαια εξαρτάται και από τη στάση της Χριστιανοκοινωνικής Ένωσης (CSU) του Μάρκους Ζέντερ που έχει επανειλημμένα ταχθεί κατά της συνεργασίας με τους Πράσινους.

Χαρές και πανηγύρια στην Αριστερά, με το Die Linke να καταγράφει ένα θεαματικό ποσοστό 8,5%, έπειτα από μία μαχητική, ζωντανή, viral καμπάνια στα social media που κέρδισε τη νεανική ψήφο και «αναγέννησε» το κόμμα. Η Χάιντι Ράιχινεκ εξέφρασε την ευγνωμοσύνη της στους ψηφοφόρους και επιμένει στο σύνθημα της «Αλλαγής», χωρίς να αποκλείει το ενδεχόμενο συμμετοχής σε κυβέρνηση. «Η Αριστερά είναι ζωντανή», σχολίασε ο συμπρόεδρος του Die Linke Γιαν φαν Ακεν, πανηγυρίζοντας για τα εκλογικά αποτελέσματα. 

Εκτός Βουλής φαίνεται πως μένουν οι Φιλελεύθεροι του Κρίστιαν Λίντνερ, που ανακοίνωσε πως αποσύρεται από την πολιτική μετά την εκλογική συντριβή, ενώ ολονύχτια «μάχη θρίλερ» θα δώσει η Συμμαχία της Σάρα Βάγκενκνεχτ που καταγράφει 4,9%, απέχοντας ελάχιστες ψήφους από το όριο 
του 5%.

ertopen.com

ΝΕΑ ΑΡΙΣΤΕΡΑ / Η ανάγκη να προχωρήσει η Αριστερά είναι ζητούμενο και όχι αυτοεπιβεβαίωση

Μια συζήτηση με την Αθηνά Αθανασίου και τον Γαβριήλ Σακελλαρίδη εν όψει του 1ου Συνεδρίου της Νέας Αριστεράς

 

• Πώς κατά την άποψή σας συγκροτείται ταξικά η κοινωνία σήμερα και πώς αντιστοιχίζεται ο πολιτικός λόγος της Νέας Αριστεράς; Με άλλα λόγια ποιους θέλει να εκφράσει;

- Αθηνά Αθανασίου: Να κοιτάξουμε κατάματα την κοινωνία. Μιλώντας για ταξικότητα, η δεξιά και η ακροδεξιά σφετερίζεται τη λαϊκή ταξικότητα. Αυτό είναι καίριο ζήτημα που σχετίζεται άμεσα με τη νεοφιλελεύθερη κατάσταση, την υφαρπαγή των δημόσιων αγαθών, των κοινών. Χρειάζεται να δούμε πώς ανακτάμε τις κοινωνικές μας συμμαχίες και πώς χτίζουμε τους δεσμούς μας με την κοινωνία, πώς ανακτάμε την εμπιστοσύνη συγκεκριμένων κοινωνικών στρωμάτων.

Η Αριστερά, η Νέα Αριστερά έχει καθήκον να δώσει ορίζοντα και προοπτική στους εργαζόμενους, τους άνεργους, τους ανθρώπους που ζουν στην επισφάλεια και είναι «πληγωμένοι» από τις πολλαπλές κρίσεις του καπιταλισμού, όλους τους ανθρώπους, τις ομάδες, τα στρώματα που αισθάνονται μόνοι και άστεγοι πολιτικά και κοινωνικά. Είναι ανάγκη, λοιπόν, να αλλάξουν οι δυσμενείς συσχετισμοί με αγώνα υπέρ της κοινωνίας και της δημοκρατίας. Οφείλουμε να συμβάλουμε ώστε αυτό το ταξικό πεδίο να κλείσει στην ακροδεξιά και τη δεξιά δημαγωγία, καθώς λαϊκά στρώματα αναζητούν και βρίσκουν απάγκιο στους εθνικισμούς, στην ακροδεξιά. Πρόκειται για ένα πολύ σημαντικό ζήτημα που αφορά τη μάχη για την ιδεολογική ηγεμονία που νομίζω θα είναι κυρίαρχο στο συνέδριό μας.

Η Αθηνά Αθανασίου είναι καθηγήτρια στο Τμήμα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών και κοσμητόρισσα της Σχολής Κοινωνικών Επιστημών.

• Πού το έχασε τελικά η Αριστερά διεθνώς, στην Ευρώπη αλλά και στην Ελλάδα ιδιαίτερα; Στις Θέσεις για το συνέδριο γράφεται ότι η υποχώρησή της οφείλεται στην επικράτηση της ιδεολογικής ηγεμονίας του νεοφιλελευθερισμού. Τι έφταιξε και δεν αντέδρασε; Μήπως η έλλειψη αξιοπιστίας, τα ξεπερασμένα αναλυτικά εργαλεία, η αδράνεια…

- Γαβριήλ Σακελλαρίδης: Θα έλεγα πως είναι η ερώτηση του ενός εκατομμυρίου. Ξεκινάμε με την παραδοχή πως η Αριστερά βρίσκεται σε κρίση. Σε αυτή τη συνθήκη η Νέα Αριστερά κάνει το πρώτο της συνέδριο και συγκροτείται σε κόμμα. Είμαστε προϊόν αυτής της κρίσης και οφείλουμε να εξετάσουμε τα αίτιά της, όχι με όρους θεωρητικούς ή αυτομαστιγώματος, αλλά με όρους υπέρβασής της, στο μέρος που μας αφορά. Μια λέξη κλειδί είναι η κρίση αξιοπιστίας. Στην ιδιαίτερη περίπτωση της Ελλάδας αυτό συνδέεται με την ιδιαίτερη ηρωική - ιστορική πορεία της Αριστεράς, του ΣΥΡΙΖΑ συγκεκριμένα, τις δυο τελευταίες δεκαετίες. Όπως λέμε και στις Θέσεις μας, υπάρχει η λογική της αντοχής του μνημονίου. Το μνημόνιο εκτός από οικονομικό και κοινωνικό πρότζεκτ ήταν και ιδεολογικό. Κατάφερε να περάσει στη συνείδηση πολλών ότι, προκειμένου να υπάρχει σταθερότητα, πρέπει να αποφευχθεί ο «πληθωρισμός» δικαιωμάτων και «ανώριμων» αιτημάτων καθώς και ατομικών συμπεριφορών που οδηγούν σε καταστροφικά κοινωνικά αποτελέσματα. Φτάσαμε έτσι σε μια εποχή χαμηλών προσδοκιών από το πολιτικό σύστημα. Αντικειμενικά, στη μεγάλη εικόνα, με την ήττα και τον επώδυνο συμβιβασμό του 2015 –παρά τα αρκετά επιμέρους θετικά της διακυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ που έδωσαν ανάσα στην καθημερινότητα των ανθρώπων– σχηματίστηκε στους πολίτες η αντίληψη πως όλοι είναι ίδιοι. Εκεί βρίσκεται η αφετηρία της πτωτικής πορείας και του εκφυλισμού του ΣΥΡΙΖΑ και της σημερινής κρίσης. Ακριβώς επειδή υπάρχουν αυτά τα ζητήματα και επειδή θέλουμε ως Νέα Αριστερά να χτίσουμε ένα νέο κόμμα με νέα πολιτική ταυτότητα που απευθύνεται σε όλους εκείνους που περιέγραψε η Αθηνά, χρειάζεται ο πολιτικός μας λόγος και τα πρόσωπα που θα τον εκφέρουν να μπορούν να δημιουργηθούν συνδέσεις με αυτόν τον κόσμο και να τον εμπνεύσουμε. Αυτό αφορά και το πώς ως κόμμα έχουμε νέες δομές, ανοικτές που όμως ανταποκρίνονται σε ένα κόμμα της Αριστεράς.

- Αθηνά Αθανασίου: Με τους όρους που το έθεσε ο Γαβριήλ, το συνέδριο της Νέας Αριστεράς μπορεί να γίνει ένα πολιτικό γεγονός που θα αφορά το ίδιο το κόμμα αλλά και την Αριστερά ευρύτερα, καθώς έχουμε να διασχίσουμε τα αφιλόξενα νερά της παρούσας συγκυρίας και να εμπνεύσουμε ένα χειραφετησιακό πολιτικό φαντασιακό για το σήμερα. Εάν δεν αγνοήσουμε την πρόκληση της αυτοκριτικής και του αναστοχασμού, θα έχουμε την ευκαιρία να ανακτήσουμε την εμπιστοσύνη των πολιτών. Ωστόσο, δεν πρέπει να αρνηθούμε την ιστορία μας. Να αναγνωρίσουμε τα προβλήματα και τις αστοχίες μας. Αυτό αφορά ευρύτερα την Αριστερά. Το ερώτημα του πώς πάμε πέρα από τις άτεγκτες βεβαιότητες εκατέρωθεν αφηγημάτων ενοχοποίησης είναι εξαιρετικά επίκαιρο για όλους και όλες. Το πώς ανακτάμε την εμπιστοσύνη χρειάζεται να μας απασχολήσει με πολιτικό βάθος και όχι με εργαλειακότητα. Την ίδια στιγμή χρειάζεται να αγωνιζόμαστε με όρους ιδεολογικής ηγεμονίας. Η Αριστερά χρειάζεται να εμπνεύσει την κοινωνία με μια διαφορετική έννοια συλλογικής ουτοπίας.

• Επισημαίνεται ότι μετά την επεισοδιακή εκλογή του Κασσελάκη πέρυσι, πολλοί πίεσαν από τα κάτω για την αποχώρηση βουλευτών και στελεχών από τον ΣΥΡΙΖΑ. Όμως, υπάρχει ένα παράδοξο. Δεν ακολούθησαν όλοι. Πώς το εξηγείτε;

- Γαβριήλ Σακελλαρίδης: Θα μου επιτρέψετε για λίγο να συνεχίσω από εκεί που το άφησε η Αθηνά. Στο κείμενο των Θέσεων επανέρχεται συχνά η λέξη ηγεμονία που ανέφερε η Αθηνά, με γκραμσιανούς όρους, όχι από λεξικολογικό κλισέ αλλά ακριβώς επειδή αντιλαμβάνεται ότι ζούμε σε μια εποχή επέλασης της νεοφιλελεύθερης ηγεμονίας. Οι καλύτεροι γκραμσιανοί είναι οι δεξιοί σήμερα, όπως ο Μητσοτάκης και ο Βορίδης. Ως προς τους δρόμους που θα μπορούσε να πάρει η Νέα Αριστερά σε σχέση με τον ΣΥΡΙΖΑ, θα μπορούσε κανείς να σκεφτεί εναλλακτικούς τρόπους για να φτάσει σε ένα διαφορετικό αποτέλεσμα στις ευρωεκλογές. Όμως ο δρόμος της μάχης για την ηγεμονία των αριστερών αξιών και πολιτικών, είναι εκείνος που έχει ανάγκη ένα κόμμα που γειώνεται κοινωνικά, δίνει τις μάχες στο μικροεπίπεδο και εκφέρει την άποψή του με αυτοπεποίθηση.

Ως προς το ερώτημά σας, Πράγματι, με απασχόλησε και από την εμπειρία μου στις ευρωεκλογές έχω να πω ότι ως υποψήφιοι εισπράτταμε πολλά μπράβο από τους ψηφοφόρους. Την ίδια στιγμή όμως μας έλεγαν «θα ψηφίσουμε Κασσελάκη για να στείλουμε μήνυμα στο Μητσοτάκη», στη λογική της πολιτικής χρησιμότητας, δηλαδή να πάει η ψήφος στο δεύτερο κόμμα που μπορεί να απειλήσει την κυβέρνηση. Στο πλαίσιο της διεκδίκησης της ηγεμονίας, σημασία έχει να τεθούν τα σωστά ερωτήματα για το ποιος είναι ο σκοπός μας. Είναι πρωταρχικό μας ερώτημα να πέσει ο Μητσοτάκης; Εάν ναι, τότε θα υποχωρήσει η μάχη μας για την ηγεμονία. Είναι λάθος το να πέσει ο Μητσοτάκης; Καθόλου. Είναι αυθεντικό. Δεν πρέπει να το υποτιμάμε. Αλλά είναι ανάγκη αυτό να συνδεθεί διαλεκτικά με τη διεκδίκηση της ηγεμονίας και προφανώς απαιτείται να καταβάλουμε πολύ κόπο. Γιατί εάν πέσει απλά ο Μητσοτάκης, στη θέση του θα έρθει ένας άλλος που ίσως δεν θα κάνει υποκλοπές αλλά θα εφαρμόσει πολιτική Μητσοτάκη. Μάχη λοιπόν για τις αξίες της Αριστεράς και την ηγεμονία τους είναι το ζητούμενο, για να ηττηθεί πραγματικά ο Μητσοτάκης.

Ο Γαβριήλ Σακελλαρίδης είναι οικονομολόγος, μέλος του προσωρινού Πολιτικού Συμβουλίου της Νέας Αριστεράς.

• Από τη μέχρι στιγμής συζήτηση αναδεικνύεται το ζήτημα των συνεργασιών, ειδικά σε σχέση με το ΜέΡΑ25. Είναι εφικτή; Μετά την τομή του 2015 και τη συνεχιζόμενη καταγγελτική ρητορική του, υπάρχει περιθώριο συμπόρευσης;

- Γαβριήλ Σακελλαρίδης: Εάν θέλαμε να συνεχίσουμε τη συζήτηση με το ΜέΡΑ25 για το 2015, θα είχαμε πάρα πολλά να πούμε και για το πρώτο εξάμηνο. Θα μπορούσαμε να ρωτήσουμε ποιο από τα κομμάτια του μνημονίου ανήκε στο θετικό 70% και ποιο στο 30% αρνητικό. Τι έλεγε τότε το υπουργείο Οικονομικών για τις ιδιωτικοποιήσεις, του ΟΣΕ συγκεκριμένα κ.ο.κ. Δεν θέλουμε μια τέτοια κουβέντα που αφορά σε μια άλλη στιγμή, με άλλους όρους, με άλλους συσχετισμούς δύναμης, από άλλες θέσεις ευθύνης του καθενός μας. Ο υποκειμενισμός είναι προφανώς αναπόφευκτος αλλά το να κάτσουμε συντροφικά να συζητήσουμε και να διαφωνήσουμε, όπως το κάναμε στελέχη με διαφορετικές πορείες της Νέας Αριστεράς για τις θέσεις του κόμματος, είναι τομή. Η ανάγκη να προχωρήσει παρακάτω η Αριστερά και να ξεπεράσει την κρίση της είναι το ζητούμενο και όχι η αυτοεπιβεβαίωσή μας.

Πάντως, τώρα είμαστε στο 2024 και θέλουμε να απαντήσουμε στα αιτήματα αυτής της συγκυρίας. Ωστόσο, το 2015 υπήρχε ένα πραγματικό δίλημμα το οποίο απαντιέται με έναν βολονταρισμό από πολύ κόσμο της Αριστεράς, προφανώς και του ΜέΡΑ25. Όταν όμως είσαι μέλος μια κυβέρνησης γιατί εκεί σε έβαλε ο λαός, τις απαντήσεις δεν τις δίνεις με βολονταρισμό αλλά με βάση το υλικό αποτέλεσμα που θα έχουν οι επιλογές σου για τον κόσμο τον οποίο κλήθηκες να εκπροσωπήσεις. Στις Θέσεις της Νέας Αριστεράς απαντιέται το δίλημμα, νομίζω πειστικά. Δεν το αποφεύγουμε. Όποιος έχει άλλη άποψη μπορεί να την καταθέσει. Κι άλλο βιβλίο μπορεί να γράψει κανείς γι’ αυτά, αρκεί να κινείται σε μια κατεύθυνση που να συνεισφέρει στις ανάγκες του παρόντος και του μέλλοντος.

Επιστρέφοντας στο ερώτημα, εμείς από τη δική μας την πλευρά, πιστεύουμε στις συνεργασίες για τις μάχες του σήμερα, και σε κοινωνικό και σε πολιτικό επίπεδο και στη δημιουργία ενός χώρου διαλόγου της ριζοσπαστικής αριστεράς, της αριστερής σοσιαλδημοκρατίας και της πολιτικής οικολογίας.

- Αθηνά Αθανασίου: Θέλω να υπογραμμίσω πως η συντροφικότητα είναι μια σοβαρή προϋπόθεση για να ανακάμψουμε από τη μελαγχολία της ήττας και να ανακάμψουμε με συλλογική αυτογνωσία και αυτοκριτική. Αυτό σημαίνει και επίγνωση των ρωγμών που διαπερνούν το «εμείς» της Αριστεράς. Αλλά υπάρχει μεγάλη διαφορά ανάμεσα στην αυτοκριτική και τη μνησικακία. Χρειάζεται υπέρβαση των βεβαιοτήτων στα οποία μας βάζουν τα εκατέρωθεν αφηγήματα καθαρότητας και ενοχοποίησης.

Το μέτωπο ενάντια στη Δεξιά δεν εξαντλείται στο αίτημα να ρίξουμε τον Μητσοτάκη, παρά το γεγονός ότι αυτό είναι αναγκαίο. Δεν μπορεί να μας αρκεί να εξαντλείται ο ορίζοντας των κοινωνικών προσδοκιών σε αυτό το αίτημα. Αλλά αυτό εγκυμονεί και λογικές κυβερνητισμού και συνεργασιών χωρίς κοινωνική υπόσταση, βλέπε σενάρια κεντροαριστεράς. Αντίθετα, η έμφαση πρέπει να δοθεί στην ανασύνθεση της Αριστεράς χωρίς αυτοαναφορικότητα και σεχταρισμό. Με λόγο αξιόπιστο, οραματικό, προγραμματικό ως εναλλακτική στην ηγεμονία της Δεξιάς, γεγονός που απαιτεί πολύ βαθύτερη δουλειά και χαίρομαι που αποτυπώνεται στις Θέσεις του συνεδρίου.

 

• Στα κεντροαριστερά σενάρια που υπάρχουν, κάποια από αυτά επικαλούνται και το παράδειγμα του Λαϊκού Μετώπου στη Γαλλία, μέχρι πού πάει η Νέα Αριστερά;

- Αθηνά Αθανασίου: Θεωρώ ότι ένα τέτοιο σενάριο δεν έχει γείωση στο κοινωνικό παρόν. Αντίθετα πιστεύω στις προωθητικές διεργασίες ανασύνθεσης στην ευρύτερη αριστερά και στον χώρο των ανένταχτων αριστερών, που πιστεύω ότι είναι ένα ιδιαίτερα ζωντανό, ζωηρό και ενεργό κομμάτι της Αριστεράς, το οποίο συχνά διαφεύγει των κομματικών μας διεργασιών. Ως προς το Λαϊκό Μέτωπο, μπορούμε πολλά να πούμε, αλλά κατά τη γνώμη μου το βασικό είναι ότι είχε την κοινωνική γείωση ώστε να μην κάνει υπαναχωρήσεις ως προς το μεταναστευτικό ζήτημα, που συνιστά ένα πολύ σημαντικό θέμα το οποίο πρέπει να μας απασχολήσει. Το πώς δηλαδή και κόμματα που αναφέρονται στην Αριστερά αναπαράγουν την κανονικοποίηση του ακροδεξιού λόγου.

- Γαβριήλ Σακελλαρίδης: Συμφωνώ με την Αθηνά. Η πολιτική δεν είναι αριθμητική. Ορισμένες φορές μπορεί να προσθέσεις με αρνητικούς αριθμούς και να καταλήξεις σε αφαίρεση. Δεν είμαστε σεχταριστές ούτε και μικρομέγαλοι. Θέλουμε να λειτουργούμε ως ένα ανοιχτό κόμμα που αλλάζει τις δομές και τον τρόπο επικοινωνίας του, ανανεώνει τα πρόσωπα. Είμαστε υπέρ της συγκρότησης μετώπων και ενθαρρύνουμε τέτοιες συγκλίσεις επί συγκεκριμένων ζητημάτων. Αυτό κάνουμε και μέσα στη Βουλή, με προτάσεις που έχουμε καταθέσει, με τα έξι σημεία που εκφώνησε ο Αλέξης Χαρίτσης στη ΔΕΘ. Στόχος μας είναι να δημιουργήσουμε τις συνθήκες ώστε να ωθήσουμε όλο το πολιτικό σύστημα προς τα αριστερά με προγραμματική και κοινωνική πίεση.

 

• Το ΠΑΣΟΚ αποτελεί δυνητικό συνομιλητή με την προϋπόθεση ότι θα κινηθεί ως αριστερή σοσιαλδημοκρατία;

- Γαβριήλ Σακελλαρίδης: Εμείς εκπονούμε μια στρατηγική που εκ των πραγμάτων υπόκειται και σε εξωτερικές παραμέτρους που δεν έχουν να κάνουν με τη δική μας βούληση. Το ΠΑΣΟΚ θα μπορούσαμε να πούμε ότι σχηματίζεται σε ένα χώρο με κομβικό ρόλο στο στρατηγικό σχεδιασμό του Νίκου Ανδρουλάκη και της Άννας Διαμαντοπούλου, που δεν προδιαθέτει θετικά για ένα ΠΑΣΟΚ ανοιχτό σε διάλογο ως αριστερή σοσιαλδημοκρατία. Δεν είναι όλα στο δικό μας χέρι. Αυτό που είναι στο χέρι και τις προτεραιότητές μας είναι να πιέσουμε με τις πρωτοβουλίες μας προς τα αριστερά όλο τον προοδευτικό –λεγόμενο– χώρο.

 

• Το επικείμενο συνέδριο θα ασχοληθεί με τη διατύπωση ενός προγραμματικού πλαισίου ως κυβερνητική πρόταση για τη χώρα;

- Γαβριήλ Σακελλαρίδης: Υπάρχουν οι επεξεργασίες από τα τμήματα και τα δίκτυα της Νέας Αριστεράς. Έχουμε προγραμματικές θέσεις. Δεν θα μπουν προς ψήφιση στο συνέδριο, καθώς μέσα στο πρώτο τρίμηνο του 2025 θα πραγματοποιηθεί το προγραμματικό συνέδριο και εκεί θα γίνουν οι τελικές διατυπώσεις. Προηγουμένως θα γίνει διαβούλευση σε βάθος με την κοινωνία, ώστε να μην αποτελούν άθροισμα αιτημάτων, αλλά συνεκτικό σχέδιο με στόχο τον μετασχηματισμό της κοινωνίας και της οικονομίας. Στο πλαίσιο αυτό θα γίνουν επιλογές, θα μπουν προτεραιότητες. Δεν μπορείς ως αριστερό κόμμα να απευθύνεσαι οριζόντια σε όλους. Παίρνοντας υπόψη την κοινωνική διαστρωμάτωση, κάποιους θα δυσαρεστήσεις.

- Αθηνά Αθανασίου: Είναι σημαντικό η Νέα Αριστερά να παράγει πολιτικές με συγκεκριμένο πρόσημο και κοινωνική γείωση, με γνώμονα το πώς αναχαιτίζεται η ραγδαία συντηρητικοποίηση σε όλες τις μορφές της. Πρωταρχικά στο πεδίο της ανακατανομής του πλούτου και της νομής ισχύος. Είναι καίριο το πώς εκπληρώνουμε, με καθημερινή γείωση στην κοινωνία, τη δυνατότητα για άσκηση πολιτικής με διαφορετικό τρόπο, προς όφελος των ασθενέστερων κοινωνικών ομάδων, με διαρθρωτικές τομές και αξιακές δεσμεύσεις που έχουν δυναμική περισσότερο μετασχηματιστική και λιγότερο διαχειριστική. Δεν θέλω να υποτιμήσω τη διαχειριστική διάσταση της πολιτικής, αλλά πιστεύω ότι αυτή τη στιγμή χρειαζόμαστε να πετύχουμε την αλλαγή των κοινωνικών και πολιτικών συσχετισμών. Χρειάζεται μέσα από μια διαδικασία συλλογικού αναστοχασμού στην πράξη να αναπροσδιορίσουμε και το εφικτό των πολιτικών μας. Γι’ αυτό πιστεύω ότι η διαθεματικότητα των διεκδικήσεων είναι πολύ σημαντική. Ο νεοφιλελευθερισμός δεν είναι απλώς ένα οικονομικό πρόγραμμα, είναι μια ευρύτερη πολιτική συνθήκη. Τα σύγχρονα παγκόσμια κινήματα μας εμπνέουν και μας τροφοδοτούν για το πώς μπορούμε να κινηθούμε. Αυτά, μαζί με τη διαρκή υπεράσπιση της δημόσιας υγείας και παιδείας, των κοινών αγαθών είναι επίκαιρα και επείγοντα ζητούμενα για τη σύγχρονη αριστερά. Σε αυτούς τους πόρους επαγρύπνησης, αναστοχασμού και πολιτικής επεξεργασίας, που συνήθως διαφεύγουν των κυρίαρχων πολιτικών μας, βρίσκεται, κατά τη γνώμη μου, η ελπίδα. Χρειάζεται να τους δούμε πιο σοβαρά, αν θέλουμε μια Αριστερά εργαστήριο παραγωγής ιδεών πολιτικών και συναισθημάτων που μπορούν να μετατοπίσουν τα όρια και τους όρους του δυνατού.

 

• Πώς μπορεί ο πολιτικός λόγος της Αριστεράς να απευθυνθεί στη μεγάλη δεξαμενή πολιτών που απέχουν από τις εκλογές;

- Αθηνά Αθανασίου: Πιστεύω ότι, με όρους κοινωνικής ανάλυσης, οι απέχοντες από τις εκλογές αποτελούν ένα εξαιρετικά ετερογενές πεδίο. Ωστόσο, νομίζω ότι η αποχή συνδέεται με αυτό που ήδη αναφέραμε, ένα γενικό αίσθημα κοινωνικού μηδενισμού. Μιλάμε για ιδεολογική ηγεμονία της Δεξιάς. Υπάρχει. Αλλά παράλληλα υπάρχουν ρεύματα, που δεν είναι οργανωμένα, ρητά, κοινωνικής δυσφορίας. Λείπουν οι δυναμικές που θα μετέτρεπαν αυτήν τη κοινωνική δυσφορία σε οργανωμένη πολιτική εναλλακτική. Εκεί υπάρχει ο χώρος παρέμβασης της Νέας Αριστεράς, και ευρύτερα της Αριστεράς.

Το κλείσιμο του ιστορικού κύκλου του ΣΥΡΙΖΑ συνδέεται με αυτή τη δεξαμενή της αποχής. Αποτελεί μια αυξητική παράμετρο της απογοήτευσης για την πολιτική και την Αριστερά. Υπάρχει επίσης ως παράμετρος και αυτό που λέγαμε προηγούμενα, το πώς η λαϊκή ταξικότητα βρίσκει πολιτική στέγη. Δεν μιλάω για την πολιτική αριστερή μελαγχολία. Αυτή υπάρχει και στη Νέα Αριστερά, αλλά παίρνει ένα χαρακτήρα συλλογικής πολιτικής επεξεργασίας των τραυμάτων, ακριβώς για να αναχαιτιστεί ο πολιτικός μηδενισμός. Ο πολιτικός μηδενισμός τροφοδοτεί και την ακροδεξιά και τη νεοφιλελεύθερη ιδεολογική ηγεμονία.

- Γαβριήλ Σακελλαρίδης: Μας απασχολεί ιδιαίτερα όλος αυτός ο κόσμος που παραμένει πολιτικά ανέστιος. Ειδικά με τη συνεχιζόμενη κρίση του ΣΥΡΙΖΑ. Αυτό όμως που μας απασχολεί επίσης πολύ είναι η Νέα Αριστερά να οικοδομήσει μια νέα πολιτική ταυτότητα που να απαντά στις ανάγκες της Αριστεράς και της κοινωνίας το 2024. Ποια είναι τα μεγάλα αιτούμενα του κόσμου που θέλει να εκφράσει η Νέα Αριστερά; Τα οποία είναι διαφορετικά από εκείνα του 2015, του 2019 ή του 2022. Χρειάζεται να τονώσουμε τα αντανακλαστικά μας για να φτάσουμε τον στόχο αυτής της έκφρασης. Σε αυτήν την πορεία χρειαζόμαστε αξιοπιστία, σοβαρότητα, μαχητικότητα, καθαρές κουβέντες, στιλ-ύφος-ρητορική. Αυτά τα τελευταία αποτελούν στοιχεία της πολιτικής που δημιουργούν πολιτική κουλτούρα και συνάψεις με τα πολιτικά ακροατήρια. Και ταυτόχρονα χρειαζόμαστε θάρρος και στο οργανωτικό σχήμα. Έχοντας τη ρίζα της ανανεωτικής αριστερά, η λέξη ανανέωση χρειάζεται να είναι διαρκές πρόταγμα. Διαρκώς να αναστοχαζόμαστε σε πολιτικό, οργανωτικό, κοινωνικό και κινηματικό επίπεδο.

 

• Το Καταστατικό της Νέας Αριστεράς, όπως προτείνεται στο συνέδριο, ανταποκρίνεται στο πολιτικό πλαίσιο που θέτουμε και στην κουβέντα μας; Πιο συγκεκριμένα, η διαδικασία εκλογής επικεφαλής είναι μια έμπρακτη αυτοκριτική σε όσα έγιναν στον ΣΥΡΙΖΑ πέρυσι;

- Γαβριήλ Σακελλαρίδης: Προφανώς υπάρχει αυτοκριτική. Υπάρχει και στο κείμενο των Θέσεων, όπου σε μια γενναία παράγραφο κάνουμε αυτοκριτική, όχι στον ΣΥΡΙΖΑ, αλλά σε εμάς ως άτομα, ως τάσεις που ανεχθήκαμε πολιτικές συμπεριφορές και διολισθήσεις. Δεν είναι δήλωση μετάνοιας, είναι ανάγκη παραδοχής για να μπορέσουμε να προχωρήσουμε παρακάτω. Η συζήτηση για το Καταστατικό είναι σημαντική, αρκεί να μη διολισθήσουμε σε ένα φορμαλισμό. Τα Καταστατικά έχουν δυνατότητα αχρήστευσης ή απογείωσης ανάλογα με την πολιτική κουλτούρα που το κόμμα καλλιεργεί στα μέλη του. Και αυτό συμβαίνει μέσα από την καθημερινή πολιτική δουλειά, την εσωτερική πολιτική ζωή ενός κόμματος. Είναι σημαντικό, για παράδειγμα, μια οργανωτική καινοτομία που τυχόν έρθει στο μέλλον και απαντάει σε μια κρίσιμη ανάγκη, να μην σταματήσει στο ότι δεν προβλέπεται στο Καταστατικό. Η πολιτική κουλτούρα της ζωής του κόμματος να υπερβαίνει τέτοια εμπόδια.

- Αθηνά Αθανασίου: Πρόκειται για ένα πολιτικό ερώτημα, όχι απλώς οργανωτικό. Κατά τη γνώμη μου, το ερώτημα είναι αν η οργανωτική δομή μπορεί να δώσει τη δυνατότητα για να λειτουργεί ένα κόμμα ως ανοιχτό, διαρκές εργαστήριο συλλογικής παραγωγής ιδεών και πολιτικών με συντροφικότητα χωρίς ναρκισσισμούς και κουλτούρα ανάθεσης. Το κομματικό φαινόμενο εν γένει είναι σε κρίση. Αλλά ειδικά για την Αριστερά, το ερώτημα είναι πώς μπορεί να έχεις ένα κόμμα που λαμβάνει υπόψη στην κομματική του δομή και εμπνέει όλες τις αξίες και τις ευαισθησίες που φτιάχνουν τους αρμούς της κοινωνικής χειραφέτησης εναντία σε όλες τις μορφές αδικίας. Όχι μόνο τι λέμε αλλά και πώς το κάνουμε.

 

• Φαίνεται η woke ατζέντα να υποχωρεί διεθνώς και μια ατομική προσέγγιση των δικαιωμάτων να παίρνει έμφαση κάτι που διευκολύνει την ηγεμονία της νεοφιλελεύθερης ιδεολογίας. Ποια είναι η δική σας θέαση;  

- Αθηνά Αθανασίου: Χρειάζεται να ξαναπιάσουμε το νήμα της μαρξιστικής κριτικής θεωρίας που έχει συμπεριλάβει διαφορετικές επιστημολογίες της αριστερής πολιτισμικής κριτικής ενάντια στην παραμορφωτική κατηγορία ότι δήθεν αυτές διχάζουν και αποπροσανατολίζουν την Αριστερά από τη μία και μοναδική τάχα αρένα της πολιτικής, που είναι η οικονομία και η τάξη. Η ίδια η τάξη είναι μια διαθεματική κατηγορία. Η περιβόητη αντι-woke ρητορική, που έχουμε δει να την ενστερνίζονται, με ολέθρια αποτελέσματα, και μερίδες της Αριστεράς, διαστρεβλώνει πλήρως το ερώτημα του κοινωνικού, στιγματίζει ως δευτερεύουσες ή ελιτίστικες διεκδικήσεις σημαντικότατες, όπως αντιρατσιστικές ή φεμινιστικές. Είναι ένας ακροδεξιός λόγος που παριστάνει την κριτική στο σύστημα, ενώ το επικυρώνει. Εν ολίγοις, αυτή η συζήτηση έχει δημιουργήσει ένα φάντασμα κατασκευασμένο από την αμερικανική ακροδεξιά για να ξορκίσει αγωνιστικές κατακτήσεις της ισότητας και της αλληλεγγύης. Υπάρχουν τρόποι ο σύγχρονος αριστερός λόγος να εγγράφει με ποιες κοινωνικές τάξεις συμμαχεί και την ίδια στιγμή να συντονίζεται και με άλλες κοινωνικές διεκδικήσεις.

- Γαβριήλ Σακελλαρίδης: Στο κείμενο των Θέσεων παίρνουμε θέση επ’ αυτού, ακριβώς επειδή θεωρούμε ότι χρειάζεται να το κάνουμε, διότι η αντι-woke ατζέντα είναι υπαρκτή. Εκφράστηκε και στη Die Linke αλλά το έχουμε δει και στον εγχώριο πολιτικό λόγο. Παίρνουμε θέση λέγοντας ότι η κοινωνική δικαιοσύνη σήμερα είναι και αναδιανομή και αναγνώριση. Είναι ατομικισμός αυτό; Δεν είναι. Το αν ως γυναίκα και υπόκεισαι έμφυλη βία με διάφορες μορφές της, έχει να κάνει με κοινωνική συνείδηση, όχι με ατομική επιλογή. Είναι κοινωνική η μάχη αυτή και μας αφορά.

 

• Ποιο μοντέλο ανάπτυξης προτείνει η Νέα Αριστερά και πώς αυτό μπορεί να υπάρξει στη μέγγενη των υπαρχουσών δεσμεύσεων;

- Γαβριήλ Σακελλαρίδης: Υπάρχει μια συζήτηση για αλλαγή παραδείγματος στον τρόπο που λειτουργεί η παγκόσμια οικονομία. Η ανάγνωση της Νέας Αριστεράς λέει ότι όντως υπάρχει μια αλλαγή παραδείγματος, που, εκκινώντας από την ανάγκη να εξυπηρετήσει άλλες στοχεύσεις, ανοίγει τον δρόμο στο κράτος να πάρει τη θέση του οδηγού αναλαμβάνοντας όμως τον ρόλο του παγοθραυστικού για το ιδιωτικό κεφάλαιο. Αυτή η μετατόπιση δημιουργεί και δυνατότητες. Η Νέα Αριστερά μιλά για ένα κράτος αναπτυξιακό και όχι απλό απομειωτή του ρίσκου. Λέγοντας αναπτυξιακό δεν εννοούμε ένα κράτος που αποβλέπει μόνο στην οικονομική μεγέθυνση. Μιλάμε για αναδιανομή, κοινωνική σύγκλιση, κάλυψη των αναγκών των πολλών. Αυτό απαιτεί και θεσμικές αλλαγές.

Όσον αφορά το παραγωγικό μοντέλο της Ελλάδας, παρότι την περίοδο 2019-2024 υπήρξαν προνομιακές συνθήκες χρηματοδότησης, δεν έχει αλλάξει. Αντιθέτως έχει ενισχυθεί ο ετεροβαρής χαρακτήρας του, που εδράζεται στην ιδιωτική κατανάλωση, τις κατασκευές και τον τουρισμό. Αυτό είναι ζήτημα πολιτικής επιλογής προφανώς, αλλά είναι και ζήτημα ανάπτυξης των κοινωνικών υποκειμένων που θα διεκδικήσουν ένα διαφορετικό παραγωγικό μοντέλο.: Με τους όρους που το έθεσε ο Γαβριήλ, το συνέδριο της Νέας Αριστεράς μπορεί να γίνει ένα πολιτικό γεγονός που θα αφορά το ίδιο το κόμμα αλλά και την Αριστερά ευρύτερα, καθώς έχουμε να διασχίσουμε τα αφιλόξενα νερά της παρούσας συγκυρίας και να εμπνεύσουμε ένα χειραφετησιακό πολιτικό φαντασιακό για το σήμερα. Εάν δεν αγνοήσουμε την πρόκληση της αυτοκριτικής και του αναστοχασμού, θα έχουμε την ευκαιρία να ανακτήσουμε την εμπιστοσύνη των πολιτών. Ωστόσο, δεν πρέπει να αρνηθούμε την ιστορία μας. Να αναγνωρίσουμε τα προβλήματα και τις αστοχίες μας. Αυτό αφορά ευρύτερα την Αριστερά. Το ερώτημα του πώς πάμε πέρα από τις άτεγκτες βεβαιότητες εκατέρωθεν αφηγημάτων ενοχοποίησης είναι εξαιρετικά επίκαιρο για όλους και όλες. Το πώς ανακτάμε την εμπιστοσύνη χρειάζεται να μας απασχολήσει με πολιτικό βάθος και όχι με εργαλειακότητα. Την ίδια στιγμή χρειάζεται να αγωνιζόμαστε με όρους ιδεολογικής ηγεμονίας. Η Αριστερά χρειάζεται να εμπνεύσει την κοινωνία με μια διαφορετική έννοια συλλογικής ουτοπίας.

• Επισημαίνεται ότι μετά την επεισοδιακή εκλογή του Κασσελάκη πέρυσι, πολλοί πίεσαν από τα κάτω για την αποχώρηση βουλευτών και στελεχών από τον ΣΥΡΙΖΑ. Όμως, υπάρχει ένα παράδοξο. Δεν ακολούθησαν όλοι. Πώς το εξηγείτε;

- Γαβριήλ Σακελλαρίδης: Θα μου επιτρέψετε για λίγο να συνεχίσω από εκεί που το άφησε η Αθηνά. Στο κείμενο των Θέσεων επανέρχεται συχνά η λέξη ηγεμονία που ανέφερε η Αθηνά, με γκραμσιανούς όρους, όχι από λεξικολογικό κλισέ αλλά ακριβώς επειδή αντιλαμβάνεται ότι ζούμε σε μια εποχή επέλασης της νεοφιλελεύθερης ηγεμονίας. Οι καλύτεροι γκραμσιανοί είναι οι δεξιοί σήμερα, όπως ο Μητσοτάκης και ο Βορίδης. Ως προς τους δρόμους που θα μπορούσε να πάρει η Νέα Αριστερά σε σχέση με τον ΣΥΡΙΖΑ, θα μπορούσε κανείς να σκεφτεί εναλλακτικούς τρόπους για να φτάσει σε ένα διαφορετικό αποτέλεσμα στις ευρωεκλογές. Όμως ο δρόμος της μάχης για την ηγεμονία των αριστερών αξιών και πολιτικών, είναι εκείνος που έχει ανάγκη ένα κόμμα που γειώνεται κοινωνικά, δίνει τις μάχες στο μικροεπίπεδο και εκφέρει την άποψή του με αυτοπεποίθηση.

Ως προς το ερώτημά σας, Πράγματι, με απασχόλησε και από την εμπειρία μου στις ευρωεκλογές έχω να πω ότι ως υποψήφιοι εισπράτταμε πολλά μπράβο από τους ψηφοφόρους. Την ίδια στιγμή όμως μας έλεγαν «θα ψηφίσουμε Κασσελάκη για να στείλουμε μήνυμα στο Μητσοτάκη», στη λογική της πολιτικής χρησιμότητας, δηλαδή να πάει η ψήφος στο δεύτερο κόμμα που μπορεί να απειλήσει την κυβέρνηση. Στο πλαίσιο της διεκδίκησης της ηγεμονίας, σημασία έχει να τεθούν τα σωστά ερωτήματα για το ποιος είναι ο σκοπός μας. Είναι πρωταρχικό μας ερώτημα να πέσει ο Μητσοτάκης; Εάν ναι, τότε θα υποχωρήσει η μάχη μας για την ηγεμονία. Είναι λάθος το να πέσει ο Μητσοτάκης; Καθόλου. Είναι αυθεντικό. Δεν πρέπει να το υποτιμάμε. Αλλά είναι ανάγκη αυτό να συνδεθεί διαλεκτικά με τη διεκδίκηση της ηγεμονίας και προφανώς απαιτείται να καταβάλουμε πολύ κόπο. Γιατί εάν πέσει απλά ο Μητσοτάκης, στη θέση του θα έρθει ένας άλλος που ίσως δεν θα κάνει υποκλοπές αλλά θα εφαρμόσει πολιτική Μητσοτάκη. Μάχη λοιπόν για τις αξίες της Αριστεράς και την ηγεμονία τους είναι το ζητούμενο, για να ηττηθεί πραγματικά ο Μητσοτάκης.

• Από τη μέχρι στιγμής συζήτηση αναδεικνύεται το ζήτημα των συνεργασιών, ειδικά σε σχέση με το ΜέΡΑ25. Είναι εφικτή; Μετά την τομή του 2015 και τη συνεχιζόμενη καταγγελτική ρητορική του, υπάρχει περιθώριο συμπόρευσης;

- Γαβριήλ Σακελλαρίδης: Εάν θέλαμε να συνεχίσουμε τη συζήτηση με το ΜέΡΑ25 για το 2015, θα είχαμε πάρα πολλά να πούμε και για το πρώτο εξάμηνο. Θα μπορούσαμε να ρωτήσουμε ποιο από τα κομμάτια του μνημονίου ανήκε στο θετικό 70% και ποιο στο 30% αρνητικό. Τι έλεγε τότε το υπουργείο Οικονομικών για τις ιδιωτικοποιήσεις, του ΟΣΕ συγκεκριμένα κ.ο.κ. Δεν θέλουμε μια τέτοια κουβέντα που αφορά σε μια άλλη στιγμή, με άλλους όρους, με άλλους συσχετισμούς δύναμης, από άλλες θέσεις ευθύνης του καθενός μας. Ο υποκειμενισμός είναι προφανώς αναπόφευκτος αλλά το να κάτσουμε συντροφικά να συζητήσουμε και να διαφωνήσουμε, όπως το κάναμε στελέχη με διαφορετικές πορείες της Νέας Αριστεράς για τις θέσεις του κόμματος, είναι τομή. Η ανάγκη να προχωρήσει παρακάτω η Αριστερά και να ξεπεράσει την κρίση της είναι το ζητούμενο και όχι η αυτοεπιβεβαίωσή μας.

Πάντως, τώρα είμαστε στο 2024 και θέλουμε να απαντήσουμε στα αιτήματα αυτής της συγκυρίας. Ωστόσο, το 2015 υπήρχε ένα πραγματικό δίλημμα το οποίο απαντιέται με έναν βολονταρισμό από πολύ κόσμο της Αριστεράς, προφανώς και του ΜέΡΑ25. Όταν όμως είσαι μέλος μια κυβέρνησης γιατί εκεί σε έβαλε ο λαός, τις απαντήσεις δεν τις δίνεις με βολονταρισμό αλλά με βάση το υλικό αποτέλεσμα που θα έχουν οι επιλογές σου για τον κόσμο τον οποίο κλήθηκες να εκπροσωπήσεις. Στις Θέσεις της Νέας Αριστεράς απαντιέται το δίλημμα, νομίζω πειστικά. Δεν το αποφεύγουμε. Όποιος έχει άλλη άποψη μπορεί να την καταθέσει. Κι άλλο βιβλίο μπορεί να γράψει κανείς γι’ αυτά, αρκεί να κινείται σε μια κατεύθυνση που να συνεισφέρει στις ανάγκες του παρόντος και του μέλλοντος.

Επιστρέφοντας στο ερώτημα, εμείς από τη δική μας την πλευρά, πιστεύουμε στις συνεργασίες για τις μάχες του σήμερα, και σε κοινωνικό και σε πολιτικό επίπεδο και στη δημιουργία ενός χώρου διαλόγου της ριζοσπαστικής αριστεράς, της αριστερής σοσιαλδημοκρατίας και της πολιτικής οικολογίας.

- Αθηνά Αθανασίου: Θέλω να υπογραμμίσω πως η συντροφικότητα είναι μια σοβαρή προϋπόθεση για να ανακάμψουμε από τη μελαγχολία της ήττας και να ανακάμψουμε με συλλογική αυτογνωσία και αυτοκριτική. Αυτό σημαίνει και επίγνωση των ρωγμών που διαπερνούν το «εμείς» της Αριστεράς. Αλλά υπάρχει μεγάλη διαφορά ανάμεσα στην αυτοκριτική και τη μνησικακία. Χρειάζεται υπέρβαση των βεβαιοτήτων στα οποία μας βάζουν τα εκατέρωθεν αφηγήματα καθαρότητας και ενοχοποίησης.

Το μέτωπο ενάντια στη Δεξιά δεν εξαντλείται στο αίτημα να ρίξουμε τον Μητσοτάκη, παρά το γεγονός ότι αυτό είναι αναγκαίο. Δεν μπορεί να μας αρκεί να εξαντλείται ο ορίζοντας των κοινωνικών προσδοκιών σε αυτό το αίτημα. Αλλά αυτό εγκυμονεί και λογικές κυβερνητισμού και συνεργασιών χωρίς κοινωνική υπόσταση, βλέπε σενάρια κεντροαριστεράς. Αντίθετα, η έμφαση πρέπει να δοθεί στην ανασύνθεση της Αριστεράς χωρίς αυτοαναφορικότητα και σεχταρισμό. Με λόγο αξιόπιστο, οραματικό, προγραμματικό ως εναλλακτική στην ηγεμονία της Δεξιάς, γεγονός που απαιτεί πολύ βαθύτερη δουλειά και χαίρομαι που αποτυπώνεται στις Θέσεις του συνεδρίου.

 

• Στα κεντροαριστερά σενάρια που υπάρχουν, κάποια από αυτά επικαλούνται και το παράδειγμα του Λαϊκού Μετώπου στη Γαλλία, μέχρι πού πάει η Νέα Αριστερά;

- Αθηνά Αθανασίου: Θεωρώ ότι ένα τέτοιο σενάριο δεν έχει γείωση στο κοινωνικό παρόν. Αντίθετα πιστεύω στις προωθητικές διεργασίες ανασύνθεσης στην ευρύτερη αριστερά και στον χώρο των ανένταχτων αριστερών, που πιστεύω ότι είναι ένα ιδιαίτερα ζωντανό, ζωηρό και ενεργό κομμάτι της Αριστεράς, το οποίο συχνά διαφεύγει των κομματικών μας διεργασιών. Ως προς το Λαϊκό Μέτωπο, μπορούμε πολλά να πούμε, αλλά κατά τη γνώμη μου το βασικό είναι ότι είχε την κοινωνική γείωση ώστε να μην κάνει υπαναχωρήσεις ως προς το μεταναστευτικό ζήτημα, που συνιστά ένα πολύ σημαντικό θέμα το οποίο πρέπει να μας απασχολήσει. Το πώς δηλαδή και κόμματα που αναφέρονται στην Αριστερά αναπαράγουν την κανονικοποίηση του ακροδεξιού λόγου.

- Γαβριήλ Σακελλαρίδης: Συμφωνώ με την Αθηνά. Η πολιτική δεν είναι αριθμητική. Ορισμένες φορές μπορεί να προσθέσεις με αρνητικούς αριθμούς και να καταλήξεις σε αφαίρεση. Δεν είμαστε σεχταριστές ούτε και μικρομέγαλοι. Θέλουμε να λειτουργούμε ως ένα ανοιχτό κόμμα που αλλάζει τις δομές και τον τρόπο επικοινωνίας του, ανανεώνει τα πρόσωπα. Είμαστε υπέρ της συγκρότησης μετώπων και ενθαρρύνουμε τέτοιες συγκλίσεις επί συγκεκριμένων ζητημάτων. Αυτό κάνουμε και μέσα στη Βουλή, με προτάσεις που έχουμε καταθέσει, με τα έξι σημεία που εκφώνησε ο Αλέξης Χαρίτσης στη ΔΕΘ. Στόχος μας είναι να δημιουργήσουμε τις συνθήκες ώστε να ωθήσουμε όλο το πολιτικό σύστημα προς τα αριστερά με προγραμματική και κοινωνική πίεση.

 

• Το ΠΑΣΟΚ αποτελεί δυνητικό συνομιλητή με την προϋπόθεση ότι θα κινηθεί ως αριστερή σοσιαλδημοκρατία;

- Γαβριήλ Σακελλαρίδης: Εμείς εκπονούμε μια στρατηγική που εκ των πραγμάτων υπόκειται και σε εξωτερικές παραμέτρους που δεν έχουν να κάνουν με τη δική μας βούληση. Το ΠΑΣΟΚ θα μπορούσαμε να πούμε ότι σχηματίζεται σε ένα χώρο με κομβικό ρόλο στο στρατηγικό σχεδιασμό του Νίκου Ανδρουλάκη και της Άννας Διαμαντοπούλου, που δεν προδιαθέτει θετικά για ένα ΠΑΣΟΚ ανοιχτό σε διάλογο ως αριστερή σοσιαλδημοκρατία. Δεν είναι όλα στο δικό μας χέρι. Αυτό που είναι στο χέρι και τις προτεραιότητές μας είναι να πιέσουμε με τις πρωτοβουλίες μας προς τα αριστερά όλο τον προοδευτικό –λεγόμενο– χώρο.

 

• Το επικείμενο συνέδριο θα ασχοληθεί με τη διατύπωση ενός προγραμματικού πλαισίου ως κυβερνητική πρόταση για τη χώρα;

- Γαβριήλ Σακελλαρίδης: Υπάρχουν οι επεξεργασίες από τα τμήματα και τα δίκτυα της Νέας Αριστεράς. Έχουμε προγραμματικές θέσεις. Δεν θα μπουν προς ψήφιση στο συνέδριο, καθώς μέσα στο πρώτο τρίμηνο του 2025 θα πραγματοποιηθεί το προγραμματικό συνέδριο και εκεί θα γίνουν οι τελικές διατυπώσεις. Προηγουμένως θα γίνει διαβούλευση σε βάθος με την κοινωνία, ώστε να μην αποτελούν άθροισμα αιτημάτων, αλλά συνεκτικό σχέδιο με στόχο τον μετασχηματισμό της κοινωνίας και της οικονομίας. Στο πλαίσιο αυτό θα γίνουν επιλογές, θα μπουν προτεραιότητες. Δεν μπορείς ως αριστερό κόμμα να απευθύνεσαι οριζόντια σε όλους. Παίρνοντας υπόψη την κοινωνική διαστρωμάτωση, κάποιους θα δυσαρεστήσεις.

- Αθηνά Αθανασίου: Είναι σημαντικό η Νέα Αριστερά να παράγει πολιτικές με συγκεκριμένο πρόσημο και κοινωνική γείωση, με γνώμονα το πώς αναχαιτίζεται η ραγδαία συντηρητικοποίηση σε όλες τις μορφές της. Πρωταρχικά στο πεδίο της ανακατανομής του πλούτου και της νομής ισχύος. Είναι καίριο το πώς εκπληρώνουμε, με καθημερινή γείωση στην κοινωνία, τη δυνατότητα για άσκηση πολιτικής με διαφορετικό τρόπο, προς όφελος των ασθενέστερων κοινωνικών ομάδων, με διαρθρωτικές τομές και αξιακές δεσμεύσεις που έχουν δυναμική περισσότερο μετασχηματιστική και λιγότερο διαχειριστική. Δεν θέλω να υποτιμήσω τη διαχειριστική διάσταση της πολιτικής, αλλά πιστεύω ότι αυτή τη στιγμή χρειαζόμαστε να πετύχουμε την αλλαγή των κοινωνικών και πολιτικών συσχετισμών. Χρειάζεται μέσα από μια διαδικασία συλλογικού αναστοχασμού στην πράξη να αναπροσδιορίσουμε και το εφικτό των πολιτικών μας. Γι’ αυτό πιστεύω ότι η διαθεματικότητα των διεκδικήσεων είναι πολύ σημαντική. Ο νεοφιλελευθερισμός δεν είναι απλώς ένα οικονομικό πρόγραμμα, είναι μια ευρύτερη πολιτική συνθήκη. Τα σύγχρονα παγκόσμια κινήματα μας εμπνέουν και μας τροφοδοτούν για το πώς μπορούμε να κινηθούμε. Αυτά, μαζί με τη διαρκή υπεράσπιση της δημόσιας υγείας και παιδείας, των κοινών αγαθών είναι επίκαιρα και επείγοντα ζητούμενα για τη σύγχρονη αριστερά. Σε αυτούς τους πόρους επαγρύπνησης, αναστοχασμού και πολιτικής επεξεργασίας, που συνήθως διαφεύγουν των κυρίαρχων πολιτικών μας, βρίσκεται, κατά τη γνώμη μου, η ελπίδα. Χρειάζεται να τους δούμε πιο σοβαρά, αν θέλουμε μια Αριστερά εργαστήριο παραγωγής ιδεών πολιτικών και συναισθημάτων που μπορούν να μετατοπίσουν τα όρια και τους όρους του δυνατού.

 

• Πώς μπορεί ο πολιτικός λόγος της Αριστεράς να απευθυνθεί στη μεγάλη δεξαμενή πολιτών που απέχουν από τις εκλογές;

- Αθηνά Αθανασίου: Πιστεύω ότι, με όρους κοινωνικής ανάλυσης, οι απέχοντες από τις εκλογές αποτελούν ένα εξαιρετικά ετερογενές πεδίο. Ωστόσο, νομίζω ότι η αποχή συνδέεται με αυτό που ήδη αναφέραμε, ένα γενικό αίσθημα κοινωνικού μηδενισμού. Μιλάμε για ιδεολογική ηγεμονία της Δεξιάς. Υπάρχει. Αλλά παράλληλα υπάρχουν ρεύματα, που δεν είναι οργανωμένα, ρητά, κοινωνικής δυσφορίας. Λείπουν οι δυναμικές που θα μετέτρεπαν αυτήν τη κοινωνική δυσφορία σε οργανωμένη πολιτική εναλλακτική. Εκεί υπάρχει ο χώρος παρέμβασης της Νέας Αριστεράς, και ευρύτερα της Αριστεράς.

Το κλείσιμο του ιστορικού κύκλου του ΣΥΡΙΖΑ συνδέεται με αυτή τη δεξαμενή της αποχής. Αποτελεί μια αυξητική παράμετρο της απογοήτευσης για την πολιτική και την Αριστερά. Υπάρχει επίσης ως παράμετρος και αυτό που λέγαμε προηγούμενα, το πώς η λαϊκή ταξικότητα βρίσκει πολιτική στέγη. Δεν μιλάω για την πολιτική αριστερή μελαγχολία. Αυτή υπάρχει και στη Νέα Αριστερά, αλλά παίρνει ένα χαρακτήρα συλλογικής πολιτικής επεξεργασίας των τραυμάτων, ακριβώς για να αναχαιτιστεί ο πολιτικός μηδενισμός. Ο πολιτικός μηδενισμός τροφοδοτεί και την ακροδεξιά και τη νεοφιλελεύθερη ιδεολογική ηγεμονία.

- Γαβριήλ Σακελλαρίδης: Μας απασχολεί ιδιαίτερα όλος αυτός ο κόσμος που παραμένει πολιτικά ανέστιος. Ειδικά με τη συνεχιζόμενη κρίση του ΣΥΡΙΖΑ. Αυτό όμως που μας απασχολεί επίσης πολύ είναι η Νέα Αριστερά να οικοδομήσει μια νέα πολιτική ταυτότητα που να απαντά στις ανάγκες της Αριστεράς και της κοινωνίας το 2024. Ποια είναι τα μεγάλα αιτούμενα του κόσμου που θέλει να εκφράσει η Νέα Αριστερά; Τα οποία είναι διαφορετικά από εκείνα του 2015, του 2019 ή του 2022. Χρειάζεται να τονώσουμε τα αντανακλαστικά μας για να φτάσουμε τον στόχο αυτής της έκφρασης. Σε αυτήν την πορεία χρειαζόμαστε αξιοπιστία, σοβαρότητα, μαχητικότητα, καθαρές κουβέντες, στιλ-ύφος-ρητορική. Αυτά τα τελευταία αποτελούν στοιχεία της πολιτικής που δημιουργούν πολιτική κουλτούρα και συνάψεις με τα πολιτικά ακροατήρια. Και ταυτόχρονα χρειαζόμαστε θάρρος και στο οργανωτικό σχήμα. Έχοντας τη ρίζα της ανανεωτικής αριστερά, η λέξη ανανέωση χρειάζεται να είναι διαρκές πρόταγμα. Διαρκώς να αναστοχαζόμαστε σε πολιτικό, οργανωτικό, κοινωνικό και κινηματικό επίπεδο.

 

• Το Καταστατικό της Νέας Αριστεράς, όπως προτείνεται στο συνέδριο, ανταποκρίνεται στο πολιτικό πλαίσιο που θέτουμε και στην κουβέντα μας; Πιο συγκεκριμένα, η διαδικασία εκλογής επικεφαλής είναι μια έμπρακτη αυτοκριτική σε όσα έγιναν στον ΣΥΡΙΖΑ πέρυσι;

- Γαβριήλ Σακελλαρίδης: Προφανώς υπάρχει αυτοκριτική. Υπάρχει και στο κείμενο των Θέσεων, όπου σε μια γενναία παράγραφο κάνουμε αυτοκριτική, όχι στον ΣΥΡΙΖΑ, αλλά σε εμάς ως άτομα, ως τάσεις που ανεχθήκαμε πολιτικές συμπεριφορές και διολισθήσεις. Δεν είναι δήλωση μετάνοιας, είναι ανάγκη παραδοχής για να μπορέσουμε να προχωρήσουμε παρακάτω. Η συζήτηση για το Καταστατικό είναι σημαντική, αρκεί να μη διολισθήσουμε σε ένα φορμαλισμό. Τα Καταστατικά έχουν δυνατότητα αχρήστευσης ή απογείωσης ανάλογα με την πολιτική κουλτούρα που το κόμμα καλλιεργεί στα μέλη του. Και αυτό συμβαίνει μέσα από την καθημερινή πολιτική δουλειά, την εσωτερική πολιτική ζωή ενός κόμματος. Είναι σημαντικό, για παράδειγμα, μια οργανωτική καινοτομία που τυχόν έρθει στο μέλλον και απαντάει σε μια κρίσιμη ανάγκη, να μην σταματήσει στο ότι δεν προβλέπεται στο Καταστατικό. Η πολιτική κουλτούρα της ζωής του κόμματος να υπερβαίνει τέτοια εμπόδια.

- Αθηνά Αθανασίου: Πρόκειται για ένα πολιτικό ερώτημα, όχι απλώς οργανωτικό. Κατά τη γνώμη μου, το ερώτημα είναι αν η οργανωτική δομή μπορεί να δώσει τη δυνατότητα για να λειτουργεί ένα κόμμα ως ανοιχτό, διαρκές εργαστήριο συλλογικής παραγωγής ιδεών και πολιτικών με συντροφικότητα χωρίς ναρκισσισμούς και κουλτούρα ανάθεσης. Το κομματικό φαινόμενο εν γένει είναι σε κρίση. Αλλά ειδικά για την Αριστερά, το ερώτημα είναι πώς μπορεί να έχεις ένα κόμμα που λαμβάνει υπόψη στην κομματική του δομή και εμπνέει όλες τις αξίες και τις ευαισθησίες που φτιάχνουν τους αρμούς της κοινωνικής χειραφέτησης εναντία σε όλες τις μορφές αδικίας. Όχι μόνο τι λέμε αλλά και πώς το κάνουμε.

 

• Φαίνεται η woke ατζέντα να υποχωρεί διεθνώς και μια ατομική προσέγγιση των δικαιωμάτων να παίρνει έμφαση κάτι που διευκολύνει την ηγεμονία της νεοφιλελεύθερης ιδεολογίας. Ποια είναι η δική σας θέαση;  

-  Αθηνά Αθανασίου: Χρειάζεται να ξαναπιάσουμε το νήμα της μαρξιστικής κριτικής θεωρίας που έχει συμπεριλάβει διαφορετικές επιστημολογίες της αριστερής πολιτισμικής κριτικής ενάντια στην παραμορφωτική κατηγορία ότι δήθεν αυτές διχάζουν και αποπροσανατολίζουν την Αριστερά από τη μία και μοναδική τάχα αρένα της πολιτικής, που είναι η οικονομία και η τάξη. Η ίδια η τάξη είναι μια διαθεματική κατηγορία. Η περιβόητη αντι-woke ρητορική, που έχουμε δει να την ενστερνίζονται, με ολέθρια αποτελέσματα, και μερίδες της Αριστεράς, διαστρεβλώνει πλήρως το ερώτημα του κοινωνικού, στιγματίζει ως δευτερεύουσες ή ελιτίστικες διεκδικήσεις σημαντικότατες, όπως αντιρατσιστικές ή φεμινιστικές. Είναι ένας ακροδεξιός λόγος που παριστάνει την κριτική στο σύστημα, ενώ το επικυρώνει. Εν ολίγοις, αυτή η συζήτηση έχει δημιουργήσει ένα φάντασμα κατασκευασμένο από την αμερικανική ακροδεξιά για να ξορκίσει αγωνιστικές κατακτήσεις της ισότητας και της αλληλεγγύης. Υπάρχουν τρόποι ο σύγχρονος αριστερός λόγος να εγγράφει με ποιες κοινωνικές τάξεις συμμαχεί και την ίδια στιγμή να συντονίζεται και με άλλες κοινωνικές διεκδικήσεις.

- Γαβριήλ Σακελλαρίδης: Στο κείμενο των Θέσεων παίρνουμε θέση επ’ αυτού, ακριβώς επειδή θεωρούμε ότι χρειάζεται να το κάνουμε, διότι η αντι-woke ατζέντα είναι υπαρκτή. Εκφράστηκε και στη Die Linke αλλά το έχουμε δει και στον εγχώριο πολιτικό λόγο. Παίρνουμε θέση λέγοντας ότι η κοινωνική δικαιοσύνη σήμερα είναι και αναδιανομή και αναγνώριση. Είναι ατομικισμός αυτό; Δεν είναι. Το αν ως γυναίκα και υπόκεισαι έμφυλη βία με διάφορες μορφές της, έχει να κάνει με κοινωνική συνείδηση, όχι με ατομική επιλογή. Είναι κοινωνική η μάχη αυτή και μας αφορά.

 

• Ποιο μοντέλο ανάπτυξης προτείνει η Νέα Αριστερά και πώς αυτό μπορεί να υπάρξει στη μέγγενη των υπαρχουσών δεσμεύσεων;

- Γαβριήλ Σακελλαρίδης: Υπάρχει μια συζήτηση για αλλαγή παραδείγματος στον τρόπο που λειτουργεί η παγκόσμια οικονομία. Η ανάγνωση της Νέας Αριστεράς λέει ότι όντως υπάρχει μια αλλαγή παραδείγματος, που, εκκινώντας από την ανάγκη να εξυπηρετήσει άλλες στοχεύσεις, ανοίγει τον δρόμο στο κράτος να πάρει τη θέση του οδηγού αναλαμβάνοντας όμως τον ρόλο του παγοθραυστικού για το ιδιωτικό κεφάλαιο. Αυτή η μετατόπιση δημιουργεί και δυνατότητες. Η Νέα Αριστερά μιλά για ένα κράτος αναπτυξιακό και όχι απλό απομειωτή του ρίσκου. Λέγοντας αναπτυξιακό δεν εννοούμε ένα κράτος που αποβλέπει μόνο στην οικονομική μεγέθυνση. Μιλάμε για αναδιανομή, κοινωνική σύγκλιση, κάλυψη των αναγκών των πολλών. Αυτό απαιτεί και θεσμικές αλλαγές.

Όσον αφορά το παραγωγικό μοντέλο της Ελλάδας, παρότι την περίοδο 2019-2024 υπήρξαν προνομιακές συνθήκες χρηματοδότησης, δεν έχει αλλάξει. Αντιθέτως έχει ενισχυθεί ο ετεροβαρής χαρακτήρας του, που εδράζεται στην ιδιωτική κατανάλωση, τις κατασκευές και τον τουρισμό. Αυτό είναι ζήτημα πολιτικής επιλογής προφανώς, αλλά είναι και ζήτημα ανάπτυξης των κοινωνικών υποκειμένων που θα διεκδικήσουν ένα διαφορετικό παραγωγικό μοντέλο.

Νίκος Γιαννόπουλος, Μαρίνος Μουζακίτης / epohi.gr