Σαουδική Αραβία: Οι εξελισσόμενες προκλήσεις για το status quo του Βασιλείου στη Μέση Ανατολή

Η εστίαση της Σαουδικής Αραβίας στην αντιμετώπιση του Ιράν στη Μέση Ανατολή αφήνει εκτός δύο άλλες αναδυόμενες περιφερειακές δυνάμεις: την Τουρκία και το Κατάρ. Καθένας από αυτούς τους παίκτες έχει τα δικά του συμφέροντα τα οποία η Σαουδική Αραβία δεν μπορεί εύκολα να πλαισιώσει μέσα από το φακό της αντιμετώπισης του Ιράν...

των Gabriel Honrada and Daniyal Ranjbar*

Η Σαουδική Αραβία θεωρείται μια καθιερωμένη περιφερειακή δύναμη στη Μέση Ανατολή. Έχει μια εξέχουσα θέση στον Αραβικό Σύνδεσμο μαζί με την Αίγυπτο και την κύρια δύναμη στο πλούσιο Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου (ΣΣΚ). Θεωρείται η πατρίδα του Ισλάμ καθώς φιλοξενεί τη Μέκκα και τη Μεδίνα, τους δύο ιερότερους χώρους του Ισλάμ. Η χώρα θεωρείται επίσης το λίκνο του αραβικού πολιτισμού, της γλώσσας και του πολιτισμού. Η Σαουδική Αραβία είναι επίσης μεταξύ των κορυφαίων στρατιωτικών δαπανών στον κόσμο και μιας περιφερειακής στρατιωτικής δύναμης. Το 2020, ξόδεψε 57,5 δισεκατομμύρια δολάρια για την άμυνα, καθιστώντας την έκτη υψηλότερη δαπάνη παγκοσμίως. Η Σαουδική Αραβία θεωρείται επίσης μια ενεργειακή υπερδύναμη, με 298 δισεκατομμύρια βαρέλια αποθεμάτων πετρελαίουπου αποτελεί το 17,2% του παγκόσμιου συνόλου. Η Σαουδική Αραβία ήταν επίσης ο κορυφαίος εξαγωγέας πετρελαίου το 2020, εξάγοντας αργό πετρέλαιο αξίας 113,7 δολαρίων, το οποίο αποτελούσε το 17,2% του συνόλου των εξαγωγών πετρελαίου εκείνη τη χρονιά. Δεδομένων αυτών των πλεονεκτημάτων, η Σαουδική Αραβία θεωρείται μια ισχύουσα κατάσταση που επιδιώκει να διατηρήσει την περιφερειακή τάξη στη Μέση Ανατολή.


Σαουδική Αραβία: Μια μυωπική εστίαση στο Ιράν

Ωστόσο, η εξωτερική πολιτική της Σαουδικής Αραβίας επηρεάζεται σε μεγάλο βαθμό από την εσωτερική της πολιτική έναντι της ανήσυχης σιιτικής μειονότητας. Εκτιμάται ότι το 15% του πληθυσμού της Σαουδικής Αραβίας είναι σιίτες , συγκεντρωμένοι στις ανατολικές επαρχίες της χώρας πλούσιες σε πετρέλαιο αλλά οικονομικά φτωχές. Από την ίδρυση της Σαουδικής Αραβίας το 1932, η σουνιτική μοναρχία της Σαουδικής Αραβίας προχώρησε σε περιθωριοποίηση και ειρήνευση της σιτικής μειονότητας σε μια προσπάθεια ομογενοποίησης της χώρας. Αυτές οι κινήσεις κυμαίνονται από την οικονομική απομόνωση, την καταστροφή των χώρων λατρείας των Σιιτών, τους περιορισμούς στις θρησκευτικές πρακτικές των Σιιτών και τις διακρίσεις στην εκπαίδευση και τις ευκαιρίες καριέρας κατά της σιιτικής μειονότητας.

Η Ισλαμική Επανάσταση του 1979 στο Ιράν έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην ανάδειξη των παραπόνων της σιιτικής μειονότητας της Σαουδικής Αραβίας. Εν μέρει εμπνευσμένοι από τις ομιλίες του Αγιατολάχ Χομεϊνί που απαιτούσαν την εκδίωξη της Σαουδικής μοναρχίας, οι Σαουδάραβες Σιί πραγματοποίησαν επταήμερη εξέγερση το 1979 , επικαλούμενοι διάφορα παράπονα όπως η αποτυχία εκσυγχρονισμού των Ανατολικών Επαρχιών και η αντίθεση μεταξύ της πολυτέλειας της Σαουδικής μοναρχίας και της φτώχειας. της σιιτικής μειονότητας. Αυτοί οι φόβοι αντικατοπτρίστηκαν και πάλι στην εκτέλεση του Σαουδάραβα Σιίτη κληρικού Nimr Al-Nimr το 2016, ο οποίος κατηγορήθηκε για υποκίνηση σεχταριστικών συγκρούσεων, απόσχιση και ότι ήταν Ιρανός πράκτορας. Οι φόβοι της Σαουδικής μοναρχίαςότι η σιιτική μειονότητα της Σαουδικής Αραβίας θα αποχωρήσει τελικά, θα πάρει μαζί της μεγάλο μέρος του πετρελαϊκού πλούτου της χώρας και θα υποστηρίξει το σιιτικό Ιράν. Κατ 'επέκταση, η Σαουδική Αραβία βλέπει τη Μέση Ανατολή μέσα από το φακό της μακροχρόνιας σύγκρουσής της με το Ιράν, με μια ατζέντα κατά του Ιράν να αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό της περιφερειακής εξωτερικής πολιτικής της Σαουδικής Αραβίας.

Ωστόσο, αυτή η εστίαση στην αντιμετώπιση του Ιράν στη Μέση Ανατολή αφήνει εκτός δύο άλλες αναδυόμενες περιφερειακές δυνάμεις: την Τουρκία και το Κατάρ. Καθένας από αυτούς τους παίκτες έχει τα δικά του συμφέροντα τα οποία η Σαουδική Αραβία δεν μπορεί εύκολα να πλαισιώσει μέσα από το φακό της αντιμετώπισης του Ιράν.

 
Τουρκία: Μια αναγεννητική δύναμη

Πριν από την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης, η Τουρκία και η Σαουδική Αραβία ήταν σταθερά εντός της αρχιτεκτονικής ασφάλειας που κυριαρχούν οι ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή. Το ενδιαφέρον της Τουρκίας ήταν να έχουν οι ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ να έχουν ασπίδα ενάντια στη σοβιετική εισβολή, ενώ οι δύο τελευταίοι θεωρούσαν την Τουρκία ως εφαλτήριο στη Μέση Ανατολή. Επίσης, η Σαουδική Αραβία πήρε τη θέση του Ιράν ως ο κορυφαίος σύμμαχος των ΗΠΑ στον Περσικό Κόλπο μετά την Ισλαμική Επανάσταση του 1979. Ωστόσο, η κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης εξάλειψε τον κύριο λόγο της Τουρκίας να υποταχθεί στις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ και της έδωσε κίνητρα να επιδιώξει μονομερώς τα περιφερειακά της συμφέροντα στα Βαλκάνια, τον Καύκασο και τη Μέση Ανατολή.

Επίσης, ο Τούρκος πρόεδρος Ρεσίπ Ερντογάν κατέστησε τον νεο-οθωμανισμό βασική ιδεολογία της εξωτερικής του πολιτικής. Αυτό αναφέρεται στην αναζωογόνηση της τουρκικής επιρροής στη Μέση Ανατολή, με στόχο να καταστήσει την Τουρκία κυρίαρχη περιφερειακή δύναμη. Είναι χαρακτηρίζεται από μια αναβίωση της Μεγάλης Τουρκίας βασίζεται στην πολιτισμική μοντέλο της ιστορικής οθωμανικής αυτοκρατορίας, και υποστηρίζεται από την τουρκική οικονομική, πολιτική και στρατιωτική ισχύ.

Σύμφωνα με τις γεωπολιτικές και περιφερειακές φιλοδοξίες της, η Τουρκία έχει υποστηρίξει τις διαδηλώσεις της Αραβικής Άνοιξης που ζητούν την ανατροπή των μοναρχιών του Κόλπου, προς μεγάλη δυσαρέσκεια της Σαουδικής Αραβίας. Η Τουρκία και η Σαουδική Αραβία βρίσκονται επίσης σε σύγκρουση πληρεξούσιων στη Μέση Ανατολή, με αμφότερες να υποστηρίζουν αντίπαλες πλευρές στο Σουδάν, τη Λιβύη και τη Συρία. Με τη σειρά της, η Σαουδική Αραβία προσπάθησε να απομονώσει την Τουρκία γεωπολιτικά, ρίχνοντας οικονομικές και πολιτιστικές επενδύσεις και υπογράφοντας συμφωνία αμυντικής συνεργασίας με την Ελλάδα, παραδοσιακό αντίπαλο της Τουρκίας. Επιπλέον, η Σαουδική Αραβία έχει δημιουργήσει πρόσφατα διπλωματικές σχέσειςμε την Κύπρο, έναν ακόμη αντίπαλο της Τουρκίας. Η Κύπρος θεωρεί ήδη τη στήριξη της Σαουδικής Αραβίας ως «απαραίτητη» για την αντιμετώπιση των δραστηριοτήτων της Τουρκίας στην αμφισβητούμενη Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ).

Κατάρ: "Χτυπά" πολύ πάνω από το βάρος του 

Το Κατάρ πρέπει να αντιμετωπίσει την πρόκληση της μικρότητάς του, καθώς η μικρή του επικράτεια και ο μικρός πληθυσμός του προσδίδουν μικρό στρατηγικό βάθος. Η χώρα βρίσκεται μεταξύ αντιπάλων περιφερειακών κολοσσών της Σαουδικής Αραβίας και του Ιράν. Έχει επίσης πληθυσμό ιθαγενών-μειονοτήτων και πλειοψηφία μεταναστών. Όμως, αυτό που καταρτίζει το Κατάρ για τη μικρότητά του, αναπληρώνει το να έχει το υψηλότερο κατά κεφαλήν ακαθάριστο εγχώριο προϊόν στον κόσμο (κατά κεφαλήν ΑΕΠ) λόγω των τεράστιων αποθεμάτων φυσικού αερίου, και να χτυπά πολύ πάνω από το βάρος του όσον αφορά τις περιφερειακές φιλοδοξίες.

Το Κατάρ θέλει να εκσυγχρονίσει τη θρησκευτική του εικόνα και να σφυρηλατήσει μια εθνική ταυτότητα εκτός από τις σαλαφικές ρίζες με βάση τη Σαουδική Αραβία, έχοντας ουσιαστικά μια ανεξάρτητη εξωτερική πολιτική. Για το σκοπό αυτό, το Κατάρ καθιέρωσε σχέσεις με οργανώσεις και κράτη που ασκούν κριτική στον Σαλαφισμό και τη Σαουδική Αραβία, συγκεκριμένα τη Μουσουλμανική Αδελφότητα, τη Χαμάς, την Τουρκία και το Ιράν. Τέτοιες ενέργειες έχουν προκαλέσει τη συλλογική οργή του ΣΣΚ, με επικεφαλής τη Σαουδική Αραβία. Τα κράτη του ΣΣΚ κινήθηκαν για να τιμωρήσουν το Κατάρ επιβάλλοντας έναν τριετή αποκλεισμό, ο οποίος αναμφισβήτητα απέτυχε να αποδυναμώσει το Κατάρ , αλλά αντίθετα το κατέστησε πιο ανεξάρτητο από τον ΣΣΚ.

Επιπλέον, ενώ το Κατάρ δεν μπορεί να αντισταθεί για πολύ ενάντια στην πολύ μεγαλύτερη Σαουδική Αραβία, μπορεί να αντισταθεί αποτελεσματικά στα πολύ μικρότερα ΗΑΕ, τα οποία έχουν την υποστήριξη της Σαουδικής Αραβίας. Με τα ΗΑΕ να έχουν την υποστήριξη της Σαουδικής Αραβίας και να μην είναι εγγυημένη η υποστήριξη του Ιράν , το Κατάρ μπορεί να έχει βρει έναν πρόθυμο εταίρο ασφαλείας στην Τουρκία. Επίσης, η Τουρκία μπορεί να έχει δει την αξία της οικονομικής υποστήριξης του Κατάρ για τις εγχώριες ανάγκες και τις περιφερειακές φιλοδοξίες της.

Ανάλυση

Η Σαουδική Αραβία αντιμετωπίζει τώρα πολλαπλές προκλήσεις για το status quo της Μέσης Ανατολής, το οποίο ήταν σε μεγάλο βαθμό υπέρ της. Ενώ το Ιράν ήταν η μεγαλύτερη απειλή για την περιφερειακή κυριαρχία της Σαουδικής Αραβίας, η Σαουδική Αραβία δεν μπορεί να αγνοήσει την αυξανόμενη πρόκληση που θέτουν η Τουρκία και το Κατάρ στη θέση της.

Η Σαουδική Αραβία δεν μπορεί πλέον να χρησιμοποιεί μακροχρόνιες αντι-ιρανικές και ιστορικές αραβο-περσικές αφηγήσεις αντιπαλότητας για τη διασφάλιση του περιφερειακού status quo, καθώς η Τουρκία γίνεται σταδιακά ένας αξιόπιστος αμφισβητίας της καθιερωμένης κυριαρχίας της Σαουδικής Αραβίας. Ως εκ τούτου, η Σαουδική Αραβία μπορεί να καταφύγει στην πυροδότηση ιστορικών εχθρών που έχει η Τουρκία, όπως η δημιουργία σχέσεων με την Ελλάδα και την Κύπρο και ενδεχομένως η δημιουργία επίσημων διπλωματικών σχέσεων με την Αρμενία. Η Αρμενία βρίσκεται σε παρόμοια θέση με την Ελλάδα και την Κύπρο, καθώς έχει ιστορική εχθρότητα και εδαφικές διαμάχες με την Τουρκία και μπορεί να βρει χρήματα από τη Σαουδική Αραβία για να ενισχύσει τη δική της ασφάλεια στα κοινά σύνορά της με την Τουρκία και στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ.

Επίσης, η αναδυόμενη περιφερειακή πολυπολικότητα μεταξύ Τουρκίας, Σαουδικής Αραβίας και Ιράν μπορεί να αποκλείσει την ανάπτυξη περιφερειοποίησης στη Μέση Ανατολή. Η Μέση Ανατολή είναι αξιοσημείωτη ως μια περιοχή που δεν έχει κανένα αντιπροσωπευτικό περιφερειακό μπλοκ, σε αντίθεση με την ΕΕ ή το ASEAN. Επιπλέον, μια από τις κύριες αιτίες των αποτυχιών των περιφερειακών οργανώσεων είναι ότι οι περιφερειακές δυνάμεις προσπαθούν να κυριαρχήσουν σε περιφερειακούς οργανισμούς προς όφελός τους. Η αυξανόμενη ρήξη μεταξύ του GCC που κυριαρχείται από τη Σαουδική Αραβία και του Κατάρ με ανεξάρτητο πνεύμα είναι ένα σαφές σημάδι αυτής της τάσης.

Ως αποτέλεσμα της έλλειψης ενός σταθερού αντιπροσωπευτικού περιφερειακού θεσμού, η Σαουδική Αραβία, η Τουρκία και το Κατάρ είναι λιγότερο διατεθειμένες να εξαρτώνται η μία από την άλλη για την αντιμετώπιση περιφερειακών ζητημάτων και έχουν περισσότερα κίνητρα να προσελκύσουν εξωπεριφερειακούς παίκτες όπως οι ΗΠΑ, η Κίνα, και η Ινδία να επιδιώξουν παράλληλα συμφέροντα με αμοιβαία οφέλη. Ωστόσο, αυτοί οι εξωπεριφερειακοί παίκτες έχουν τα δικά τους αντικρουόμενα συμφέροντα, τα οποία μπορούν να μπλέξουν τα περιφερειακά κράτη στις αντιπαλότητες τους, προσθέτοντας περισσότερα επίπεδα αστάθειας και αναρχίας στη Μέση Ανατολή.

thegeopolitics.com

-----------------------------------------------------------

* Οι απόψεις και οι απόψεις που εκφράζονται σε αυτό το άρθρο είναι εκείνες των συγγραφέων.

• Ο Gabriel Honrada είναι διδάκτορας που σπουδάζει Διεθνείς Σχέσεις στο Πανεπιστήμιο Φιλίας των Λαών της Ρωσίας. Επικεντρώνεται σε θέματα ασφάλειας και στρατιωτικών υποθέσεων
• Ο Daniyal Ranjbar είναι υποψήφιος διδάκτορας του Πανεπιστημίου Φιλίας των Λαών της Ρωσίας στην ειδικότητα των Διεθνών Σχέσεων, με επίκεντρο την πολιτική κυρώσεων.

Σαουδική Αραβία και Ιράν αποκατέστησαν τις διπλωματικές σχέσεις τους που είχαν διακοπεί το 2016!

Οι περιφερειακοί αντίπαλοι Σαουδική Αραβία και Ιραν θα ανοίξουν και πάλι τις πρεσβείες τους εντός δύο μηνών καθώς αποκαθιστούν τους δεσμούς τους και μια συμφωνία ασφαλείας μετά τις συνομιλίες στο Πεκίνο....

Η Σαουδική Αραβία και το Ιράν ανακοίνωσαν την αποκατάσταση των διπλωματικών σχέσεών τους έπειτα από τις συνομιλίες τους στην Κίνα, σύμφωνα με κοινή ανακοίνωση που δημοσιοποιήθηκε σήμερα από τα κρατικά μέσα ενημέρωσης αυτών των δύο χωρών της Μέσης Ανατολής, οι σχέσεις των οποίων είχαν διακοπεί από το 2016.

Ο επικεφαλής της κινεζικής διπλωματίας Ουάνγκ Γι δήλωσε πως η αποκατάσταση των διπλωματικών σχέσεων των δύο χωρών είναι μια «νίκη» για τον διάλογο και την ειρήνη. Η αποκατάσταση των σχέσεων είναι «πολύ καλή είδηση» στον σημερινό ταραχώδη κόσμο, ανέφερε το κινεζικό υπουργείο Εξωτερικών, όπως είπε ο Ουάνγκ στο τέλος του διαλόγου μεταξύ Σαουδικής Αραβίας και Ιράν.

Η Κίνα θα συνεχίσει να διαδραματίζει εποικοδομητικό ρόλο στον χειρισμό ζητημάτων σε περιοχές ανάφλεξης ανά τον κόσμο σήμερα και θα επιδείξει την «ευθύνη» της ως σημαντικό έθνος, τόνισε ο Ουάνγκ. 

Ακολουθεί σχετικό βίντεο του Al Jazeera

Σύμφωνα με το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων IRNA, ο Αλί Σαμχανί, ο γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας, μετέβη τη Δευτέρα στο Πεκίνο «για εντατικές διαπραγματεύσεις στην Κίνα με τον σαουδάραβα ομόλογό του με στόχο να επιλυθούν επιτέλους οι διαφορές ανάμεσα στην Τεχεράνη και το Ριάντ».

«Έπειτα από συνομιλίες, η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν και το Βασίλειο της Σαουδικής Αραβίας συμφώνησαν να επαναλάβουν τις διπλωματικές σχέσεις τους και να ανοίξουν και πάλι τις πρεσβείες και τις (διπλωματικές) αντιπροσωπείες το πολύ μέσα σε δύο μήνες», μετέδωσε το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων IRNA επικαλούμενο την ανακοίνωση, η οποία αναπαρήχθη επίσης από το επίσημο σαουδαραβικό πρακτορείο ειδήσεων SPA. Την ανακοίνωση μετέδωσε και το κινεζικό πρακτορείο ειδήσεων Xinhua.

Ένας ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος ασφαλείας δήλωσε πως η σημερινή συμφωνία είχε τη στήριξη του ανώτατου ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ.

Σε μια πρώτη αντίδραση από την πλευρά της Ουάσινγκτον, ένας εκπρόσωπος του Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας του Λευκού Οίκου δήλωσε στο Reuters πως οι ΗΠΑ έλαβαν γνώση των αναφορών ότι το Ιράν και η Σαουδική Αραβία αποκατέστησαν τις διπλωματικές τους σχέσεις, σημειώνοντας ότι η Ουάσινγκτον παραπέμπει για περαιτέρω λεπτομέρειες στους Σαουδάραβες.

«Γενικά μιλώντας, χαιρετίζουμε κάθε προσπάθεια για τον τερματισμό του πολέμου στην Υεμένη και την αποκλιμάκωση των εντάσεων στην περιοχή της Μέσης Ανατολής. Η αποκλιμάκωση και η διπλωματία μαζί με την αποτροπή αποτελούν βασικούς πυλώνες της πολιτικής που ο πρόεδρος Μπάιντεν σκιαγράφησε κατά την περασμένη επίσκεψή του στην περιοχή έτος», ανέφερε ο Αμερικανός εκπρόσωπος.

Από την πλευρά του το Ιράκ χαιρέτισε «το γύρισμα μιας νέας σελίδας» μεταξύ του Ιράν και της Σαουδικής Αραβίας, μετέδωσε το ιρακινό κρατικό πρακτορείο ειδήσεων.

Από τον Απρίλιο του 2021, το Ιράκ έχει φιλοξενήσει μια σειρά συναντήσεων ανάμεσα σε αξιωματούχους της ασφάλειας των δύο αντίπαλων δυνάμεων με στόχο την προσέγγιση των δύο χωρών.

Στην κοινή ανακοίνωσή τους, το Ιράν και η Σαουδική Αραβία «ευχαριστούν τη Δημοκρατία του Ιράκ και το Σουλτανάτο του Ομάν επειδή φιλοξένησαν συνομιλίες μεταξύ των δύο μερών το 2021 και το 2022, καθώς και τους ηγέτες και την κυβέρνηση της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας επειδή υποδέχθηκαν και υποστήριξαν τις συνομιλίες που διεξήχθησαν σ' αυτή τη χώρα».

Το Ομάν, στην αντίδρασή του στην ανακοίνωση της αποκατάστασης των σχέσεων Ριάντ-Τεχεράνης χαιρέτισε την τριμερή ανακοίνωση Σαουδικής Αραβίας, Ιράν και Κίνας.

Η σουνιτική Σαουδική Αραβία και το σιιτικό Ιράν διέκοψαν τις σχέσεις τους πριν από επτά χρόνια, μετά την επίθεση εναντίον σαουδαραβικών διπλωματικών αποστολών που πραγματοποίησαν διαδηλωτές στην Ισλαμική Δημοκρατία μετά την εκτέλεση από το Ριάντ ενός εξέχοντος σιίτη ιερωμένου, του Νιμρ αλ-Νιμρ.

Η Τεχεράνη και το Ριάντ υποστηρίζουν αντίπαλα μέρη σε συγκρούσεις στην περιοχή, κυρίως στην Υεμένη.

Το Ιράν έχει μείζονα επιρροή στο Ιράκ και τον Λίβανο και υποστηρίζει στρατιωτικά και πολιτικά το καθεστώς στη Συρία.

Ο επικεφαλής διαπραγματευτής του υποστηριζόμενου από το Ιράν κινήματος Χούθι της Υεμένης δήλωσε σήμερα σε tweet ότι η περιοχή χρειάζεται την επανέναρξη «κανονικών δεσμών» μεταξύ των χωρών της, σχολιάζοντας τη σημερινή εξέλιξη. «Η περιοχή χρειάζεται την επανέναρξη των κανονικών δεσμών μεταξύ των χωρών της, ώστε το ισλαμικό έθνος να ανακτήσει τη χαμένη του ασφάλεια ως αποτέλεσμα της ξένης παρέμβασης», δήλωσε ο Μοχάμεντ Αμπντουλσαλάμ.

Το χρονολόγιο των σχέσεων

Ακολουθούν ημερομηνίες με ορισμένα κομβικά γεγονότα που σημάδεψαν τις σχέσεις των δύο χωρών από τη διακοπή των σχέσεων το 2016 μέχρι σήμερα:

1. 2 Ιανουαρίου 2016: Η Σαουδική Αραβία εκτελεί σχεδόν 50 άτομα, συμπεριλαμβανομένου του εξέχοντος σιίτη ιερωμένου, του Νιμρ αλ-Νιμρ. Διαδηλωτές στην Τεχεράνη εισβάλλουν στην πρεσβεία της Σαουδικής Αραβίας και ο ανώτατος πνευματικός ηγέτης του σιιτικού Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, ορκίζεται «θεία εκδίκηση» για την εκτέλεση του Νιμρ.
2. 3 Ιανουαρίου 2016: Η Σαουδική Αραβία διακόπτει τις σχέσεις της με το Ιράν.
3. 7 Ιανουαρίου 2016: Το Ιράν κατηγορεί τη Σαουδική Αραβία για αεροπορικές επιδρομές στην πρεσβεία του στην Υεμένη. Σαουδάραβες αξιωματούχοι απορρίπτουν τον ισχυρισμό, μιλώντας για προπαγάνδα.
4. 29 Μαΐου 2016: Το Ιράν απαγορεύει στους Ιρανούς προσκυνητές να παρευρεθούν στο Χατζ, το ετήσιο μουσουλμανικό προσκύνημα στην Μέκκα, κατηγορώντας τη Σαουδική Αραβία για «υπονόμευση» και ότι δεν μπορεί να εγγυηθεί την ασφάλεια των προσκυνητών.
5. 14 Σεπτεμβρίου 2019: Η Σαουδική Αραβία κατηγορεί το Ιράν για επιθέσεις στις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις του που έπληξαν το ήμισυ της προμήθειας του σουνιτικού βασιλείου. Η Τεχεράνη αρνείται οποιαδήποτε ανάμειξη. Την ευθύνη για τις επιθέσεις αναλαμβάνει η οργάνωση Χούθι της Υεμένης, σύμμαχος του Ιράν.
6. 3 Ιανουαρίου 2020: Ο Κασέμ Σουλεϊμανί, Ιρανός στρατιωτικός διοικητής, σκοτώνεται σε επίθεση αμερικανικού μη επανδρωμένου αεροσκάφους στη Βαγδάτη.
7. 9 Απριλίου 2021: Το Ιράν και η Σαουδική Αραβία πραγματοποιούν τις πρώτες τους απευθείας συνομιλίες μετά τη διπλωματική ρήξη, τις οποίες φιλοξενεί η Βαγδάτη. Μεταξύ Απριλίου και Σεπτεμβρίου 2022, διεξάγονται τέσσερις γύροι συνομιλιών, κυρίως με τη μεσολάβηση του Ιράκ και του Ομάν.
8. 13 Μαρτίου 2022: Το Ιράν αποχωρεί από τις συνομιλίες πριν από τον προγραμματισμένο πέμπτο γύρο χωρίς να αναφέρει λόγο, μια ημέρα μετά τις μαζικές εκτελέσεις στη Σαουδική Αραβία, στις οποίες ακτιβιστές ανέφεραν ότι περιλάμβαναν 41 σιίτες μουσουλμάνους.
9. 21 Απριλίου 2022: Ιράν και Σαουδική Αραβία πραγματοποιούν πέμπτο γύρο συνομιλιών.
10. 19 Οκτωβρίου 2022: Ο κορυφαίος σύμβουλος του Χαμενεΐ ζητά να ανοίξουν ξανά οι πρεσβείες της Σαουδικής Αραβίας και του Ιράν.
11. 9 Δεκεμβρίου 2022: Ο Κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ επισκέπτεται τη Σαουδική Αραβία, συνομιλεί με τον πρίγκιπα διάδοχο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν.
12. 16 Φεβρουαρίου 2023: Ο Ιρανός πρόεδρος Ιμπραχίμ Ραϊσί επισκέπτεται την Κίνα για να συναντήσει τον Σι.

Joint Trilateral Statement by the Kingdom of #Saudi Arabia, the Islamic Republic of #Iran, and the People’s Republic of #China. pic.twitter.com/MyMkcGK2s0

— Foreign Ministry 🇸🇦 (@KSAmofaEN) March 10, 2023

Σαουδική Αραβία: Εξέγερση Σιϊτών προκάλεσε η εκτέλεση του ιερωμένου, Νιμρ Μπακρ αλ-Νιμρ

ΤΗΝ ΑΝΤΙΘΕΣΗ τους με την εκτέλεση του Σαουδάραβα Σιίτη ιερωμένου, Νιμρ Μπακρ αλ-Νιμρ από το Ριάντ έδειξαν το Ιράν αλλά και το Ανώτατο Σιιτικό Συμβούλιο του Λιβάνου. Σύμφωνα με τον εκπρόσωπο του ιρανικού ΥΠΕΞ, η Σαουδική Αραβία θα καταβάλει «υψηλό τίμημα για την εκτέλεση αυτή».

H εκτέλεση από τη Σαουδική Αραβία του εξέχοντος ιερωμένου της σιιτικής μουσουλμανικής μειονότητας προκάλεσε την οργή των σιιτών σε ολόκληρη την περιοχή κατά της βασιλικής οικογένειας της Σαουδικής Αραβίας, ενώ ενέτεινε τους φόβους μιας κλιμάκωσης της διαθρησκευτικής έντασης στην περιοχή.

Η Σαουδική Αραβία εκτέλεσε 47 ανθρώπους μεταξύ αυτών και τον Σιίτη ιερωμένο, Νιμρ Μπακρ αλ-ΝιμρΝιμρ, ο οποίος κατηγορήθηκε ότι υποκίνησε τη βία εναντίον της αστυνομίας. Οι υποστηρικτές του λένε ότι εκείνος ήταν ένας ειρηνιστής που απηύθυνε έκκληση για την αναγνώριση περισσότερων δικαιωμάτων στη σιιτική μειονότητα της χώρας.

«Η σαουδαραβική κυβέρνηση υποστηρίζει από τη μια πλευρά τα τρομοκρατικά και εξτρεμιστικά κινήματα και την ίδια στιγμή χρησιμοποιεί τη γλώσσα της καταπίεσης και την ποινή του θάνατου εναντίον των εσωτερικών αντιπάλων της, θα πληρώσει ένα υψηλό τίμημα για αυτές τις πολιτικές», τόνισε ο Τζάμπερ Ανσάρι.

Ο ιερωμένο Νιμρ Μπακρ αλ-Νιμρ

Tο Ανώτατο Σιιτικό Συμβούλιο του Λιβάνου καταδίκασε την εκτέλεση χαρακτηρίζοντάς την ως «μεγάλο λάθος».

«Η εκτέλεση του σεϊχη Νιμρ ήταν μια εκτέλεση της λογικής, της μετριοπάθειας και του διαλόγου», υπογράμμισε ο αντιπρόεδρος του συμβουλίου, σεΐχης Αμπντέλ Αμίρ Καμπαλάν.

Η Υεμένη, και συγκεκριμένα το κίνημα των Χούτι θρηνεί ως «ιερό πολεμιστή» τον Σιίτη ιερωμένο που εκτελέστηκε στη Σαουδική Αραβία.

«Η οικογένεια Αλ Σαούντ εκτέλεσε σήμερα τον ιερό πολεμιστή, τον μεγάλο ιερωμένο Νιμρ Μπακρ αλ-Νιμρ έπειτα από μια δίκη - παρωδία που παραβιάζει κατάφορα τα ανθρώπινα δικαιώματα», τόνισε μεταξύ άλλων το κίνημα.

Ο αδελφός του εκτελεσθέντος δήλωσε πως η οικογένεια έχει συγκλονισθεί από την είδηση όμως ελπίζει πως οποιαδήποτε αντίδραση υπάρξει θα είναι ειρηνική. «Ο σεΐχης Νιμρ απολάμβανε υψηλής εκτίμησης στην κοινότητά του και γενικά στη μουσουλμανική κοινωνία και χωρίς αμφιβολία θα υπάρξει αντίδραση», δήλωσε τηλεφωνικώς στο Reuters ο Μοχάμεντ.

«Ελπίζουμε πως οι οποιεσδήποτε αντιδράσεις θα περιοριστούν σε ένα ειρηνικό πλαίσιο. Κανείς δεν θα πρέπει να αντιδράσει εκτός αυτού του ειρηνικού πλαισίου. Αρκετή αιματοχυσία», συνέχισε ο ίδιος λέγοντας.

Στη Βαγδάτη, ένας βουλευτής από τον κυβερνώντα σιιτικό συνασπισμό στο Ιράκ δήλωσε στο τηλεοπτικό δίκτυο Al-Sumaria πως η εκτέλεση από τη Σαουδική Αραβία του Νιμρ αλ-Νιμρ έχει σκοπό να πυροδοτήσει τη σύγκρουση σουνιτών-σιιτών και να «βάλει φωτιά στην περιοχή».

 

Εξέγερση Σιιτών στο Κατίφ της Ανατολικής Σ. Αραβίας

Σύμφωνα με τελευταίες πληροφορίες ξεσηκώθηκαν οι Σιίτες στην πόλη Κατίφ, στην ανατολική Σαουδική Αραβία ενώ υπάρχει έντονη ανησυχία για εξέγερση των σιϊτών που είναι συγκεντρωμένοι κοντά στα σύνορα με την Υεμένη όπου τα σαουδαραβικά στρατεύματα έχουν βαριές απώλειες με τους Χούτις να τους σφυροκοπούν με βαλλιστικούς πυραύλους Qahir 1, Tochka και να καταστρέφουν υποδομές μέσα στο έδαφος τους ενώ κατέρριψαν και F-16 του Μπαχρέιν!

Σ.Αραβία "βλέπει" το Ιράν πίσω από την εξέγερση των Σιϊτών και καλεί τον πρέσβη του να εγκαταλέιψει τη χώρα.

Οι Χούτις με μπαράζ εκτοξεύσεων βαλλιστικών πυραύλων έπληξαν την θέσεις του σαουδαραβικού Στρατού στη βόρεια Khobeh, Jizan, διυλιστήριο Abha και Διεθνές Αεροδρόμιο Abha, κατέστρεψαν στρατιωτικό κομβόι κοντά στα σύνορα με Σ.Αραβία, χτύπησαν στρατιωτική βάση στη Najran και εκτόξευσαν 80 ρουκέτες Katyusha ενώ οι Patriot κατέρριψαν βαλλιστικό πύραυλο όπως θα δείτε στα βίντεο παρακάτω.

Ο Ανώτατος Ηγέτης του Ιράν Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος επιτέθηκε σήμερα στη Σαουδική Αραβία για δεύτερη διαδοχική ημέρα τόνισε ότι: "Χωρίς αμφιβολία το αίμα αυτού του βασανισμένου μάρτυρα, που χύθηκε άδικα, θα έχει γρήγορα συνέπειες και η θεϊκή εκδίκηση θα πέσει πάνω στους σαουδάραβες πολιτικούς"!

Μετά και από αυτή την εξέλιξη η Σ.Αραβία αναγκάστηκε να τερματίσει την εκεχειρία με τους Χούτις. "Ο συνασπισμός ανακοίνωσε το τερματισμός της εκεχειρίας με τους Χούτις ξεκινώντας (χτες) 14.00 (11:00 GMT)" είπε ο εκπρόσωπος της Σ.Αραβίας.

Ταυτόχρονα, το καθεστώς της Σαουδικής Αραβίας αναγκάστηκε να στείλει τεθωρακισμένα οχήματα στην σιιτική πόλη Κατίφ όπου οι εξαγριωμένοι σιιίτες έχουν πυρπολήσει την πόλη.

Την ίδια στιγμή οι ΗΠΑ δείχνουν να κρατάνε αποστάσεις από την Σαουδική Αραβία αφού δηλώνουν πως οι πύραυλοι του Ιράν δεν παραβιάζουν την πυρηνική συμφωνία και δεν απειλούν τις ΗΠΑ αλλά λειτουργούν αποτρεπτικά για τους γείτονες, φωτογραφίζοντας την Σ.Αραβία.

οι Σιίτες ξεσηκώθηκαν στην πόλη Κατίφ στην ανατολική Σαουδική Αραβία μετά τον αποκεφαλισμό του σείχη Νιμρ αλ Νιμρ ενώ υπάρχει έντονη ανησυχία για εξέγερση των σιϊτών που είναι συγκεντρωμένοι κοντά στα σύνορα με την Υεμένη όπου τα σαουδαραβικά στρατεύματα έχουν βαριές απώλειες με τους Χούτις να τους σφυροκοπούν με βαλλιστικούς πυραύλους Qahir 1, Tochka και να καταστρέφουν υποδομές μέσα στο έδαφος τους ενώ κατέρριψαν και F-16 του Μπαχρέιν!

Η Σ.Αραβία "βλέπει" το Ιράν πίσω από την εξέγερση των Σιϊτών και καλεί τον πρέσβη του να εγκαταλέιψει τη χώρα.

Οι Χούτις με μπαράζ εκτοξεύσεων βαλλιστικών πυραύλων έπληξαν την θέσεις του σαουδαραβικού Στρατού στη βόρεια Khobeh, Jizan, διυλιστήριο Abha και Διεθνές Αεροδρόμιο Abha, κατέστρεψαν στρατιωτικό κομβόι κοντά στα σύνορα με Σ.Αραβία, χτύπησαν στρατιωτική βάση στη Najran και εκτόξευσαν 80 ρουκέτες Katyusha ενώ οι Patriot κατέρριψαν βαλλιστικό πύραυλο όπως θα δείτε στα βίντεο παρακάτω.

Ο Ανώτατος Ηγέτης του Ιράν Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος επιτέθηκε σήμερα στη Σαουδική Αραβία για δεύτερη διαδοχική ημέρα τόνισε ότι:

"Χωρίς αμφιβολία το αίμα αυτού του βασανισμένου μάρτυρα, που χύθηκε άδικα, θα έχει γρήγορα συνέπειες και η θεϊκή εκδίκηση θα πέσει πάνω στους σαουδάραβες πολιτικούς"!

Μετά και από αυτή την εξέλιξη η Σ.Αραβία αναγκάστηκε να τερματίσει την εκεχειρία με τους Χούτις.

"Ο συνασπισμός ανακοίνωσε το τερματισμός της εκεχειρίας με τους Χούτις ξεκινώντας (χτες) 14.00 (11:00 GMT)" είπε ο εκπρόσωπος της Σ.Αραβίας.

Ταυτόχρονα, το καθεστώς της Σαουδικής Αραβίας αναγκάστηκε να στείλει τεθωρακισμένα οχήματα στην σιιτική πόλη Κατίφ όπου οι εξαγριωμένοι σιιίτες έχουν πυρπολήσει την πόλη.

Την ίδια στιγμή οι ΗΠΑ δείχνουν να κρατάνε αποστάσεις από την Σαουδική Αραβία αφού δηλώνουν πως οι πύραυλοι του Ιράν δεν παραβιάζουν την πυρηνική συμφωνία και δεν απειλούν τις ΗΠΑ αλλά λειτουργούν αποτρεπτικά για τους γείτονες, φωτογραφίζοντας την Σ.Αραβία.

- See more at: http://www.pronews.gr/portal/20160103/defencenet/%CE%B4%CE%B9%CE%B5%CE%B8%CE%BD%CE%B7%CF%83-%CE%B1%CF%83%CF%86%CE%B1%CE%BB%CE%B5%CE%B9%CE%B1/%CF%83%CE%B1%CF%81%CE%B1%CE%B2%CE%AF%CE%B1#sthash.wN7YztaC.dpuf

 Ανησυχία και στην Ε.Ε.

«Η ιδιαίτερη περίπτωση του σέιχ Νιμρ αλ-Νιμρ προκαλεί σοβαρές ανησυχίες για την ελευθερία της έκφρασης και τον σεβασμό των ατομικών και των βασικών πολιτικών δικαιωμάτων, που πρέπει να γίνονται σεβαστά σε όλες τις περιπτώσεις, περιλαμβανομένου του πλαίσιου του αγώνα κατά της τρομοκρατίας», τόνισε σε ανακοίνωση που εξέδωσε η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Φεντερίκα Μογκερίνι.

«Η περίπτωση αυτή έχει τη δυναμική περαιτέρω ανάφλεξης των θρησκευτικών εντάσεων που έχουν ήδη προκαλέσει μεγάλη ζημία στην περιοχή, με επικίνδυνες συνέπειες», συνίζει λέγοντας ο Μογκερίνι.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση καλεί το βασίλειο του Κόλπου να προωθήσει τη συμφιλίωση ανάμεσα στις διαφορετικές κοινότητες και ζητεί από όλες τις πλευρές να επιδείξουν αυτοσυγκράτηση και υπευθυνότητα.

Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας επαναλαμβάνει την αντίθεση της Ε.Ε. στην θανατική ποινή, ιδιαίτερα στην περίπτωση των ομαδικών εκτελέσεων. 

Σαουδική Αραβία: Ελληνικοί Patriot κατέρριψαν δύο ιρανικούς βαλλιστικούς πυραύλους

Η Πυροβολαρχία Κατευθυνόμενων Βλημάτων Patriot της Ελληνικής Δύναμης Σαουδικής Αραβίας (ΕΛΔΥΣΑ) κατέρριψε δυο ιρανικούς βαλλιστικούς πυραύλους.

    «Σήμερα το πρωί (χθες) η ελληνική συστοιχία Patriot στη Σαουδική Αραβία κατέρριψε δύο βαλλιστικούς πυραύλους προερχόμενους από το Ιράν κατευθυνόμενους σε διυλιστήρια του Bασιλείου της Σ. Αραβίας», επιβεβαίωσε σε δήλωσή του ο Νίκος Δένδιας. Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας σημείωσε ότι «με αυτό τον τρόπο η ελληνική συστοιχία αποδεικνύει το πόσο αξιόμαχη είναι και τι εμπειρία έχει αποκτήσει όλον αυτό τον καιρό.

Η ελληνική παρουσία στη Σαουδική Αραβία είχε ενταχθεί σε μια ευρύτερη στρατηγική εξωστρέφειας και αμυντικής διπλωματίας, με στόχο την ενίσχυση των συμμαχιών και τη συμμετοχή της χώρας σε πολυεθνικές πρωτοβουλίες ασφάλειας στην ευρύτερη περιοχή.

Δυο βαλλιστικούς πυραύλους κατέρριψε το πρωί της Πέμπτης η Πυροβολαρχία Κατευθυνόμενων Βλημάτων Patriot της Ελληνικής Δύναμης Σαουδικής Αραβίας (ΕΛΔΥΣΑ), στο πλαίσιο της συμμετοχής της στην αποστολή της διεθνούς πρωτοβουλίας «Integrated Air Missile Defense (IAMD) Concept». Συγκεκριμένα, έβαλε 2 βλήματα και κατέρριψε 2 βαλλιστικούς πυραυλικούς στόχους αντίστοιχα, σύμφωνα με τους ισχύοντες κανόνες εμπλοκής, όπως αναφέρουν πηγές του ΓΕΕΘΑ.

«Σήμερα το πρωί η ελληνική συστοιχία Patriot στη Σαουδική Αραβία κατέρριψε δύο βαλλιστικούς πυραύλους προερχόμενους από το Ιράν κατευθυνόμενους σε διυλιστήρια του Bασιλείου της Σ. Αραβίας», επιβεβαίωσε σε δήλωσή του ο Νίκος Δένδιας. Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας σημείωσε ότι «με αυτό τον τρόπο η ελληνική συστοιχία αποδεικνύει το πόσο αξιόμαχη είναι και τι εμπειρία έχει αποκτήσει όλον αυτό τον καιρό. Αλλά επίσης, έμμεσα αλλά σαφώς προστατεύει και το επίπεδο ζωής των Ελλήνων πολιτών και των Ευρωπαίων πολιτών», συμπληρώνοντας ότι «η διαρκής αύξηση της τιμής του πετρελαίου, αποτελεί μία τεράστια απειλή για το επίπεδο ζωής των Ελλήνων, των Ευρωπαίων, των κατοίκων όλου του πλανήτη. Η δημιουργία ακρίβειας απειλεί επίσης και είναι και αυτό μία πολύ μεγάλη απειλή και η προστασία διυλιστηρίων και μονάδων παραγωγής πετρελαίου έχει σε αυτή την συγκυρία μία τεράστια σημασία», πρόσθεσε στη συνέχεια.«Θα ήθελα να συγχαρώ τα στελέχη των ΕΔ, της ελληνικής ΠΑ στη Σ. Αραβία για αυτό το οποίο κατάφεραν», υπογράμμισε ακόμα ο υπουργός.

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης, τόνισε ότι «δεν είναι θέμα εμπλοκής», αλλά «μια αμυντική ενέργεια» με σαφή χαρακτήρα αποτροπής. Όπως υπογράμμισε, παραπέμποντας και στις δηλώσεις του υπουργού Εθνικής Άμυνας Νίκου Δένδια, «με αυτόν τον τρόπο η ελληνική συστοιχία αποδεικνύει το πόσο αξιόμαχη είναι και τι εμπειρία έχει αποκτηθεί όλο αυτό τον καιρό», προσθέτοντας ότι «έμμεσα αλλά σαφώς προστατεύει και το επίπεδο ζωής των πολιτών, των Ελλήνων πολιτών και των Ευρωπαίων πολιτών».

Από την τελετή αναχώρησης στη Σαουδική Αραβία το 2021 

Πώς βρέθηκαν οι ελληνικοί Patriot στη Σαουδική Αραβία

Η αποστολή ελληνικής συστοιχίας Patriot στη Σαουδική Αραβία το 2021 ήταν ενταγμένη σε ένα ευρύτερο πλαίσιο στρατιωτικής και διπλωματικής συνεργασίας μεταξύ των δύο χωρών, με στόχο την ενίσχυση της άμυνας κρίσιμων ενεργειακών υποδομών στο Βασίλειο. Στόχος της αποστολής είναι η υποστήριξη της αεράμυνας του Βασιλείου της Σαουδικής Αραβίας.

Η σχετική συμφωνία υπεγράφη τον Απρίλιο του 2021 στο Ριάντ, στο πλαίσιο της λεγόμενης «Armed Forces Status Arrangement Agreement» μεταξύ της Ελλάδας και της Σαουδικής Αραβίας. Η συμφωνία προέβλεπε τη συγκρότηση ελληνικού στρατιωτικού αποσπάσματος και την ανάπτυξη μιας συστοιχίας αντιαεροπορικών πυραύλων Patriot, με σκοπό την ενίσχυση της αντιαεροπορικής και αντιβαλλιστικής άμυνας της χώρας, στο πλαίσιο της διεθνούς πρωτοβουλίας «Integrated Air and Missile Defence Concept (IAMD)».

Η επίσημη αναχώρηση της ελληνικής αποστολής πραγματοποιήθηκε στις 14 Σεπτεμβρίου 2021, σε τελετή που έλαβε χώρα στην 114 Πτέρυγα Μάχης στην Τανάγρα. Παρόντες ήταν ο τότε υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Παναγιωτόπουλος, ο τότε ύφυπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Χαρδαλιάς και η στρατιωτική ηγεσία των Ενόπλων Δυνάμεων, καθώς και ξένοι διπλωματικοί εκπρόσωποι, μεταξύ των οποίων πρέσβεις και αμυντικοί ακόλουθοι από τη Σαουδική Αραβία, το Κουβέιτ και τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Κατά την ομιλία του, ο Νίκος Παναγιωτόπουλος είχε υπογραμμίσει ότι η ανάπτυξη της συστοιχίας Patriot εντάσσεται στη στρατηγική της Ελλάδας για ενεργή στρατιωτική διπλωματία και ενίσχυση του ρόλου της ως παράγοντα σταθερότητας στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής. Είχε τονίσει επίσης ότι η αποστολή αποσκοπεί στην προστασία κρίσιμων ενεργειακών υποδομών της Σαουδικής Αραβίας, οι οποίες έχουν παγκόσμια σημασία για την ενεργειακή ασφάλεια.

Ο τότε υπουργός επεσήμανε επίσης ότι η συνεργασία με τη Σαουδική Αραβία ενισχύει τις διμερείς σχέσεις και αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας στρατιωτικής συνεργασίας με χώρες του Κόλπου, ενώ χαρακτήρισε την αποστολή ως ευκαιρία για την απόκτηση πολύτιμης επιχειρησιακής εμπειρίας από τα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων. Παράλληλα, αναφέρθηκε στη σημασία της αποστολής για την εικόνα της Ελλάδας ως αξιόπιστου συμμάχου και «παρόχου ασφάλειας» στην περιοχή.

Η ελληνική παρουσία στη Σαουδική Αραβία εντάχθηκε έτσι σε μια ευρύτερη στρατηγική εξωστρέφειας και αμυντικής διπλωματίας, με στόχο την ενίσχυση των συμμαχιών και τη συμμετοχή της χώρας σε πολυεθνικές πρωτοβουλίες ασφάλειας στην ευρύτερη περιοχή.

Σαουδική Αραβία: Στροφή από το πετρέλαιο στο υδρογόνο και την "Πράσινη" ενέργεια με Αιολικά και Ηλιακά πάρκα

Στις εναλλακτικές πηγές ενέργειας θέλει να ρίξει το βάρος της η Σαουδική Αραβία, αιολικά και ηλιακά πάρκα διαθέτει πολλά στις ατέλειωτες ερήμους της. Για 3,4 δις ευρώ κατασκευάζει μαζί με τη γερμανική θυγατρική της Thyssen-Krup, την Udhe, το μεγαλύτερο στον κόσμο εργοστάσιο παραγωγής υδρογόνου

Στο τραίνο της "πράσινης" οικονομίας επιβιβάζεται και η Σαουδική Αραβία και από πετρελαιοπαραγωγός χώρα επιδιώκει να γίνει κορυφαίος παίκτης στην αναδυόμενη αγορά υδρογόνου.

Τα ορυκτά καύσιμα πεθαίνουν, μια νέα περίοδος φαίνεται να ανατέλλει για τις κατεξοχήν χώρες παραγωγής τους, τις χώρες του Κόλπου. Οι περισσότερες σχεδιάζουν την επόμενη ημέρα και ποιο καύσιμο θα μπορούσε να τα αντικαταστήσει. Το νέο πετρέλαιο λοιπόν ονομάζεται υδρογόνο. Στη Σαουδική Αραβία, στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και στο Ομάν υπάρχουν ήδη ή δημιουργούνται τεράστιες εγκαταστάσεις παραγωγής υδρογόνου. Και μάλιστα «πράσινου» υδρογόνου που θα παράγεται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, καθώς σε αυτές τις χώρες υπάρχουν πολλά αιολικά και ηλιακά πάρκα.

"Θα γίνει ανταγωνιστικό το υδρογόνο"

Ο Αχμέτ αλ Χοβάιτερ, τεχνικός διευθυντής της πετρελαϊκής επιχείρησης Aramco, είναι πεπεισμένος για την ορθότητα των επιλογών της εταιρείας του. Όπως επιβεβαιώνει και ο υπουργός Ενέργειας της χώρας, η Σαουδική Αραβία θα γίνει το αργότερο το 2050 η μεγαλύτερη παγκοσμίως χώρα εξαγωγής υδρογόνου. Η παραγωγή του, που θα γίνεται με ηλεκτρόλυση του νερού, είναι ακόμη ακριβή μέθοδος. Κι αν στη διαδικασία χρησιμοποιείται ηλεκτρικό, που έχει παραχθεί από ορυκτά καύσιμα, στο τέλος δεν θα πρόκειται για ένα καύσιμο με μηδενικό ενεργειακό αποτύπωμα. Αλλά ο μάνατζερ Αχμέτ αλ Χοβάιτερ δεν χάνει την αισιοδοξία του. «Ο κόσμος αλλάζει» υποστηρίζει, «η τεχνολογία υδρογόνου αναπτύσσεται, πιλοτικά προγράμματα εμφανίζονται πολλά, έτσι ώστε το υδρογόνο, τόσο στον τομέα μεταφορών όσο και στη βιομηχανία, θα μπορεί να είναι ανταγωνιστικό».

Στις εναλλακτικές πηγές ενέργειας θέλει να ρίξει το βάρος της η Σαουδική Αραβία, αιολικά και ηλιακά πάρκα διαθέτει πολλά στις ατέλειωτες ερήμους της. Για 3,4 δις ευρώ κατασκευάζει μαζί με τη γερμανική θυγατρική της Thyssen-Krup, την Udhe, το μεγαλύτερο στον κόσμο εργοστάσιο παραγωγής υδρογόνου. Μάλιστα στα επόμενα δέκα χρόνια θα μπορούσε κάτω από ιδανικές συνθήκες, όπως αυτές που υπάρχουν στη Σαουδική Αραβία, να πωλείται σε τιμή ανταγωνιστική έναντι των ορυκτών καυσίμων.


Συνεργασία με τη Γερμανία

Η Γερμανία είναι μια από τις χώρες με τις οποίες συνεργάζεται η Σαουδική Αραβία σε αυτόν τον τομέα. Μάλιστα το υπουργείο Οικονομίας και Ενέργειας στο Βερολίνο έχει υπογράψει δήλωση προθέσεων για συνεργασία στην παραγωγή υδρογόνου. Κάποια στιγμή η παραγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου θα σταματήσει, το υδρογόνου θα μπορούσε να αποδειχθεί σωτήριο για τις οικονομίες των χωρών του Κόλπου. Ο αγώνας δρόμου λοιπόν έχει ξεκινήσει, και εκτός από τη Σαουδική Αραβία, και το Ομάν διεκδικεί τα πρωτεία. Με Γερμανούς εταίρους ιδρύθηκε στο Γερμανικό Πανεπιστήμιο στο Ομάν κέντρο υδρογόνου.

Ο πρύτανης Χουσείν αλ Σάμι είναι φιλόδοξος. «Η χώρα βρίσκεται σε ευνοϊκή θέση, διαθέτει νερό, ήλιο και τεράστιες επιφάνειες. Μάλιστα το 2040 το Ομάν θα μπορούσε με την παραγωγή υδρογόνου να κερδίζει 20 δις δολάρια». Τα ίδια φιλόδοξα σχέδια έχει και η Σαουδική Αραβία. Επιδιώκει σε μερικά χρόνια να διαχειρίζεται τα μεγαλύτερα εργοστάσια παραγωγής ηλιακής ενέργειας στον κόσμο. Αυτή την εποχή σε συνεργασία με την Siemens δημιουργείται μια πιλοτική εγκατάσταση για παραγωγή υδρογόνου από ηλεκτρόλυση νερού με βάση την «πράσινη» ενέργεια.

Deutsche Welle

Ο Ερντογάν σε μια προσπάθεια εξομάλυνσης των σχέσεων του με το Ριάντ δήλωσε ότι τον Φεβρουάριο θα επισκεφθεί τη Σαουδική Αραβία

Η επίσκεψη θα είναι η πρώτη του Τούρκου προέδρου μετά τη δολοφονία του Τζαμάλ Κασόγκι το 2018 από ομάδα σαουδαράβων πρακτόρων στην Κωνσταντινούπολη.

Ο Τούρκος πρόεδρος Ρατζέπ Ταγίπ Ερντογάν δήλωσε τη Δευτέρα ότι θα πραγματοποιήσει επίσκεψη τον επόμενο μήνα στη Σαουδική Αραβία, της οποίας οι δεσμοί με την Άγκυρα έχουν διαρραγεί τα τελευταία χρόνια.

Ερωτηθείς για την επίλυση ζητημάτων στις εξαγωγές στη Σαουδική Αραβία καθώς έφευγε από μια εμπορική εκδήλωση, ο Ερντογάν είπε ότι θα ταξιδέψει στο κράτος του Κόλπου τον Φεβρουάριο.

«Με περιμένει τον Φεβρουάριο. Έδωσε μια υπόσχεση και θα κάνω την επίσκεψή μου στη Σαουδική Αραβία τον Φεβρουάριο», είπε σε βίντεο που αναρτήθηκε στα social media, χωρίς να δώσει όνομα.

Οι εξαγωγές στη Σαουδική Αραβία έχουν υποχωρήσει τα τελευταία χρόνια λόγω των διαταραγμένων διπλωματικών σχέσεων μεταξύ των χωρών. Η Τουρκία εργάζεται τώρα για να διορθώσει τις σχέσεις με τις περιφερειακές δυνάμεις, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, καθώς η οικονομία της αντιμετωπίζει μια νομισματική κατάρρευση και τον εκτοξευόμενο πληθωρισμό.

O Σαουδάραβας διάδοχος πρίγκιπας, Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν

Η Σαουδική Αραβία 

Tο γραφείο μέσων ενημέρωσης της κυβέρνησης της Σαουδικής Αραβίας δεν απάντησε αμέσως σε αίτημα για σχόλιο.

Ο Ερντογάν είχε ζητήσει συνάντηση με τον Σαουδάραβα διάδοχο πρίγκιπα Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν κατά τη διάρκεια επίσκεψης στο Κατάρ τον περασμένο μήνα. Η συνάντηση δεν πραγματοποιήθηκε τότε, αλλά άνθρωποι που γνωρίζουν το σχέδιο είπαν ότι θα μπορούσε να υπάρξει σύντομα.

Στα χρόνια που ακολούθησαν μετά την δολοφονία Κασόγκι, η Σαουδική Αραβία προσπάθησε να ασκήσει ανεπίσημα πίεση στην τουρκική οικονομία, η οποία είχε ήδη υποστεί νομισματική κρίση το 2018.

Υπήρξαν εκκλήσεις προς τους Σαουδάραβες να αποφύγουν να επισκεφθούν την Τουρκία και να αγοράσουν ακίνητα εκεί, ενώ Τούρκοι εξαγωγείς παραπονέθηκαν για καθυστερήσεις στα τελωνεία της Σαουδικής Αραβίας το 2020.

Οι σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών έχουν επίσης ενταθεί και από άλλες συγκρούσεις στην περιοχή, συμπεριλαμβανομένων των πολέμων στη Συρία και τη Λιβύη.

Επιπλέον, το Ριάντ, μαζί με πολλά άλλα κράτη της περιοχής, έχει κατηγορήσει επανειλημμένα την Τουρκία ότι υποστηρίζει «τρομοκρατικές» ομάδες.

Ωστόσο, η Τουρκία επιδιώκει να επιδιορθώσει τους δεσμούς με περιφερειακούς αντιπάλους, συμπεριλαμβανομένης της Αιγύπτου και της Σαουδικής Αραβίας τα τελευταία δύο χρόνια.

Τον περασμένο Μάιο, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών  Μεβλούτ Τσαβούσογλου βρέθηκε στη Σαουδική Αραβία για πρώτη φορά μετά τη δολοφονία του Κασόγκι, σηματοδοτώντας το τέλος του μακρού διπλωματικού χειμώνα μεταξύ των δύο χωρών, με τις δύο πλευρές να ανακοινώνουν τότε ότι ήλπιζαν να επιδιορθώσουν τους δεσμούς τους.

Η προγραμματισμένη επίσκεψη στη Σαουδική Αραβία έρχεται σε μια κρίσιμη στιγμή για την Τουρκία, η οποία υφίσταται άλλη μια νομισματική κρίση που προκαλείται από τις αντισυμβατικές οικονομικές πολιτικές του Ερντογάν.

πηγές: Reuters /Al Jazeera

Τι σημαίνει η αμυντική συμφωνία Σαουδικής Αραβίας-Τουρκίας-Πακιστάν για τη στρατηγική ισορροπία της Δυτικής Ασίας - Οι στόχοι του "Σουνιτικού ΝΑΤΟ" (vid)

Η πιο σημαντική δημόσια δημοσιοποιημένη διάταξη ορίζει ότι μια ένοπλη επίθεση κατά της Σαουδικής Αραβίας, της Τουρκίας ή του Πακιστάν θα θεωρείται επίθεση κατά και των τριών χωρών.

    Η Σαουδική Αραβία, το Πακιστάν και η Τουρκία υπέγραψαν τη Συμφωνία της Μέκκας. Αυτή η συμφωνία θα αποτελέσει τα θεμέλια ενός "Σουνιτικού ΝΑΤΟ", το οποίο σαφώς στοχεύει το σιιτικό Ιράν και τους συμμάχους του - κυρίως τους Χούθι, τις ιρακινές πολιτοφυλακές και τη Χεζμπολάχ.

Στις 7 Αυγούστου 2026, παρουσία του πρίγκιπα διαδόχου Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, η Σαουδική Αραβία, η Τουρκία και το Πακιστάν υπέγραψαν τη Συμφωνία Κοινής Άμυνας της Μέκκας (Μέκκα), ένα τριμερές σύμφωνο συλλογικής άμυνας που δηλώνει ότι μια ένοπλη επίθεση εναντίον οποιουδήποτε από τους τρεις θα αντιμετωπίζεται ως επίθεση εναντίον όλων.

Δεν πρόκειται για μια αυθόρμητη διπλωματική άνθηση. Βασίζεται στη διμερή Συμφωνία Αμοιβαίας Στρατηγικής Άμυνας Σαουδικής Αραβίας-Πακιστάν του Σεπτεμβρίου 2025, η οποία τώρα διευρύνεται για να συμπεριλάβει την ενσωματωμένη στο ΝΑΤΟ στρατιωτική μηχανή της Τουρκίας και την τρομερή αμυντική-βιομηχανική της βάση, κυρίως το οικοσύστημα μη επανδρωμένων αεροσκαφών Baykar και το πρόγραμμα μαχητικών KAAN. Αυτό που έχει προκύψει είναι ένα πλαίσιο που βασίζεται στη συλλογική αποτροπή, τις κοινές στρατιωτικές ασκήσεις, την ανταλλαγή πληροφοριών, τη συνεργασία αμυντικής-βιομηχανικής και τη διαλειτουργικότητα - μια συμφωνία που οι ίδιοι οι αρχιτέκτονές της περιγράφουν, με προσοχή, ως «καθαρά αμυντική» και ανοιχτή σε μελλοντικά μέλη, αλλά εμφανώς σιωπηλή για οποιαδήποτε πυρηνική διάσταση στο δημόσιο κείμενό της.

Αυτό το σύμφωνο είναι λιγότερο μια ολοκληρωμένη συμμαχία και περισσότερο μια στρατηγική αντιστάθμιση (που καθίσταται απαραίτητη λόγω της έντονης ανασφάλειας της Σαουδικής Αραβίας στον συνεχιζόμενο πόλεμο στη Δυτική Ασία) - τρία κράτη που ασφαλίζονται έναντι της αβεβαιότητας συγκεντρώνοντας το κύρος τους όσον αφορά τη φήμη και το στρατιωτικό τους βάρος, χωρίς ακόμη να έχουν δημιουργήσει το θεσμικό πλαίσιο που θα καθιστούσε την εγγύηση αξιόπιστη όπως το ΝΑΤΟ (το οποίο το ίδιο βιώνει κρίση αξιοπιστίας) .

Γιατί η Σαουδική Αραβία, η Τουρκία και το Πακιστάν υπέγραψαν αυτή τη συμφωνία τώρα;

Η χρονική στιγμή δεν είναι τυχαία. Τρεις συγκλίνουσες πιέσεις εξηγούν το «γιατί τώρα». Πρώτον, η διευρυμένη αντιπαράθεση ΗΠΑ-Ισραήλ-Ιράν από τα τέλη Φεβρουαρίου 2026 έχει ταρακουνήσει τις ναυτιλιακές οδούς του Κόλπου και έχει αποκαλύψει τα όρια της μονομερούς ομπρέλας ασφαλείας της Ουάσιγκτον πάνω από το Βασίλειο. Δεύτερον, η περιφερειακή αναπροσαρμογή μετά την 7η Οκτωβρίου ώθησε το Ριάντ να διαφοροποιήσει τους εγγυητές του αντί να εξαρτάται από έναν μόνο προστάτη. Τρίτον, τα τρία κράτη προσφέρουν πραγματικά συμπληρωματικά πλεονεκτήματα: το οικονομικό βάθος και τη γεωγραφία της Σαουδικής Αραβίας πάνω από το Ορμούζ και το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, το τουρκικό στρατιωτικό δόγμα που είναι σύμφωνο με τα πρότυπα του ΝΑΤΟ και μια βιομηχανία μη επανδρωμένων αεροσκαφών και ναυτικών, καθώς και το πακιστανικό ανθρώπινο δυναμικό, καθώς και τη διάκριση ότι είναι το μόνο πυρηνικά οπλισμένο κράτος με μουσουλμανική πλειοψηφία. Αυτό που βλέπουμε είναι λιγότερο μια ιδεολογική αφύπνιση του «ισλαμικού ΝΑΤΟ» και περισσότερο μια ρεαλιστική άσκηση συγκέντρωσης κινδύνων από κράτη που δεν θεωρούν πλέον δεδομένη την αμερικανική αξιοπιστία.

Τι προβλέπει στην πραγματικότητα η συμφωνία;

Το δημόσιο πεδίο εφαρμογής, όπως επιβεβαιώθηκε από αξιωματούχους, καλύπτει τέσσερις πυλώνες: μια ρήτρα συλλογικής αποτροπής που βασίζεται στο Άρθρο 51 του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και όχι σε μια ειδικά σχεδιασμένη συνθήκη· κοινή εκπαίδευση και στρατιωτικές ασκήσεις· μηχανισμούς ανταλλαγής πληροφοριών· και ολοκλήρωση της αμυντικής βιομηχανίας, με πιο εμφανή την τουρκική παραγωγή μη επανδρωμένων αεροσκαφών να συνδέεται με τη σαουδαραβική ικανότητα. Αυτό που λείπει είναι εξίσου διδακτικό - κανένα ολοκληρωμένο αρχηγείο διοίκησης, καμία μόνιμη κοινή δύναμη, κανένας κοινός προϋπολογισμός και, το πιο σημαντικό, καμία ρητή ρήτρα ανταλλαγής πυρηνικών όπλων, μια σημαντική απόκλιση από τις εικασίες που περιέβαλαν το αρχικό διμερές κείμενο μεταξύ Σαουδικής Αραβίας και Πακιστάν.η

Μια αναφερόμενη ρήτρα αποκλεισμού περιορίζει περαιτέρω τις υποχρεώσεις: ένα μέλος που ξεκινά επιθετική ενέργεια ή επιτρέπει τη χρήση του εδάφους του για επίθεση σε άλλο κράτος, χάνει την προστασία του συμφώνου. Αυτή η ενιαία ρήτρα καθορίζει περισσότερο τον αμυντικό χαρακτήρα του συμφώνου από οποιαδήποτε δηλωτική δήλωση των υπογραφόντων του.

Είναι η Συμφωνία της Μέκκας συγκρίσιμη με το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ;

Οι συγκρίσεις με το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ είναι δημοσιογραφικά δελεαστικές, αλλά αναλυτικά χαλαρές. Η εγγύηση του ΝΑΤΟ βασίζεται σε έναν μόνιμο οργανισμό συνθήκης, μια ολοκληρωμένη δομή διοίκησης, επτά δεκαετίες δοκιμασμένου δόγματος και μια έμμεση πυρηνική ομπρέλα. Η συμφωνία της Μέκκας δεν έχει τίποτα από αυτά. Βασίζεται στη λογική αυτοάμυνας του Άρθρου 51, αφήνει το γεωγραφικό πεδίο εφαρμογής και τους παράγοντες που πυροδοτούν την βοήθεια απροσδιόριστους και παρέχει σε κάθε υπογράφοντα διακριτική ευχέρεια ως προς το πώς - ή ακόμα και αν - θα αντιδράσει.

Οι ίδιοι οι Τούρκοι αναλυτές ασφαλείας το έχουν χαρακτηρίσει «πλαίσιο για στενότερο συντονισμό», απορρίπτοντας ρητά τη σύγκριση με το ΝΑΤΟ. Η επαγγελματική μου ερμηνεία είναι ότι αυτή η ασάφεια είναι ένα χαρακτηριστικό, όχι ένα ελάττωμα: Αγοράζει πολιτική ευελιξία για την Άγκυρα και το Ριάντ, αποφεύγοντας παράλληλα τον αλληλοεμπλεκόμενο αυτοματισμό που δεσμεύει τα μέλη του ΝΑΤΟ.

Πώς αντέδρασε το Ιράν;

Η Τεχεράνη δεν έχει εκδώσει καμία επίσημη δήλωση από την κορυφαία ηγεσία της, αλλά έχουν ασκηθεί έντονες επικρίσεις από κοινοβουλευτικές και κληρικές φωνές, οι οποίες χλευάζουν το γεγονός ότι οι μονομερείς αμυντικές συμφωνίες με την Αμερική και το Πακιστάν δεν έχουν καταφέρει να προστατεύσουν τη Σαουδική Αραβία μέχρι στιγμής στον συνεχιζόμενο πόλεμο, συμβουλεύοντάς τους να μεταρρυθμίσουν τις πολιτικές τους αντί να ζητιανεύουν για προστασία και υποσχόμενοι ότι «ο βρυχηθμός των πυραύλων μας» θα φτάσει στους υπογράφοντες. Η Τεχεράνη τολμάει απορρίπτοντας τη συμφωνία ως συμβολική διπλωματία επί χάρτου και όχι ως αξιόπιστο αποτρεπτικό μέσο.

Η σκληρότερη γραμμή του Ιράν πιθανότατα αντανακλά βιωματική εμπειρία και όχι απλώς ρητορική. Κατά τη διάρκεια του διευρυνόμενου πολέμου ΗΠΑ-Ισραήλ-Ιράν που κλιμακώθηκε μετά τις 28 Φεβρουαρίου 2026 , το Ιράν φέρεται να έπληξε άμεσα σαουδαραβικό έδαφος σε αντίποινα για τις αμερικανο-ισραηλινές επιθέσεις, δοκιμάζοντας ουσιαστικά εάν το Πακιστάν θα τηρούσε την υπάρχουσα διμερή αμυντική του δέσμευση προς το Ριάντ.

Η πραγματική αντίδραση του Πακιστάν ήταν αποκαλυπτική: Αντί να επικαλεστεί στρατιωτικά τη συμφωνία, το Ισλαμαμπάντ «απέφυγε από οποιαδήποτε άμεση στρατιωτική» αντίδραση εναντίον του Ιράν, χωρίς επίσημη επίκληση της συμφωνίας και χωρίς δημόσια δέσμευση για στρατιωτική δράση, υπογραμμίζοντας ότι αυτές οι συμφωνίες «δεν περιλαμβάνουν ρήτρες αυτόματης ενεργοποίησης» στην πράξη. Αυτή η ιστορία δίνει στην Τεχεράνη βάσιμους λόγους να βλέπει την αποτρεπτική αξία της συμφωνίας της Μέκκας με σκεπτικισμό ως έναν ισχυρισμό που πρέπει να δοκιμαστεί, ακόμη και αν λαμβάνει τον συμβολισμό της αρκετά σοβαρά ώστε να την καταγγείλει δημόσια.

Πώς θα μπορούσε η συμφωνία να επηρεάσει την αντιπαράθεση Ιράν-Ισραήλ-ΗΠΑ;

Για την συνεχιζόμενη αντιπαράθεση Ιράν-Ισραήλ-ΗΠΑ, η συμφωνία λειτουργεί τεχνικά ως αποτρεπτικό σήμα προς την Τεχεράνη: οποιαδήποτε ανανεωμένη μεγάλη επίθεση στη Σαουδική Αραβία κινδυνεύει τώρα να προκαλέσει μια ευρύτερη σουνιτική στρατιωτική απάντηση που θα περιλαμβάνει τουρκικές και πακιστανικές δυνατότητες. Αυτό αυξάνει το όριο κλιμάκωσης για τον υπολογισμό του Ιράν, αλλά δεν μειώνει απαραίτητα την ένταση του πολέμου - μπορεί αντίθετα να σκληρύνει τις γραμμές μάχης, καθιστώντας το Ιράν πιο πιθανό να βασιστεί σε επιλογές δι' αντιπροσώπων και ασύμμετρες επιλογές παρά σε μια άμεση αντιπαράθεση με ένα σαουδαραβικό κράτος που τώρα υποστηρίζεται από έναν ευρύτερο συνασπισμό.

Ωστόσο, η αμυντική αρχιτεκτονική του συμφώνου και η ρήτρα αποκλεισμού επιθετικότητας που το καθιστούν άχρηστο ως άδεια για το Πακιστάν να ξεκινήσει εχθροπραξίες εναντίον του Ιράν. Η πραγματική συμπεριφορά του Ισλαμαμπάντ ενισχύει αυτή την ερμηνεία - το Πακιστάν έχει λειτουργήσει ως μεσολαβητής κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης Ιράν-Ισραήλ-ΗΠΑ. Η γεωγραφία δείχνει ότι ένα μακρύ, πορώδες σύνορο μέσω του ανήσυχου Μπαλουχιστάν δίνει στο Πακιστάν κάθε κίνητρο να αποφύγει να προκαλέσει την Τεχεράνη.

Το πιο πιθανό σενάριο σε αυτή την περίπτωση είναι ότι οι ΗΠΑ ήταν αυτές που επιτέθηκαν στο Ιράν χρησιμοποιώντας σαουδαραβικές βάσεις· ως εκ τούτου, το Πακιστάν δεν είναι υποχρεωμένο να επέμβει στρατιωτικά για να υπερασπιστεί τη Σαουδική Αραβία.

Μήπως η εμπλοκή της Τουρκίας καθιστά αυτό μια έμμεση επέκταση του ΝΑΤΟ;

Η συμφωνία δεν αποτελεί μια παράπλευρη επέκταση του ΝΑΤΟ με καμία νομική έννοια — το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ δεσμεύει μόνο τα 32 μέλη του και η συμμετοχή της Άγκυρας δεν μεταφέρει αυτή την υποχρέωση στο Ριάντ ή το Ισλαμαμπάντ. Αλλά η οπτική έχει στρατηγικά σημασία.

Η Τουρκία εισάγει δόγμα, διαλειτουργικότητα και ενσωματωμένο στη Δύση υλικό, σύμφωνα με τα πρότυπα του ΝΑΤΟ, σε έναν συνασπισμό με δύο μακροχρόνιους Αμερικανούς εταίρους ασφαλείας, δημιουργώντας ένα «σουνιτικό ΝΑΤΟ με στυλ, όχι με δομή» - έναν συνασπισμό με βάση τις ΗΠΑ και όχι μια επέκταση της δυτικής συλλογικής άμυνας που δεσμεύεται από συνθήκες.

Γιατί θα μπορούσε το Ισραήλ να ανησυχεί για τη συμφωνία;

Το Ισραήλ δεν έχει εκδώσει καμία επίσημη δήλωση. Ωστόσο, αυτή η σιωπή συγκαλύπτει σημαντική στρατηγική ανησυχία και τα άτυπα σχόλια από Ισραηλινούς αξιωματούχους καλύπτουν το κενό που άφησε η επίσημη επιφυλακτικότητα. Δύο εύλογοι λόγοι εξηγούν την επιφυλακτικότητα του Ισραήλ.

Πρώτον, Τούρκοι αξιωματούχοι έχουν τονίσει ότι η συμφωνία είναι «καθαρά αμυντική» και «δεν στρέφεται εναντίον κάποιου συγκεκριμένου παράγοντα», δίνοντας στο Ισραήλ ελάχιστα προσχήματα για δημόσια αντίκρουση χωρίς καμία απόδειξη ότι στοχεύεται αντί του Ιράν. Δεύτερον, η ίδια η διαμόρφωση της Σαουδικής Αραβίας - «δεν συνδέεται με καμία πυρηνική φιλοδοξία ή κούρσα εξοπλισμών» - φαίνεται να έχει σχεδιαστεί για να αποφεύγει την ταυτόχρονη ανησυχία της Ουάσιγκτον και του Ισραήλ.

Παρά την επίσημη σιωπή, τα ανεπίσημα μηνύματα υποδηλώνουν πραγματική ανησυχία του Ισραήλ ότι θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την οικοδόμηση αποτροπής εναντίον του Ισραήλ, εκτός από την αποτροπή της Τεχεράνης - ένα πλαίσιο που εμπλέκει άμεσα το Ισραήλ ως στόχο της λογικής της αποτροπής, όχι μόνο το Ιράν. Και τα τρία έθνη είναι γνωστό ότι ανησυχούν ιδιαίτερα για την επιρροή του Ισραήλ και τις πρόσφατες αυξανόμενες επιθέσεις στην περιοχή.

Ο πρώην πρωθυπουργός του Ισραήλ, Ναφτάλι Μπένετ, τον Φεβρουάριο του 2026, περιέγραψε την Τουρκία ως «το νέο Ιράν» και κατηγόρησε την Άγκυρα ότι επιδιώκει να οικοδομήσει έναν «εχθρικό σουνιτικό άξονα με το πυρηνικό Πακιστάν». Η βασική στρατηγική επίδραση της συμφωνίας στο Ισραήλ είναι προς το παρόν ο αυξημένος κίνδυνος κλιμάκωσης και όχι ο άμεσος στρατιωτικός περιορισμός.

Επειδή οι υποχρεώσεις της συμφωνίας παραμένουν απροσδιόριστες — καμία χώρα δεν έχει διευκρινίσει λεπτομερώς ποια στρατιωτική δράση θα αναλάμβανε στην πραγματικότητα σε περίπτωση επίθεσης σε έναν εταίρο — το Ισραήλ δεν μπορεί ακόμη να υπολογίσει ένα ακριβές όριο αποτροπής, το οποίο από μόνο του αποτελεί μια μορφή στρατηγικής πίεσης. Τα δυτικά μέσα ενημέρωσης παρουσιάζουν το σύμφωνο κυρίως ως προειδοποίηση προς το Ιράν, αλλά η υποκείμενη λογική — η αποτροπή «επιθετικών στρατιωτικών στάσεων» τόσο από το Ιράν όσο και από το Ισραήλ — σημαίνει ότι οι Ισραηλινοί στρατιωτικοί σχεδιαστές πιθανότατα θα λάβουν τώρα υπόψη την πιθανότητα ότι η δράση εναντίον οποιουδήποτε από τα τρία υπογράφοντα μέρη, ιδίως της Τουρκίας, θα μπορούσε θεωρητικά να προκαλέσει ευρύτερη εμπλοκή.

Πώς είναι πιθανό να δουν τη συμφωνία η Κίνα, η Ινδία και η Ρωσία;

Η απάντηση του Πεκίνου ήταν μια υπολογισμένη σιωπή, αντανακλώντας μια ήσυχη ικανοποίηση: ένα σταθεροποιημένο Πακιστάν και μια αρχιτεκτονική ασφαλείας του Κόλπου-Πακιστάν προστατεύουν τις επενδύσεις της Κίνας στην πρωτοβουλία «Μια Ζώνη, Ένας Δρόμος» χωρίς να κοστίζει στο Πεκίνο κανένα πολιτικό κεφάλαιο.

Το Νέο Δελχί απάντησε με την πλέον γνωστή του φόρμουλα της «στενά παρακολουθούμενης εξέλιξης», μια σκόπιμα μη δεσμευτική στάση που παρ' όλα αυτά καλύπτει την πραγματική ανησυχία για το ενδεχόμενο το Πακιστάν να αποκτήσει διπλωματική κάλυψη από το Ριάντ και την Άγκυρα σε μελλοντικές κρίσεις, και για την γνωστή κλίση της Τουρκίας προς το Ισλαμαμπάντ στο θέμα του Κασμίρ.

Η Μόσχα, εξισορροπώντας τη δική της στρατηγική συνεργασία με το Ιράν με το συμφέρον της για έναν Κόλπο λιγότερο εξαρτημένο από την Ουάσινγκτον, είναι πιθανό να παρακολουθεί με ρεαλιστική ουδετερότητα, επωφελούμενη από οποιαδήποτε αποδυνάμωση της κεντρικής θέσης των ΗΠΑ στην περιοχή χωρίς να αποξενώνει την Τεχεράνη.

Ποιες είναι οι επιπτώσεις για την Ινδία;

Για την Ινδία, η «στενή παρακολούθηση» δεν μπορεί να παραμείνει η λειτουργική στρατηγική για πολύ. Ακολουθούν τρεις επιτακτικές ανάγκες:

Καταρχάς, το Νέο Δελχί πρέπει να απομονώσει τη διμερή του σχέση με το Ριάντ — που βασίζεται στην ενέργεια, την κοινωνική πρόνοια των ομογενών και την αντιτρομοκρατία — από οποιαδήποτε δευτερογενή επίδραση της αυξημένης θέσης του Πακιστάν στους Σαουδαραβικούς υπολογισμούς.

Δεύτερον, η Ινδία θα πρέπει να εντείνει την αμυντική και στρατηγική συνεργασία με τα κράτη του Κόλπου σε διμερές επίπεδο, διασφαλίζοντας ότι η συμφωνία της Μέκκας δεν θα μεταφραστεί σε διπλωματική απομόνωση στο Κασμίρ ή σε αφηγήσεις περί διασυνοριακής τρομοκρατίας σε πολυμερή φόρουμ.

Τρίτον, η στάση της Ινδίας όσον αφορά την εκτεταμένη γειτονία — τετραμερής εμπλοκή, ναυτική παρουσία στον Ινδικό Ωκεανό και αμυντική διπλωματία με το Ισραήλ και τα μετριοπαθή αραβικά κράτη — θα πρέπει να προσαρμοστεί ώστε να αποτρέψει την ενοποίηση αυτού του σχηματισμού σουνιτικού μπλοκ σε ένα συντονισμένο διπλωματικό μέτωπο εναντίον των ινδικών συμφερόντων.

Ανάλυση της "Συμφωνίας της Μέκκας"

Η Σαουδική Αραβία, η Τουρκία και το Πακιστάν υπέγραψαν τριμερή συμφωνία αμοιβαίας άμυνας που ορίζει ότι μια ένοπλη επίθεση εναντίον μιας από τις τρεις χώρες θα θεωρείται επίθεση εναντίον και των τριών.

Η Συμφωνία Κοινής Άμυνας της Μέκκας υπογράφηκε στη Σαουδική Αραβία στις 7 Αυγούστου 2026, καθώς οι τρεις περιφερειακές δυνάμεις προχωρούσαν στην επισημοποίηση ενός πλαισίου ασφαλείας που βρισκόταν υπό διαπραγμάτευση για σχεδόν ένα χρόνο.

Σύμφωνα με το Reuters που αναφέρει τη συμφωνία , η συμφωνία αποσκοπεί στην ενίσχυση της συλλογικής αποτροπής και στην προώθηση της ασφάλειας και της σταθερότητας στην περιοχή και πέραν αυτής.

Η συμφωνία περιέχει μια σημαντική δέσμευση συλλογικής άμυνας, αλλά δεν διευκρινίζει δημόσια πώς οι τρεις χώρες θα μετατρέψουν αυτή τη δέσμευση σε στρατιωτική δράση.

Ένας Τούρκος αξιωματούχος χαρακτήρισε τη συμφωνία ως καθαρά αμυντική, δήλωσε ότι δεν στρέφεται εναντίον κάποιας συγκεκριμένης χώρας και τόνισε ότι δεν θα αντικαταστήσει τις υφιστάμενες διμερείς ή πολυμερείς ρυθμίσεις ασφαλείας της Τουρκίας.

Βασικά στοιχεία

• Συμφωνία: Κοινή Συμφωνία Άμυνας της Μέκκας.
• Υπογράφοντες: Σαουδική Αραβία, Τουρκία και Πακιστάν.
• Ημερομηνία υπογραφής: 7 Αυγούστου 2026.
• Τόπος υπογραφής: Μέκκα, Σαουδική Αραβία.
• Βασική αρχή: Μια ένοπλη επίθεση εναντίον ενός υπογράφοντος θα θεωρείται ως επίθεση εναντίον και των τριών.
• Σκοπός: Ενίσχυση της συλλογικής αποτροπής και ασφάλειας.
• Χαρακτήρας: Περιγράφεται από Τούρκο αξιωματούχο ως καθαρά αμυντικός.
• Στόχος: Δεν στρέφεται εναντίον κάποιου συγκεκριμένου δρώντος, σύμφωνα με τον Τούρκο αξιωματούχο.
• Συμμετοχή: Ανοιχτή σε άλλες χώρες της περιοχής.
• Υφιστάμενες δεσμεύσεις: Δεν αντικαθιστούν υφιστάμενες διμερείς ή πολυμερείς ρυθμίσεις.
• Διάρκεια διαπραγμάτευσης: Περίπου ένα έτος.
• Επιχειρησιακές δεσμεύσεις: Δεν έχουν δημοσιοποιηθεί.
• Ολοκληρωμένη διοίκηση: Δεν έχει ανακοινωθεί δημόσια.
• Δέσμευση για την πυρηνική ενέργεια: Δεν έχει δημοσιοποιηθεί.

Τι υπέγραψαν η Σαουδική Αραβία, η Τουρκία και το Πακιστάν;

Οι τρεις χώρες υπέγραψαν ένα επίσημο πλαίσιο συλλογικής άμυνας, γνωστό ως Συμφωνία Κοινής Άμυνας της Μέκκας.

Η πιο σημαντική δημόσια δημοσιοποιημένη διάταξη ορίζει ότι μια ένοπλη επίθεση κατά της Σαουδικής Αραβίας, της Τουρκίας ή του Πακιστάν θα θεωρείται επίθεση κατά και των τριών χωρών.

Αυτό μετακινεί τη σχέση πέρα ​​από τη γενική αμυντική συνεργασία και δημιουργεί μια πολιτική δέσμευση για συλλογική αποτροπή.

Η δημόσια δήλωση, ωστόσο, δεν εξηγεί ποια στρατιωτική βοήθεια θα ακολουθούσε αυτόματα μια επίθεση.

Δεν έχουν δημοσιοποιηθεί λεπτομέρειες σχετικά με τις δεσμεύσεις δυνάμεων, τα χρονοδιαγράμματα ανάπτυξης, τις ρυθμίσεις διοίκησης ή τη διαδικασία μέσω της οποίας οι τρεις κυβερνήσεις θα καθορίσουν την αντίδρασή τους.

Τι σημαίνει η Ρήτρα Συλλογικής Άμυνας;

Η ρήτρα δημιουργεί ένα κοινό μήνυμα αποτροπής: ένας αντίπαλος που εξετάζει το ενδεχόμενο στρατιωτικής δράσης εναντίον ενός υπογράφοντος πρέπει να λάβει υπόψη την πιθανότητα μιας απάντησης που θα περιλαμβάνει τα άλλα δύο.

Αυτή η αρχή μπορεί να αυξήσει το πολιτικό και στρατιωτικό κόστος της επιθετικότητας ακόμη και πριν τα εμπλεκόμενα μέρη δημιουργήσουν εκτεταμένες μόνιμες στρατιωτικές δομές.

Η πρακτική ισχύς της δέσμευσης θα εξαρτηθεί από τον τρόπο με τον οποίο η συμφωνία ορίζει τη διαβούλευση, τη στρατιωτική βοήθεια, τη διαθεσιμότητα δυνάμεων και τη λήψη αποφάσεων.

Οι εν λόγω διατάξεις δεν έχουν δημοσιοποιηθεί.

Είναι η Συμφωνία της Μέκκας μια Συμμαχία τύπου ΝΑΤΟ;

Η συμφωνία περιέχει διατύπωση που μοιάζει με την κεντρική έννοια της συλλογικής άμυνας, αλλά οι διαθέσιμες πληροφορίες δεν υποστηρίζουν την περιγραφή της ως θεσμικά ισοδύναμης με το ΝΑΤΟ.

Χαρακτηριστικό	Κοινή Συμφωνία Άμυνας της Μέκκας	Δημόσια Ιδρυμένο;
Αρχή της συλλογικής άμυνας	Η επίθεση εναντίον ενός ατόμου αντιμετωπίζεται ως επίθεση εναντίον και των τριών	Ναί
Μόνιμο Πολιτικό Συμβούλιο	Δεν αποκαλύφθηκε καμία δομή	Οχι
Ολοκληρωμένη στρατιωτική διοίκηση	Δεν αποκαλύφθηκε καμία δομή	Οχι
Μόνιμη συνδυασμένη δύναμη	Δεν έχει ανακοινωθεί	Οχι
Κοινός αμυντικός προϋπολογισμός	Δεν έχει ανακοινωθεί	Οχι
Επέκταση σε επιπλέον μέλη	Η συμφωνία περιγράφεται ως ανοιχτή σε άλλες χώρες της περιοχής	Ναι, κατ' αρχήν

Η ρήτρα συλλογικής άμυνας είναι επομένως στρατηγικά σημαντική, αλλά η συμφωνία φαίνεται επί του παρόντος λιγότερο θεσμοθετημένη από το ΝΑΤΟ, βάσει των δημόσια διαθέσιμων πληροφοριών.

Τι σημαίνει το Σύμφωνο για την ένταξη της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ;

Η Τουρκία παραμένει μέλος του ΝΑΤΟ και η νέα συμφωνία δεν αντικαθιστά τις υφιστάμενες πολυμερείς δεσμεύσεις της.

Ένας Τούρκος αξιωματούχος δήλωσε στο Reuters ότι η συμφωνία της Μέκκας δεν καταργεί ούτε υποκαθιστά καμία υπάρχουσα διμερή ή πολυμερή συμφωνία.

Αυτή η διάκριση είναι σημαντική επειδή η Τουρκία συμμετέχει πλέον σε δύο διαφορετικά πλαίσια συλλογικής ασφάλειας: την καθιερωμένη Βορειοατλαντική Συμμαχία και το νεοσύστατο τριμερές πλαίσιο με τη Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν.

Το δημόσιο κείμενο δεν εξηγεί πώς θα γίνεται η διαχείριση των επικαλυπτόμενων δεσμεύσεων κατά τη διάρκεια μιας κρίσης στην οποία εμπλέκονται μέρη εκτός της συμφωνίας των τριών χωρών.

Στρέφεται η Συμφωνία κατά του Ιράν ή του Ισραήλ;

Επισήμως, δεν έχει προσδιοριστεί κάποιο συγκεκριμένο κράτος ως ο στόχος της συμφωνίας.

Ο Τούρκος αξιωματούχος που επικαλέστηκε το Reuters δήλωσε ότι η συμφωνία δεν στρέφεται εναντίον κάποιου συγκεκριμένου παράγοντα.

Το περιφερειακό πλαίσιο, ωστόσο, έχει σημασία. Η συμφωνία υπογράφηκε σε μια περίοδο έντονης σύγκρουσης στην οποία συμμετείχαν το Ιράν, ομάδες που συνδέονται με το Ιράν, το Ισραήλ και αρκετά κράτη του Κόλπου.

Η Σαουδική Αραβία έχει βιώσει απειλές με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη κατά του εδάφους της και των κρίσιμων υποδομών της, γεγονός που αυξάνει την εστίαση του Ριάντ στην ενίσχυση των περιφερειακών αμυντικών σχέσεων.

Το στρατηγικό πλαίσιο δεν πρέπει να συγχέεται με τη διατύπωση της συνθήκης. Η διαθέσιμη περίληψη της συμφωνίας θεσπίζει συλλογική άμυνα κατά της επιθετικότητας αντί να προσδιορίζει έναν προκαθορισμένο εχθρό.

Πόσο καιρό διαπραγματεύονταν οι τρεις χώρες;

Το τριμερές πλαίσιο ήταν υπό συζήτηση για περίπου ένα χρόνο πριν από την υπογραφή του Αυγούστου.

Τον Ιανουάριο του 2026, ο Υπουργός Αμυντικής Παραγωγής του Πακιστάν, Ράζα Χαγιάτ Χαράτζ, δήλωσε στο Reuters ότι προσχέδια της προτεινόμενης συμφωνίας εξετάζονταν ήδη από το Πακιστάν, τη Σαουδική Αραβία και την Τουρκία.

Εκείνη την εποχή, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν επιβεβαίωσε ότι είχαν πραγματοποιηθεί συζητήσεις, αλλά δήλωσε ότι δεν είχε ακόμη υπογραφεί συμφωνία.

Ο Φιντάν πλαισίωσε την ευρύτερη προσέγγιση της Τουρκίας γύρω από την οικοδόμηση μιας πιο συμπεριληπτικής περιφερειακής πλατφόρμας συνεργασίας για την ασφάλεια, ικανής να αυξήσει την εμπιστοσύνη και να μειώσει την αστάθεια.

Συνεπώς, η συμφωνία του Αυγούστου αντιπροσωπεύει τη μετάβαση από τις διαπραγματεύσεις σε ένα υπογεγραμμένο τριμερές πλαίσιο ασφαλείας.

Πώς βασίζεται η συμφωνία στους υπάρχοντες αμυντικούς δεσμούς μεταξύ Σαουδικής Αραβίας και Πακιστάν;

Η Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν διατηρούσαν ήδη ξεχωριστή διμερή σχέση αμοιβαίας άμυνας πριν από την υπογραφή της τριμερούς συμφωνίας.

Η προηγούμενη συμφωνία περιείχε επίσης μια αρχή συλλογικής άμυνας, σύμφωνα με την οποία η επιθετικότητα εναντίον οποιουδήποτε από τα μέρη θα αντιμετωπίζονταν ως επιθετικότητα εναντίον και των δύο.

Το Reuters ανέφερε τον Μάιο του 2026, επικαλούμενο πηγές ασφαλείας και κυβερνητικές πηγές, ότι το Πακιστάν είχε αναπτύξει ένα σημαντικό στρατιωτικό απόσπασμα στη Σαουδική Αραβία στο πλαίσιο της διμερούς συμφωνίας.

Αναφερόμενη ανάπτυξη του Πακιστάν	Ρεπορτάζ του Reuters	Σημαντικό προσόν
Προσωπικό	Περίπου 8.000 στρατιώτες	Αναφέρθηκε από κυβερνητικές πηγές και πηγές ασφαλείας
Mαχητικά αεροσκάφη	Μια μοίρα περίπου 16 αεροσκαφών, κυρίως μαχητικών JF-17	Συνδέεται με το διμερές πλαίσιο Σαουδικής Αραβίας-Πακιστάν
Drones	Δύο μοίρες αναφέρθηκαν από δύο αξιωματούχους ασφαλείας	Δεν έχει δημοσιοποιηθεί λεπτομερώς από τις κυβερνήσεις
Αεροπορική άμυνα	Αναφέρθηκε το σύστημα HQ-9	Αναφέρεται στο πλαίσιο της διμερούς σχέσης

Αυτές οι δυνάμεις δεν θα πρέπει να περιγράφονται αυτόματα ως περιουσιακά στοιχεία που έχουν ανατεθεί στη νέα τριμερή συμφωνία.

Ποιοι υφιστάμενοι αμυντικοί δεσμοί συνδέουν την Τουρκία και το Πακιστάν;

Η Τουρκία και το Πακιστάν υπέγραψαν επίσης τη συμφωνία με μακροχρόνια στρατιωτική σχέση αντί να ξεκινήσουν από το μηδέν.

Το Reuters σημειώνει ότι οι δύο χώρες έχουν ανταλλάξει στο παρελθόν πολεμικά πλοία και εκπαιδευτικά αεροσκάφη και έχουν αναπτύξει ευρύτερους δεσμούς στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας.

Αυτές οι υπάρχουσες σχέσεις θα μπορούσαν να παράσχουν πρακτικές βάσεις για βαθύτερη τριμερή συνεργασία, αν και η συμφωνία της Μέκκας δεν ορίζει δημόσια νέες προμήθειες ή βιομηχανικά προγράμματα.

Ποιοι υφιστάμενοι αμυντικοί δεσμοί συνδέουν την Τουρκία και τη Σαουδική Αραβία;

Η Τουρκία και η Σαουδική Αραβία έχουν επίσης επεκτείνει τη διμερή αμυντική-βιομηχανική συνεργασία τα τελευταία χρόνια.

Το 2023, η Σαουδική Αραβία συμφώνησε να αγοράσει τουρκικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη σε αυτό που η Άγκυρα χαρακτήρισε τότε ως τη μεγαλύτερη σύμβαση εξαγωγής αμυντικού εξοπλισμού της Τουρκίας.

Η νέα τριμερής συμφωνία δημιουργεί ένα στρατηγικό πλαίσιο πάνω από αυτές τις διμερείς αμυντικές σχέσεις, αλλά δεν αποκαλύπτει νέες παραγγελίες όπλων ή βιομηχανική συνεργασία.

Δημιουργεί η Συμφωνία μια Πακιστανική πυρηνική ομπρέλα;

Δεν υπάρχουν δημόσια στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η Συμφωνία Κοινής Άμυνας της Μέκκας επεκτείνει την πυρηνική αποτροπή του Πακιστάν στη Σαουδική Αραβία ή την Τουρκία.

Το Πακιστάν είναι ένα πυρηνικό κράτος, κάτι που αναπόφευκτα επηρεάζει τις στρατηγικές αντιλήψεις για οποιαδήποτε αμυντική συμφωνία που αφορά την Ισλαμαμπάντ.

Ωστόσο, οι δημοσιοποιημένες πληροφορίες δεν περιέχουν ρήτρα κοινής χρήσης πυρηνικών όπλων, πυρηνική εγγύηση, δέσμευση βάσης ή συμφωνία διοίκησης.

Ένας εμπειρογνώμονας που επικαλέστηκε το Reuters εκτίμησε ότι η τριμερής συμφωνία ήταν απίθανο να περιλαμβάνει πυρηνική συνιστώσα. Η εκτίμηση αυτή είναι αναλυτική και όχι επίσημα δημοσιευμένη διάταξη συνθήκης.

Συνεπώς, το σύμφωνο θα πρέπει να περιγραφεί ως ένα συμβατικό πλαίσιο συλλογικής άμυνας, εκτός εάν τα μέρη δημοσιεύσουν πρόσθετες πληροφορίες.

Θα μπορούσαν άλλες χώρες να συμμετάσχουν στη συμφωνία;

Δυνητικά.

Τούρκος αξιωματούχος δήλωσε στο Reuters ότι η συμφωνία είναι ανοιχτή και σε άλλες χώρες της περιοχής.

Δεν έχουν δημοσιοποιηθεί επίσημα κριτήρια ένταξης, διαδικασία υποβολής αιτήσεων ή κατάλογος υποψήφιων μελών.

Η δυνατότητα επέκτασης θα μπορούσε να γίνει ένα από τα πιο στρατηγικά σημαντικά χαρακτηριστικά της συμφωνίας, εάν τελικά προσχωρήσουν και άλλα κράτη.

Μέχρι να ανακοινωθεί επίσημα η ένταξη, ωστόσο, το πλαίσιο αποτελείται από τη Σαουδική Αραβία, την Τουρκία και το Πακιστάν.

Ποιες στρατιωτικές δυνατότητες θα μπορούσαν να προσφέρουν οι τρεις χώρες;

Οι τρεις υπογράφοντες διαθέτουν συμπληρωματικά στρατηγικά χαρακτηριστικά, αλλά η συμφωνία δεν κατανέμει συγκεκριμένους στρατιωτικούς ρόλους μεταξύ τους.

Χώρα	Σχετικό Στρατηγικό Χαρακτηριστικό	Ρόλος που ανατέθηκε με συμφωνία;
Τουρκία	Μεγάλος στρατός του ΝΑΤΟ, ανεπτυγμένη αμυντική-βιομηχανική βάση και περιφερειακή στρατιωτική παρουσία	Δεν αποκαλύφθηκε συγκεκριμένος ρόλος
Πακιστάν	Μεγάλες ένοπλες δυνάμεις, εδραιωμένοι στρατιωτικοί δεσμοί με τη Σαουδική Αραβία και σημαντική αμυντική παραγωγική ικανότητα	Δεν αποκαλύφθηκε συγκεκριμένος τριμερής ρόλος
Σαουδική Αραβία	Σημαντικές αμυντικές δαπάνες, στρατηγική τοποθεσία στον Κόλπο και αυξανόμενες επενδύσεις στην αμυντική βιομηχανία	Δεν αποκαλύφθηκε συγκεκριμένος ρόλος

Η συμπληρωματική φύση αυτών των δυνατοτήτων μπορεί να ενισχύσει την αποτροπή, αλλά οποιαδήποτε κατανομή αρμοδιοτήτων παραμένει εικασία μέχρι να δημοσιευτεί μια δομή εφαρμογής.

Θα μπορούσε η Συμφωνία να επιταχύνει την αμυντική-βιομηχανική συνεργασία;

Η συμφωνία δημιουργεί ένα πολιτικό περιβάλλον στο οποίο θα μπορούσε να επεκταθεί η αμυντική-βιομηχανική συνεργασία, ιδίως δεδομένων των υφιστάμενων δυνατοτήτων της Τουρκίας και του Πακιστάν και των επενδυτικών φιλοδοξιών της Σαουδικής Αραβίας.

Πιθανοί τομείς θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν μη επανδρωμένα συστήματα, αεράμυνα, ναυτικές πλατφόρμες, πυρομαχικά, αισθητήρες, ηλεκτρονικά και εκπαίδευση.

Αυτοί οι τομείς αντιπροσωπεύουν αναλυτικές δυνατότητες και όχι προγράμματα που ανακοινώθηκαν στο πλαίσιο της συμφωνίας της Μέκκας.

Στην έκθεση του Reuters δεν εντοπίστηκε κανένα νέο τριμερές πρόγραμμα προμηθειών, κοινοπραξία, εγκατάσταση παραγωγής ή συμφωνία μεταφοράς τεχνολογίας.

Τι δεν έχει αποκαλυφθεί;

• Το πλήρες κείμενο της συνθήκης
• Οι ακριβείς νομικές υποχρεώσεις κάθε υπογράφοντος
• Χρονοδιαγράμματα στρατιωτικής αντίδρασης
• Μηχανισμοί διαβούλευσης μετά από επίθεση
• Κανόνες για την έγκριση στρατιωτικής δράσης
• Μια κοινή δομή διοίκησης
• Μια μόνιμη έδρα
• Κοινές απαιτήσεις παραγωγής δύναμης
• Προκαθορισμένες στρατιωτικές μονάδες
• Δικαιώματα μόνιμης βάσης
• Μηχανισμοί ανταλλαγής πληροφοριών
• Κοινή αρχιτεκτονική αεράμυνας
• Ευθύνες για την ασφάλεια στη θάλασσα
• Ρυθμίσεις εφοδιαστικής και βιωσιμότητας
• Υποχρεώσεις για αμυντικές δαπάνες
• Κοινές απαιτήσεις προμηθειών
• Μια πυρηνική εγγύηση
• Προϋποθέσεις ένταξης για πρόσθετα μέλη
• Διαδικασίες ανάκλησης ή τερματισμού

Χρονοδιάγραμμα αμυντικού συμφώνου Σαουδικής Αραβίας-Τουρκίας-Πακιστάν

Ημερομηνία	Ανάπτυξη	Σημασία
Σεπτέμβριος 2025	Σαουδική Αραβία και Πακιστάν θεσπίζουν διμερές στρατηγικό πλαίσιο αμοιβαίας άμυνας	Παρέχει μέρος της διμερούς βάσης που προηγείται της τριμερούς συμφωνίας
Ιανουάριος 2026	Το Πακιστάν επιβεβαιώνει δημόσια ότι το σχέδιο τριμερούς συμφωνίας βρίσκεται υπό συζήτηση	Επιβεβαιώνει τις διαπραγματεύσεις με τη συμμετοχή του Πακιστάν, της Σαουδικής Αραβίας και της Τουρκίας
Μάιος 2026	Το Reuters αναφέρει ότι η ανάπτυξη σημαντικών πακιστανικών δυνάμεων στη Σαουδική Αραβία πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο διμερών συμφωνιών, σύμφωνα με το Reuters, στο πλαίσιο διμερών συμφωνιών.	Καταδεικνύει το βάθος της υπάρχουσας στρατιωτικής συνεργασίας μεταξύ Σαουδικής Αραβίας και Πακιστάν
6 Αυγούστου 2026	Το Reuters αναφέρει ότι η υπογραφή αναμένεται την επόμενη μέρα	Οι διαπραγματεύσεις φτάνουν στο τελικό στάδιο
7 Αυγούστου 2026	Υπογράφηκε η Κοινή Συμφωνία Άμυνας της Μέκκας	Καθιερώθηκε επίσημο τριμερές πλαίσιο συλλογικής άμυνας

Τι πρέπει να προσέξουμε στη συνέχεια;

• Δημοσίευση του πλήρους κειμένου της συμφωνίας
• Δημιουργία μόνιμου μηχανισμού τριμερούς διαβούλευσης
• Σύσταση Κοινής Στρατιωτικής Επιτροπής
• Οποιαδήποτε ανακοίνωση για κοινή έδρα
• Κοινές ασκήσεις που διεξάγονται ειδικά στο πλαίσιο της νέας συμφωνίας
• Πρωτοβουλίες διαλειτουργικότητας αεράμυνας
• Συνεργασία για την ασφάλεια στη θάλασσα
• Συμφωνίες ανταλλαγής πληροφοριών
• Τριμερή έργα αμυντικής βιομηχανίας
• Νέες συμφωνίες προμηθειών που αφορούν τις τρεις χώρες
• Ανάπτυξη τουρκικών ή πακιστανικών δυνάμεων στο πλαίσιο της τριμερούς συμφωνίας
• Διευκρίνιση του τρόπου με τον οποίο το σύμφωνο αλληλεπιδρά με τις δεσμεύσεις της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ
• Αιτήματα συμμετοχής από επιπλέον περιφερειακά κράτη
• Οποιαδήποτε επίσημη διευκρίνιση σχετικά με την πυρηνική διάσταση της συμφωνίας
• Χρήση του μηχανισμού συλλογικής άμυνας σε μελλοντική κρίση ασφαλείας

Σύναψη

Η Κοινή Συμφωνία Άμυνας της Μέκκας σηματοδοτεί μια σημαντική επισημοποίηση της συνεργασίας στον τομέα της ασφάλειας μεταξύ Σαουδικής Αραβίας, Τουρκίας και Πακιστάν.

Η πιο σημαντική δημόσια δημοσιοποιημένη διάταξη είναι σαφής: μια ένοπλη επίθεση εναντίον ενός από τους τρεις υπογράφοντες θα θεωρείται ως επίθεση εναντίον όλων.

Συνεπώς, η συμφωνία δημιουργεί ένα νέο πλαίσιο συλλογικής αποτροπής που συνδέει μια σημαντική δύναμη του Κόλπου, ένα μέλος του ΝΑΤΟ με μια σημαντική αμυντική-βιομηχανική βάση και μία από τις μεγαλύτερες στρατιωτικές δυνάμεις της Νότιας Ασίας.

Η πρακτική στρατιωτική του σημασία δεν μπορεί ακόμη να αξιολογηθεί πλήρως, επειδή τα μέρη δεν έχουν γνωστοποιήσει τις δεσμεύσεις δυνάμεων, τις ρυθμίσεις διοίκησης, τις διαδικασίες αντίδρασης ή τις μόνιμες στρατιωτικές δομές.

Η συμφωνία περιγράφεται επίσημα ως αμυντική, δεν στρέφεται εναντίον συγκεκριμένου δρώντος και δεν αντικαθιστά τις υφιστάμενες διμερείς ή πολυμερείς δεσμεύσεις της Τουρκίας.

Η επόμενη φάση θα καθορίσει εάν το πλαίσιο της Μέκκας παραμένει πρωτίστως μια δέσμευση πολιτικής αποτροπής ή εξελίσσεται σε μια θεσμοθετημένη στρατιωτική αρχιτεκτονική που περιλαμβάνει ασκήσεις, διαλειτουργικότητα, αμυντική-βιομηχανική συνεργασία και επιχειρησιακό σχεδιασμό.
με πληροφόρίες από διεθνή ΜΜΕ

επιμέλεια: Σπύρος Γκανής